lezen In het wild

Oudste orka ooit is waarschijnlijk overleden

Bekijk Sluit

lezen In het wild

J2, de orka die ook wel bekend staat als ‘Granny’, is waarschijnlijk afgelopen herfst overleden. Met haar mogelijk 105-jarige leeftijd is ze de oudste orka die wetenschappers ooit hebben gezien.

Datum
Auteur
Craig Welch / Marinka Wagemans
Fotograaf
Marly Wakeling, Alamy

Onder walvisspotters is Granny al jaren geliefd. Sinds 1960 weten we van haar bestaan: zij en haar familie werden toentertijd meerdere malen gevangen met de bedoeling ze in dolfinaria zoals SeaWorld onder te brengen. Granny werd echter toen al te oud bevonden om te verschepen, ze was de overgang al gepasseerd en orkajagers hadden meer interesse in jonkies, dus lieten ze haar weer vrij.

Dankbaar zwom Granny de daaropvolgende vijf decennia in de buurt van het Canadese Vancouver Island, als leidster van haar troep. Aan het eind van 2016 werd de troep echter zonder haar gesignaleerd, wat betekent dat J2 naar alle waarschijnlijkheid niet meer leeft.

Een foto uit 1976 van de gehavende vin van J2, waar ze goed aan te herkennen was. / Foto: Center of Whale Research
Haar populatie, die in de oceaan voor de zuidwestkust van Canada en de noordwestkust van de Verenigde Staten leeft, is geslonken van 200 naar 78 dieren en staat als enige als 'bedreigd' aangemerkt. Deze orkapopulatie is de meest bestudeerde ter wereld en bestaat uit drie kuddes: die van Granny: troep J, troep K en troep L. Hun bedreigde status is te wijten aan vervuiling en verstoring van het leefgebied door schepen, maar vooral het tekort aan wilde zalm, het basisvoedsel van de dieren, speelt een grote rol.

Mysterie

“Ze is één van de weinige orka’s waarvan we niet precies weten hoe oud ze is,” zegt Kenneth C. Balcomb, van the Center of Whale Research (CWR),  “ze is namelijk geboren lang voordat we wisten hoe we de leeftijd van Orka's kunnen vaststellen.” In de jaren 70 ontdekte CWR dat de tekening op de huid van de orka’s bruikbaar is om de dieren van elkaar te onderscheiden. Toentertijd werd Granny – onder andere omdat ze geen kalveren had – rond de veertig jaar oud geschat. Een onderzoek dat gepubliceerd werd in 1987 suggereerde dat ze waarschijnlijk in 1911 is geboren. Dat zou betekenen dat Granny ouder was dan de Titanic. Er is echter een foutmarge van twaalf jaar, dus ze zou jonger (of ouder) kunnen zijn.

Opmerkelijk is dat vrouwtjesorka’s gemiddeld een stuk ouder worden dan mannetjes. Waar dit precies aan ligt is niet bekend, al zijn er wel vermoedens. Orka's zijn naast grienden en mensen de enige soorten in het dierenrijk die een menopauze kennen. Uit onderzoek blijkt dat orkavrouwtjes, ook al kunnen ze geen jongen meer krijgen, een belangrijke rol blijven spelen in de zorg voor hun familie en de overdracht van kennis: wellicht is dit waarom ze ouder worden dan menig mannetjesorka. Hoe dan ook leefde Granny voor haar soort buitengewoon lang: vrouwtjesorka's worden gemiddeld vijftig jaar oud, mannetjes dertig.

Uitbundig en bazig

“Ze was uitbundig, het was leuk om naar haar te kijken,” meent Deborah Giles, ook van TCWR. En ze was bazig. “Ik heb nog notities van mijn eigen onderzoek, toen ik haar bestudeerde om erachter te komen waar orka’s naar links en waar ze naar rechts zwommen,” vertelt Giles. “Sommige orka’s in de groep gingen de ene kant op, maar zij de ander. Dan stopte ze en sloeg ze haar staart in het water. Alle andere orka’s draaiden zich dan direct om en sloten zich weer bij haar aan.”

Granny stond erom bekend dat ze graag het water uit sprong, zelfs op haar hoge leeftijd. / Foto: CWR
Ook was ze, zelfs nog in de laatste maanden dat ze gezien werd, enorm sterk – ze stond erom bekend dat ze regelmatig met haar gehele lichaam boven het water uitsprong. Een wetenschapper noemde haar het "Duracell-konijn onder de orka's."

Granny zorgde voor andere, verweesde kalveren  – zo zwom ze het laatste jaar naast het jonge mannetje ‘L87’. “Hij plakte aan haar als lijm,” weet Giles. Volgens de statistieken overlijden mannetjes binnen een jaar nadat hun moeder overlijd. "Dat baart ons zorgen."

Door L87 zijn de onderzoekers er vrijwel zeker van dat Granny er niet meer is. “In deze tijd van het jaar, zijn de orka’s breed verspreid en is het makkelijk om ze uit het oog te verliezen,” legt ze uit. “Volgens onze richtlijnen moeten we een troep drie keer zien voor we vaststellen dat een van de leden overleden is.”

Eind december werd troep J meerdere malen gespot, maar L87 zwom steeds zonder Granny aan zijn zijde. 


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten