Het is vandaag Valentijnsdag; voor veel mensen hét moment om stil te staan bij zijn of haar liefde voor die ene ware. Doorgaans wordt echter niet stilgestaan bij de vraag waarom het hier – meestal – om slechts één persoon gaat.
Hoewel monogamie niet voor iedereen even vanzelfsprekend is, blijven veel mensen er toch naar streven. En niet alleen mensen. Ook sommige diersoorten blijven elkaar voor enige tijd trouw. Waarom eigenlijk? Het antwoord ligt in de evolutie van zowel mens als dier.
1. Het belang van de aanwezige vader
Opvoedkundigen laten meestal geen kans onbenut om het belang van vaderschap te onderstrepen. Meestal gaat het hier dan om het contact tussen vader en kind, maar het lijkt erop dat een trouwe vader ook een evolutionair belang dient: in de natuur kan een alleenstaande moeder in bepaalde gevallen niet in haar eentje voor haar kroost zorgen. Ze is dan niet in staat om de kleintjes zelf van genoeg eten te voorzien, of niet sterk genoeg om ze tegen vijanden te verdedigen. De aanwezigheid van een zorgzame, trouwe echtgenoot is daarom essentieel voor een succesvolle voorplanting. Dit zien we bijvoorbeeld terug bij verschillende vogelsoorten, zoals mussen en – uiteraard – tortelduiven.
2. Settelen is beter dan jagen
Een voordeel van een vaste relatie voor mannen is dat (in het gunstige geval) de noodzaak om indruk te maken op andere vrouwen verdwijnt. Je weet immers wat je thuis hebt. Ook in het dierenrijk kan dit het geval zijn. Mannetjes kunnen meer succes bij de voortplanting hebben door zich op één vrouwtje te richten dat alleen met hem paart, in plaats van met andere te wedijveren om meerdere vrouwtjes. Mannetjes gaan daarom hun partner verdedigen en zorgen dat andere mannetjes niet in de buurt komen. De dubbele neushoornvogel is hier een vrij extreem voorbeeld van: deze sluit het vrouwtje op in een afgesloten holle boom en geeft haar voedsel via een klein gat, totdat hun eieren zijn uitgekomen.
3. Jaloerse echtgenotes
Het zijn niet alleen de mannen die geen concurrentie dulden: ook vrouwen kunnen behoorlijk fel uit de hoek komen als iemand aan hun partner komt. Dit komt in de natuur vooral voor bij dieren die in groepen leven, zoals bepaalde apensoorten. Een dominant vrouwtje kan op agressieve wijze de ondergeschikte vrouwtjes bij haar partner uit de buurt houden om te voorkomen dat hij met hun zou paren. Zo krijgt haar nageslacht als enige de voordelige genen van het begeerlijke mannetje. Ook bij mensen is dit evolutionaire trekje nog duidelijk aanwezig: hoewel de meeste vrouwen hun concurrentes niet snel fysiek weg zullen jagen, houden ze hun partner liever bij vrijgezelle vrouwen uit de buurt.
4. Drie is te veel
Het mag voor sommige mannen dan een droomscenario zijn, in de natuur kan het onvoordelig uitpakken wanneer een mannetje twee partners heeft. Een groep van drie heeft meer voedsel nodig en heeft een grotere kans om door roofdieren te worden ontdekt dan een groep van twee. Als zodoende de gecombineerde kans op succesvolle voorplanting bij twee vrouwtjes kleiner is dan die bij één vrouwtje, zal een mannetje er voor kiezen om het bij één partner te laten. Toepasselijk is dan ook dat onder mensen vooral rijke en machtige mannen erom bekend staan dat ze veel vreemdgaan. Wanneer je genoeg voorzieningen hebt, vervalt kennelijk de evolutionaire noodzaak om deze met zo min mogelijk anderen te delen. Desondanks is het voor je gezondheid toch niet aan te raden om vreemd te gaan, vanwege de vele stress die de geheimhouding doorgaans met zich meebrengt. Deze stress kan weer leiden tot vermoeidheid, slapeloosheid, maagklachten, spierpijn en nog veel meer. Dus als je niet voor je partner trouw wilt blijven, doe het dan lekker voor jezelf.
