zien Planeet aarde

Een stormachtige strijd om leven op de Middellandse Zee

Bekijk Sluit

zien Planeet aarde

Fotograaf Kevin McElvaney ging op pad met de SOS Méditerranée. De organisatie redt vluchtelingen uit de Middellandse Zee. McElvaney legde hun werk vast.

Datum
Auteur
Delaney Chambers
Fotograaf
Kevin McElvaney

De MS Aquarius spotte deze rubberboot in nood met 112 mensen aan boord, net wanneer het begint te regenen. Een kleine boot, de 'RHIB', wordt door de Aquarius gestuurd en probeert de mensen te kalmeren totdat er hulp arriveert. Deze rubberboot lag al veertien uur op zee, vertrokken in het holst van de nacht om de Libische kustwacht te slim af te zijn. / Foto: Kevin McElvaney
In het afgelopen jaar is de reis van mensen die vluchten voor conflicten in West-Afrika en delen van het Midden-Oosten een stuk hachelijker geworden. Meer dan vijfduizend vluchtelingen zijn gestorven terwijl zij probeerden de Middellandse Zee over te steken. 

Door de recente onrust in Turkije is de voorheen goed begaanbare Egeïsche route van Turkije naar Griekenland niet langer een veilige optie voor veel vluchtelingen. In plaats daarvan zijn de door smokkelaars gedomineerde havens in Libië het nieuwe centrale punt van vertrek. Op deze alternatieve route over de Middellandse Zee is het risico op de dood echter tien maal hoger. Vluchtelingen en mensen die gevangen zijn genomen door de smokkelaars stappen aan boord van kleine rubberbootjes die niet bedoeld zijn voor de lange tocht over open zee.

Terwijl de golven hoger worden en de regen harder neerklettert, neemt Nicola Stalla, reddingscoördinator, de reddingsoperatie over. Vrouwen en kinderen, die verstopt zijn op de bodem van de boot, worden gered. Andere vluchtelingen klauteren om de volgende te zijn om hun verdoemde rubberen bootje te verlaten. / Foto: Kevin McElvaney

Hoop voor de gehavende vluchtelingen komt in de vorm van een veertig jaar oud vaartuig, de MS Aquarius. Gerund door SOS Méditerranée en Médecins Sans Frontieres (Artsen Zonder Grenzen), zoeken het schip en zijn bemanning vluchtelingen die anders een hele kleine kans op overleven zouden hebben.

Het schip gaat minstens één keer per week op missie, waarbij ze gemiddeld zeshonderd man redden. De Duitse fotograaf Kevin McElvaney sloot zich bij een drie weken lange expeditie aan.

Links: Geëvacueerden worden overgebracht naar de MS Aquarius in een RHIB, die zo’n twintig mensen per keer kan vervoeren. Er is een groot risico op onderkoeling, zeker in de wintermaanden en  reddingsmissies duren doorgaans meerdere uren. Rechts: Vrijwilliger Clement Turrel draagt een baby over aan de moeder nadat hij beiden redde van een klein houten bootje dat 250 mensen aan boord had. Vrouwen, kinderen en mensen met medische problemen worden als eerste naar het schip gebracht. / Foto: Kevin McElvaney
McElvaney raakte geïnspireerd om mee te reizen op het schip nadat hij de resultaten zag van een project dat hij de #RefugeeCameras noemt. Terwijl hij de Egeïsche route documenteerde, gaf hij verschillende wegwerpcamera’s aan vluchtelingen zodat zij hun reis zelf konden vastleggen. Deze foto’s exposeert hij, en de opbrengsten van deze expositie gaan naar SOS Méditerranée. Deze non-profit organisatie wordt deels gerund door vrijwilligers en heeft elfduizend euro per dag nodig om te functioneren.

Elke missie bracht zijn eigen uitdagingen met zich mee. De eerste vond ’s nachts plaats, op een stormachtige zee. Bij de tweede redde de Aquarius 607 vluchtelingen van een klein houten schip en brachten ze hen in één groep naar de Italiaanse kust. Complicaties met een Brits marineschip leidden ertoe dat de reddingspoging in totaal veertien uur duurde.

Samengepakt op de RHIB, onderweg naar de Aquarius, rust een Syrisch kind in de armen van een Pakistaanse man. Haar moeder zit in de buurt en houdt een huilende baby vast. Omstanders proberen de baby te kalmeren. / Foto: Kevin McElvaney
McElvaney haastte zich om de constant veranderende scenes vast te leggen en moest zich aanpassen aan condities die niet bepaald ideaal zijn voor fotografie. 

“Uiteindelijk kun je jezelf hier niet op voorbereiden,” zegt hij. “Je hebt de juiste ervaring, intuïtie en een beetje geluk nodig.” 
Reddingswerkers in een kleine opblaasboot zorgen voor reddingsvesten voordat de vluchtelingen gered worden, mocht iemand van hen van de boot te springen of vallen voordat ze gered kunnen worden. Het grotere schip blijft uit het zicht om te voorkomen dat mensen springen in een poging ernaartoe te zwemmen. / Foto: Kevin McElvaney
Wanneer de bemanning van de Aquarius een boot met vluchtelingen spot, sturen ze eerst een kleine opblaasboot met een team (waaronder een vertaler) van Artsen Zonder Grenzen om erachter te komen of er iemand is die medische aandacht nodig heeft – en om reddingsvesten te overhandigen.

“Het schip blijft uit het zicht, zodat vluchtelingen niet op de boot proberen te springen,” legt McElvaney uit. Het reddingsvest beschermt hen als ze toch besluiten om de sprong te wagen.

Links: Reddingswerkers geven reddingsvesten aan de vluchtelingen voordat ze daadwerkelijk worden gered. Rechts: Vluchtelingen wachten in de regen op hulp. / Foto: Kevin McElvaney
Zodra de situatie is gestabiliseerd, wordt er een iets grotere rubberboot gestuurd. Deze is beter uitgerust voor grotere groepen – zo’n 18 a 20 man per keer. Eerst worden de vrouwen en kinderen gered.

Ook al gaat het hier om een humanitaire missie, toch zijn de reacties op McElvaney’s foto’s wisselend. “Ik begrijp dat sommige mensen in Europa en op andere plekken bang zijn,” zegt hij over de negatieve reacties. “Maar ik vind het jammer dat ze het grotere plaatje van deze situatie niet kunnen zien.”
De MS Aquarius navigeert zuidwaarts naar de zoek- en redzone (in het Engels afgekort tot SAR, voor search and rescue) van Libië. Het is het enige schip in dit gebied dat opereert gedurende de wintermaanden. Onderweg ontvangt het schip de eerste SOS-melding en vaart het zo snel mogelijk naar de betreffende locatie. / Foto: Kevin McElvaney
Het oog in oog staan met migranten die wanhopige omstandigheden ontvluchten, heeft McElvaney’s ogen geopend. “Ik begrijp nu beter wat het betekent om een vluchteling te zijn,” zegt hij. “Ze hebben zo veel moeten doormaken. Ze hebben moeten kiezen tussen het bereiken van Europa of de dood. Er is geen weg terug.”
Links: SOS Méditerranée voorziet de vluchtelingen van nieuwe kleren, dekens, water en voedsel gedurende de dag. De nonprofit reddingsoperatie kost ongeveer 11.000 euro en is volledig afhankelijk van donaties.
 Rechts: West-Afrikaanse vluchtelingen pakken zichzelf in met folie tegen de kou, voordat ze aankomen bij de Italiaanse kustwacht, in de buurt van Malta. / Foto: Kevin McElvaney
Het grootste probleem met de route ligt bij Libië, vindt McElvaney. “De Libische havens worden bewaakt door smokkelaars,” zegt hij. “De levens van deze mensen zijn voor hen weinig waard.”

Een van de vluchtelingen vertelde de fotograaf een verhaal over hoe een smokkelaar een man uit de groep waar hij mee reisde neerschoot en vermoordde. Dit omdat hij weigerde op de boot te stappen.
Links: De MS Aquarius vaart met gemak over de vier meter hoge golven van de Middellandse zee, in tegenstelling tot de bootjes waar men Libië mee ontvluchtten. Toch worden veel van de vluchtelingen zeeziek tijdens de 32 uur durende reis. Rechts: Geredde mannen staan in de rij terwijl ze wachten op voedsel. Veel van hen werden in hun eigen land gedwongen tot zware handarbeid of prostitutie. / Foto: Kevin McElvaney
“Het zijn de kleine momenten die me het meest bijbleven,” zegt hij. “Na mijn eerste reddingsmissie stond ik op de uitkijk en ontmoette ik een vluchteling uit Ivoorkust op het dek. We keken naar het zuiden, richting Libië, en hij zei: ‘Libië ... niet goed … Dankje! Merci!’. Ik hoefde niets meer te horen; ik voelde hoe dankbaar hij was.”
De Aquarius biedt ook veel vluchtelingen de kans hun verhaal te vertellen en hun verleden voor de eerste keer sinds vertrek onder ogen te komen. Bemiddelaars helpen ze in aanraking te komen met gespecialiseerde organisaties in Italië. / Foto: Kevin McElvaney


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten