lezen Planeet aarde

Animaties: steeds minder zeeijs in het noordpoolgebied

Bekijk Sluit

lezen Planeet aarde

De gevolgen van klimaatverandering zijn overal merkbaar, maar de temperatuurstijging is in de buurt van de polen gemiddeld gezien groter dan in de rest van de wereld. Het leidt ertoe dat het totale oppervlak aan zeeijs alsmaar kleiner wordt.

Datum
Auteur
Betsy Mason / Paul van Beem
Fotograaf
NASA

Op 22 december 2016 werd in de buurt van de noordpool een temperatuur van 0 °C gemeten. Abnormaal voor de tijd van het jaar. Eerder schreven we over de noordelijke straalstroom die steeds noordelijker afbuigt, warme lucht uit het zuiden aanvoert en zorgt voor hogere temperaturen. Dankzij satellieten en moderne meetapparatuur zien wetenschappers tegenwoordig goed hoe het noordpoolgebied verandert, en hoe het volume aan zeeijs steeds kleiner wordt. Onderstaande infographics en animaties (in het Engels) laten zien hoe snel dat gebeurt. 

Foto: Courtesy NASA Scientific Visualization Studio.

Bovenstaande tabel toont het totale oppervlak aan zeeijs in het noordpoolgebied per maand tussen 1979 en 2014. Wie van links naar rechts kijkt ziet de hoeveelheid zeeijs in een specifieke maand met de jaren alsmaar kleiner worden. Met name in september is de afname duidelijk zichtbaar, en onderzoekers vrezen dat het noordpoolgebied in die maand binnen afzienbare tijd ijsvrij is.

Data: Courtesy NASA Earth Observatory.

Nog nooit (sinds het begin van de metingen) was er zo weinig zeeijs in het noordpoolgebied dan in het najaar van 2012, en ook deze grafiek laat de neerwaartse trend tussen 1979 en 2016 zien.

Foto’s: National Geographic Maps.
Vier kaarten uit verschillende National Geographic atlassen laten zien hoe het noordpoolgebied tussen 1999 en 2014 veranderde.

Dr. Ed Hawkings, University of Reading.
De Britse klimaatwetenschappers Ed Hawkins van the National Centre for Atmospheric Science (NCAS) creëerde in 2016 een animatie die de gemiddelde temperatuurstijging op aarde tussen 1850 en 2016 laat zien. Die animatie ging de wereld over, maar Hawkins maakte ook een exemplaar dat de veranderingen in het volume aan zeeijs tussen 1979 en 2016 laat zien. De trend is duidelijk. 

Courtesy NOAA.
Het verlies aan zeeijs is natuurlijk allemaal het gevolg van een stijgende temperatuur. Dit beeld van de National Oceanic and Atmospheric Administration laat zien hoe de temperatuur tussen oktober 2010 en september 2011 zich verhield met het langjarig gemiddelde (1981-2010). De gemiddelde temperatuur lag 1,5 °C hoger dan normaal, met op sommige plekken uitschieters tot 3 °C. 

Courtesy NASA Scientific Visualization Studio.
Steeds meer wit en reflecterend zeeijs maakt plaats voor zeewater, dat meer zonlicht absorbeert. Het leidde er tussen 2000 en 2014 toe dat er in het noordpoolgebied tot vijf procent meer zonnestraling werd geabsorbeerd dan voorheen. In de Noordelijke IJszee ging het gemiddeld om ongeveer 10 watt per vierkante meter, terwijl het tarief in de rest van de wereld vrijwel gelijk leeft. Bovenstaande afbeelding laat zien waar de absorptie het meest toenam. Dat was vooral het geval in de Beaufortzee, waar in die periode veel zeeijs verdween. 

Deze animatie van het Goddard Space Flight Center van NASA, die we afgelopen najaar ook al op onze website publiceerden, laat de hoeveelheid zeeijs in het noordpoolgebied tussen 1984 en 2016 zien. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen jonger en ouder ijs. De belangrijkste conclusie: oud ijs wordt steeds zeldzamer. In het verleden was veel ijs dik genoeg om de zomer te overleven, tegenwoordig niet meer.

Ouder ijs is over het algemeen ook dikker ijs. Bovenstaande animatie laat zien in hoeverre de gemiddelde dikte van het noordpoolijs de afgelopen decennia is afgenomen. Iedere winter ontstaat nieuw ijs van één tot twee meter dik, maar veel daarvan smelt ’s zomers weer. ‘Oud’ ijs is over het algemeen drie tot vier meter dik, en dient als buffer om de warme zomers te overleven. 

Foto’s NOAA.

Door de opwarming van de aarde worden de groeiseizoenen in het noordpoolgebied steeds langer. Met satellieten kan eenvoudig worden nagegaan hoeveel (groene) vegetatie er aanwezig is. Wetenschappers schatten dat het groeiseizoen sinds 1982 per decennium ongeveer negen dagen is geworden, en bovenstaande afbeelding (links) laat de veranderingen in het hoogseizoen zien.

De rechterafbeelding brengt de effecten van klimaatverandering op de populaties ijsberen in kaart. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen bekende subpopulaties. Vier populaties worden kleiner, vijf blijven redelijk stabiel en slechts één groeit. Van de overige populaties zijn weinig gegevens beschikbaar.

Naast het slinken van populaties zorgt de verdwijning van steeds meer landijs, overigens ook voor een verandering in het gedrag van de ijsbeer. Zo staat er sinds kort ook dolfijn op zijn menu. En leden van een National Geographic-expeditie waren getuige van ijsbeerkannibalisme.


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten