lezen Wij

Palmyra in Deventer

Bekijk Sluit

lezen Wij

Wat heeft de Nederlandse IJsselstad te maken met Palmyra? Op het eerste oog niets, maar de tentoonstelling ‘Palmyra, stad van duizend zuilen’ vertelt een verrassend ander verhaal.

Datum
Auteur
Servaas Neijens
Fotograaf
Servaas Neijens

In de tentoonstelling Palmyra, stad van duizend zuilen in de Deventer Waag wordt duidelijk hoe een Deventer geleerde uit de Gouden Eeuw en een door hem aangekocht schilderij een allesbepalende invloed hebben gehad op het Westerse beeld van Palmyra. Daarnaast is er ruime aandacht voor de wijze waarop verschillende groepen in de loop van de geschiedenis elk op hun eigen manier naar de stad keken en deze voor hun eigen doeleinden wisten te gebruiken – van archeologische lusthof tot decor voor propagandafilms van het Assad-regime en uiteindelijk doelwit van vernielingen door IS. In een korte inleidende film vertellen drie Syrische archeologen hún verhaal over de stad.

Een geromantiseerd beeld van koningin Zenobia van Palmyra, die een laatste blik op haar stad werpt. In 272 werd zij door de Romeinen gevangengenomen en in 'gouden ketenen' naar Rome vervoerd, waar zij uiteindelijk stierf.

Palmyra

Iedereen kent Palmyra, al was het maar vanwege de verwoestingen die daar in recente jaren door IS zijn aangericht. Maar Palmyra is meer, veel meer. Al sinds de oudheid gonst de naam van de stad door verhalen en geschriften. In het oude testament kwam Palmyra al voor onder de naam Tadmor en wordt vermeld dat zij zou zijn gesticht door koning Salomo. Alexander de Grote veroverde de stad en later, in de Romeinse tijd, kwam de stad tot grote bloei. In de derde eeuw zou Palmyra zelfs 200.000 inwoners hebben geteld. In 268 kwam het echter tot een crisis tussen Rome en de plaatselijke koningen en in 273 liet de Romeinse keizer de stad verwoesten. Zenobia, de legendarisch koningin van Palmyra werd gevangengenomen en naar Rome afgevoerd. Daarna speelde Palmyra nog eeuwenlang een belangrijke rol in de Arabische geschiedenis.

Gezicht op Palmyra van G. Hofstede van Essen. Het schilderij maakt deel uit van de collectie van het Amsterdamse Allard Piersonmuseum, maar werd na 300 jaar weer tijdelijk 'thuisgebracht' in Deventer.
 

Gezicht op Palmyra

Maar niemand in Europa wist waar Palmyra precies lag en hoe de legendarische stad eruitzag. Het zou nog tot 1694 duren voor we in het westen een echt beeld van de stad kregen. En dat beeld was te danken aan Gisbert Cuper, burgemeester en geleerde in Deventer. Omstreeks 1693 gaf hij de schilder G. Hofstede van Essen (een kunstenaar over wie verder weinig bekend is) opdracht een schilderij te maken van de stad Palmyra, die in 1678 herontdekt was door Engelse handelaren. Het resultaat was een doek van ruim vier meter breed, waarop de voornaamste monumenten van het antieke Palmyra zijn afgebeeld. Lange tijd bleef dit het enige beschikbare beeld van de stad die te gevaarlijk was om te bezoeken. Krijgszuchtige stammen schermden de stad en haar omgeving af van de buitenwereld.

Gisbert Cuper, een Deventer geleerde

In de zeventiende eeuw was er een grote belangstelling – en vooral ook bewondering – voor de klassieke oudheid. Wie ging studeren, wat in die tijd alleen voor welgestelden was weggelegd, werd geacht zich in ieder geval het Latijn eigen te maken. De geschriften uit de klassieke oudheid werden gretig bestudeerd, vaak ook met als doel bevestiging te vinden voor de verhalen uit de bijbel. 

Gisbert Cuper (1644-1716), geleerde en politicus te Deventer.
Ook Cuper had zich bekwaamd in de klassiek literatuur. In 1668 werd hij hoogleraar aan de Illustere School van Deventer waar hij tot zijn dood in 1716 bleef wonen. Hij correspondeerde met geleerden in heel Europa en in het  Nabije Oosten en publiceerde regelmatig boeken over oudheidkundige onderwerpen.
Cuper schreef onder meer dit boek over Romeinse munten met afbeeldingen van olifanten.
De tentoonstelling ‘Palmyra, stad van duizend zuilen’ in de Deventer Waag is te zien tot en met 12 februari 2017. Geopend van dinsdag t/m zondag: 11:00 – 17:00. (Lees ook: RecoVR Mosul: digitaal museum bevat gesneuvelde kunstschatten.)
Een plattegrond van Palmyra op de museumvloer leidt de bezoeker naar verschillende vitrines waarin archeologen uit heden en verleden hun verhaal doen over de ruïne.

 

 

 

 


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten