lezen Planeet aarde

Eindelijk een gedetailleerde kaart van de Noordpool!

Bekijk Sluit

lezen Planeet aarde

Onder invloed van klimaatverandering ondergaat het noordpoolgebied een stevige transformatie, met gevolgen voor het ecosysteem en de gemeenschappen die daarvan afhankelijk zijn. Opmerkelijk genoeg is het gebied nog nooit goed in kaart gebracht.

Datum
Auteur
Lisa Dupuy/Joel K. Bourne
Fotograaf
Melisa Larsen, ASIAQ, the Greenland Survey, DigitalGlobe imagery

Het noordpoolgebied is nu eenmaal moeilijk te bereiken, ijzig koud en vaak in nevelen gehuld. Expedities richting de Noordpool zijn zeer kostbaar en wie er overheen wil vliegen of langs de kust wil varen, moet zeer zeker zijn van zijn zaak. Sommige van de zeekaarten die nu nog in gebruik zijn, werden ooit opgesteld door ontdekkingsreiziger Cook – eind achttiende eeuw. Al met al kun je stellen dat we meer topografische kennis hebben van de planeet Mars dan van de Noordpool.

Satelliet meet exacte hoogte

Begin september lanceerden de Amerikaanse regering en een aantal Amerikaanse wetenschappelijke organisaties daarom het project Artic DEM. Doel ervan is het volledige noordpoolgebied gedetailleerd in beeld te brengen: DEM staat voor digital elevation maps, digitale modellen die hoogteverschillen op het oppervlak weergeven. De kaarten die nu gepubliceerd zijn, bevatten daardoor heel nauwkeurige informatie: ze geven de verschillen weer tot op zestig centimeter nauwkeurig. 

De eerste DEM’s die nu zijn vrijgegeven, zijn een topografische weergave van Alaska. Ze worden vervaardigd met hulp van de beelden die door commerciële satellieten worden verzameld. Die gegevens worden verwerkt door experts én supercomputers van het wetenschappelijk instituut Polar Geospatial Center van de University of Minnesota, dat zich toelegt op de productie van de kaarten van het hele noordpoolgebied – het deel van de aarde ten noorden van de zestigste breedtegraad – inclusief territoria die binnen de landgrenzen van Canada en Rusland vallen.

Zie de ArcticDEM-kaart.

Veranderingen in de gaten houden

Door de satellieten op regelmatige tijdsintervallen dezelfde beelden te laten opnemen, kunnen de wetenschappers minieme (hoogte)verschillen in het gebied onderscheiden. Dankzij de scherpte van de camera’s kunnen zo de geografische gevolgen van klimaatverandering worden waargenomen. Dezelfde satellieten werden eerder al eens gebruikt om de kolonies keizerspinguïns op Antarctica te tellen.

Deze twee beelden tonen het veranderende landschap van de Columbiagletsjer (Alaska) tussen 2009 en 2013. De gletsjer smelt zichtbaar. Deze visualisatie van kaartenmaker Esri laat de veranderingen duidelijk zien (klik op foto).

Maar voor Amerikaanse beleidsmakers hebben de kaarten een ander nut dan ‘alleen’ wetenschappelijke observatie: met de nieuwe gedetailleerde informatie willen ze vaststellen welke inheemse gemeenschappen (bijvoorbeeld in Alaska) risico lopen door klimaatverandering. Aan de North Slope van de Amerikaanse staat is al ernstige kusterosie geconstateerd; verder lijken bosbranden of ontbossing steeds ernstiger gevolgen te hebben, en smelten zowel de gletsjers als de permafrost in het noordpoolgebied in hoog tempo. Een aantal van de gemeenschappen in dit gebied zal moeten verhuizen om de traditionele levensstijl te kunnen voortzetten en gebruik te kunnen blijven maken van de natuurlijke hulpbronnen. Alleen al in Alaska zou het volgens een recente studie gaan om zo’n dertig dorpen.

Ook bewoners in territoria van andere landen krijgen te maken met deze gevaren. Het Amerikaanse project is dan ook openbaar gemaakt en resultaten worden gedeeld met andere landen die ook aan het noordpoolgebied grenzen en zitting hebben in de Arctische Raad.

Wil je zelf deze gedetailleerde kaarten van project ArcticDEM bestuderen? Dat kan via deze website.

Kopfoto: Dit beeld werd gemaakt op basis van de nieuwe satellietopnamen. Het toont het meer en het stroomgebied die worden gebruikt door de inheemse bevolking nabij Tasiilaq in Groenland.

Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten