lezen Voedsel: nu en straks

“De verwarring over voedsel neemt toe”

Bekijk Sluit

lezen Voedsel: nu en straks

Voedsel- en landbouwdeskundige Louise O. Fresco (1952) werkte jarenlang voor de Verenigde Naties en was tot vorig jaar universiteitshoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.

Datum
Auteur
Aart Aarsbergen
Fotograaf
Ilvy Njiokiktjien

Sinds juni 2014 is ze voorzitter van de Raad van Bestuur van Wageningen University & Research Centre en is verder onder meer niet-uitvoerend bestuurder bij Unilever. Fresco is columnist en schreef diverse boeken. Haar grootste werk, Hamburgers in het Paradijs, voedsel in tijden van schaarste en overvloed (2012), verschijnt dit jaar in een Engelse vertaling.

Waarom praten we zo veel over voedsel?
Voedsel is emotie. Bij voedsel gaat het over identiteit, traditie, gastvrijheid en zelfs macht. Als je arm bent, is voedsel een probleem; als je rijk bent, wordt het dat ook. Er is veel onzekerheid over ons voedsel. De consument staat in de westerse wereld ver af van de productie. Vroeger kende je in het dorp de boer om de hoek die zelf zijn kippen slachtte. Nu kopen we kant-en-klare kipfilets in de supermarkt en hebben we geen idee waar ze vandaan komen. Er is weinig kennis over de voedselketen. Bovendien koesteren veel consumenten een nostalgisch verlangen naar een niet-bestaand verleden waarin alles veel mooier was, dichterbij en veiliger.

Zijn we onzekerder geworden?
Ja, de verwarring neemt toe. We zijn ons veel bewuster geworden van de relatie tussen voeding en gezondheid. Verder is de informatiestroom enorm toegenomen. Er staan op het internet veel uiteen lopende meningen en er heerst grote onduidelijkheid. Consumenten delen hun ervaringen, de voedingsindustrie heeft eigen communicatiekanalen, de wetenschap komt met nieuwe inzichten. Er ontbreekt een autoriteit die het kaf van het koren scheidt. Vroeger waren er godsdienstige voedselvoorschriften en -taboes. Een deel van die regulerende taak is overgenomen door de overheid, maar een instelling als het Voedingscentrum is slechts een van de vele informatiebronnen en verkondigt een lastige, complexe boodschap. De basis voor goede voeding is matigheid, variatie en een gezonde levensstijl. Dat is geen spectaculaire mededeling: matigheid en nuance zijn geen zaken waarvan mensen warm worden. Ook lastig: een voedingsmiddel op zich is niet goed of slecht, het gaat om het totale voedselpatroon. Positief is dat de belangstelling voor voedsel sterk is toegenomen. Chef-koks zijn uitgegroeid tot televisiesterren, kookboeken worden enorm goed verkocht en het internet telt nu vier miljard recepten.

Neemt onze voedselveiligheid af?
Zeker niet. Nederland is in dit opzicht een van de veiligste landen. De crises worden in de media sterk belicht, maar als je ziet hoeveel producten er worden verkocht waarmee niets aan de hand is, valt het allemaal mee. We hebben in Nederland uitstekende controlesystemen. Natuurlijk worden overal fouten gemaakt. Het gevoel van onveiligheid leeft breed in onze huidige samenleving, die eigenlijk geen grote risico’s meer kent. Incidenten worden dan snel uitvergroot.

Leidt de voedselindustrie ons om de tuin?
Fabrikanten kunnen met de geldende EU-wetgeving geen onzin verkopen. De Europese voedsel- en warenautoriteiten kijken goed of de beweringen op de productverpakking wel kloppen. Nederland kent een gezonde relatie tussen overheid (die zegt wat mag en niet mag), industrie (die nieuwe producten ontwikkelt) en wetenschap (die aantoont wat wel en wat niet werkt). Zij ontmoeten elkaar in een voortdurende dialoog. Daar is nu de consument als mondige partij bijgekomen. Zo worden producten ontwikkeld waarbij de samenleving ook echt baat heeft.

Hoe houden we de voedselproductie voor komende generaties op peil?
De wereldvoedselproductie moet tot 2050 met 70 procent toenemen om de verwachte bevolkingsgroei op te vangen. Je kunt dit met de huidige stand van de technologie bereiken. Maar er is nog veel te verbeteren. Zo wordt in China nu 40 procent van de landbouw geïrrigeerd, in Afrika maar 2 procent. Het productieniveau in de Sahel is gelijk aan dat van ons in de Middeleeuwen. Je kunt niet zeggen dat je het wereldvoedselprobleem met genetische gemodificeerde gewassen kunt oplossen, zoals wel wordt beweerd. Wereldwijd neemt het areaal genetisch gemodificeerde gewassen met 10 procent per jaar toe. Maar het heeft uiteindelijk geen zin de productiecapaciteit van een gewas te verhogen als je de andere zaken niet op orde hebt. Als je geen kunstmest toepast of de insectenbestrijding laat te wensen over, heb je er nog niets aan.

Nederlanders hebben niet altijd een positief beeld van de landbouw. Terecht?
Vroeger werden veel chemicaliën gebruikt en vond er grootschalige ruilverkaveling plaats, maar de situatie is sterk verbeterd. Veel consumenten zijn zich onbewust van de nieuwe ontwikkelingen. De landbouw in Nederland is efficiënt en veel milieuvriendelijker geworden. De biologische en gangbare landbouw groeien steeds sterker naar elkaar toe.

Bij wie ga jij te rade bij je keuze voor goede voeding? Reageer hieronder.


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten