lezen In het wild

De wolf in Nederland

Bekijk Sluit

lezen In het wild

De wolf komt eraan. Moeten we daar blij mee zijn?

Datum
Auteur
Paul Römer

National Geographic stelde deze vraag al in een reportage uit maart 2010. En hield een enquête onder de lezers, waaruit bleek dat 85% van de 6168 respondenten de wolf graag naar Nederland zag terugkeren. Hieronder een verkorte versie van het artikel.

“Grootmoeder, wat heeft u grote tanden!” Nee, deze passage uit een van de beroemdste sprookjes heeft de wolf geen goed gedaan. En het exemplaar dat zeven geitjes probeerde te verorberen, hielp de reputatie van Canis lupus ook al niet. Na lezing van deze verhalen is maar één conclusie mogelijk: de wolf is een levensgevaarlijk en bloeddorstig dier.

In werkelijkheid zijn wolven nogal schuw. Ze zullen uit zichzelf nooit mensen benaderen, laat staan met huid en haar naar binnen werken. Hun prooi bestaat hoofdzakelijk uit jonge, oude, zieke en zwakke dieren. Niettemin hebben de fabels gezorgd voor wat ecologen wel het ‘Roodkapjesyndroom’ noemen. Schapenhouders zien hun kudde in gedachten in rap tempo slinken, jagers vrezen dat hun wild verdwijnt en ouders houden hun kroost liever binnen. De publieke opinie ten aanzien van de wolf, beweren deze deskundigen, is gebaseerd op mythevorming.

Die angst voor wolven speelt weer op nu hun leefgebied in Europa zich uitbreidt. Hun aantal neemt gestaag toe, mede door de beschermde status die het dier geniet in bijna alle landen van Europa. Er leven op het continent momenteel naar schatting twintigduizend wolven, waarvan de helft in Rusland. Spanje en Roemenië tellen eveneens grote aantallen. Wolven uit Italië duiken op in de Vogezen, Zwitserland en Oostenrijk. En in 1998 kwamen twee Poolse wolven Duitsland binnenwandelen. Bij onze oosterburen leven tegenwoordig zeven roedels die welpen grootbrengen. Er is herhaaldelijk een solitair exemplaar gesignaleerd in het noorden van de deelstaat Hessen – en dat is slechts tweehonderd kilometer verwijderd van de grens met Nederland. De wolf komt eraan.

De laatste waarneming van een wilde wolf in Nederland dateert uit 1869, en nu heeft het dier 150 jaar later dus weer de grens gepasseerd. Maar hoe moet dat, wolven in een zo dichtbevolkt gebied? Ecoloog Wouter Helmer, directeur van natuurorganisatie Ark, ziet voldoende overlevingskansen. Het Drents-Friese Wold, de Utrechtse Heuvelrug, de Veluwe, de Oostvaardersplassen: een wolf heeft niet zo veel ruimte nodig, mits het voedselaanbod rijk genoeg is. “Er is hier eten in overvloed. Denk eens aan die tienduizenden wilde zwijnen en reeën. De wolf is een intelligent dier dat de gevaren van een onrustige, verstedelijkte habitat dan voor lief neemt. Maar de invloed van de wolf op de aantallen van deze soorten zal echt niet groot zijn.”

De terugkeer van de wolf draagt mogelijk zelfs bij tot een stabieler, completer ecosysteem. ’s Winters proberen wilde hoefdieren zo zuinig mogelijk te leven, maar de wolf zal ze opjagen en dwingen hun energiereserves aan te spreken. De zwakkere dieren overleven dit niet. Minder hoefdieren betekent een rijkere vegetatie en meer insecten en dus een grotere biodiversiteit. Hetzelfde had plaats in Yellowstone in de VS, waar langs rivieroevers weer populieren konden opgroeien omdat herten na de herintroductie van de wolf zulke open plekken voortaan meden.

Natuurliefhebbers en ecologen reageren in de media onverdeeld enthousiast op de verwachte immigratie van de wolf – en niet alleen om biologische redenen. De economische invloed van de wolf mag evenmin worden onderschat. Mensen komen nauwelijks nog in de natuur, vertelt Wouter Helmer, en áls ze dan eens naar buiten gaan, willen ze meteen worden geconfronteerd met ‘spectaculaire flora en fauna’. “Stel je eens voor wat er gebeurt als er straks wolven in de bossen rondstruinen... De horeca en de beheerders van onze natuurparken spinnen daar garen bij.”

Jan-Willem Sneep, directeur van het Samenwerkingsverband Nationale Parken (SNP), ziet dat toch anders. “Welke consequenties de aanwezigheid van de wolf zal hebben voor de uitstraling van onze natuurgebieden, is nog gissen. Zeker, als de wolf spontaan komt, gaat hij vanzelf deel uitmaken van het ecosysteem. Maar ik heb het idee dat er nog wel enige angst bestaat. Volgens mij is Nederland te klein voor de wolf en is het zeer de vraag of we dit roofdier hier wel moeten willen hebben.”

Gewenst of niet, we moeten ons wel alvast voorbereiden, waarschuwt Helmer. Hij zegt een voorbeeld te willen nemen aan de campagne Willkommen Wolf! van de Duitse natuurbeschermingsorganisatie NABU. Voorlichting, educatie en het opstellen van beheerplannen kunnen bijdragen aan de acceptatie van de wolf. Ark heeft daarom, samen met de Zoogdiervereniging en FREE Nature, een informatieve website gelanceerd, wolveninnederland.nl, die de eventuele angst onder de bevolking moet wegnemen. “Het is vooral zaak schapenhoeders gerust te stellen,” zegt Helmer. “Hun vrees is enigszins gerechtvaardigd: de wolf is een luie predator die liever een mak schaap verschalkt dan een snelle ree opjaagt.” Chris Achterberg van de Zoogdiervereniging merkt op dat enkele preventieve maatregelen mogelijk al afdoende zijn. “Een hek met schrikdraad of honden die de kudde beschermen, kunnen al helpen de wolf te verdrijven.”

Zo eenvoudig is het niet, reageert Erich Rhöse, voorzitter van de Landelijke Werkgroep Professionele Schapenhouders. “Om wolven weg te houden bij onze schapen, zijn dubbele afrasteringen noodzakelijk. In grote delen van Nederland worden schapen vooral omgeven door sloten. Daar kan de wolf flink huishouden.” Dat kost geld en mogelijk zelfs banen. “Mijn inschatting is dat de wolf heel veel extra werk voor schapenhouders gaat opleveren en dat een groot aantal van hen het dan voor gezien houdt. Worden ze daarvoor gecompenseerd, en door wie?”

Afschieten is streng verboden, zegt Marlies Kolthof, woordvoerder van de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging (KNJV). Bovendien, zegt ze, gelooft de KNJV niet dat wolven zich hier permanent zullen vestigen. “Daarvoor zijn de natuurgebieden in ons land te klein en te versnipperd. De dieren waarop wij ons richten, zoals reeën en zwijnen, zullen dan ook weinig hinder ondervinden.”Anders dan in de Amerikaanse staten Montana en Idaho, waar de jachtwereld ze beschouwt als killing machines, vormen wolven voor jagers hier vooralsnog geen enkel probleem.

Over de termijn en de aantallen bestaat geen consensus. En ook de wenselijkheid van deze opmerkelijke comeback zal onderwerp van menige discussie zijn. Maar de terugkeer van de wolf in Nederland is hoe dan ook geen sprookje meer. “Weet je,” zegt Wouter Helmer van Ark, “wat ik en andere ecologen ook mogen willen, de wolf zal zelf besluiten of het tijd is onze kant op te komen. Die kent geen landsgrenzen.

“Is de wolf welkom in Nederland?” luidde de vraag in een poll die we in 2010 onder lezers van National Geographic. Van de 6168 respondenten antwoordde 85 procent positief met ‘Ja, dat lijkt me fantastisch’. 12 procent vindt het ‘veel te eng en te gevaarlijk’ en 3 procent kon het niets schelen. Wat vind jij? Laat je reactie achter in het onderstaande formulier.


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten