lezen Wij

RecoVR Mosul: digitaal museum bevat gesneuvelde kunstschatten

Bekijk Sluit

lezen Wij

Een vriendelijke dame heet me welkom in het museum van Mosul. Een imponerend complex dat een schat aan cultureel erfgoed herbergt: 3500 religieuze en historische artefacten uit duizenden jaren beschaving. Als mijn bezoek erop zit gaat de 3D-bril af.

Datum
Auteur
Lisa Dupuy
Fotograaf
Wolfganga Kaehler, Getty Images

Want een écht bezoek aan het museum van Mosul is niet meer mogelijk. De collectie is voor een groot deel vernietigd en geplunderd door leden van Islamitische Staat (IS), die dat via YouTube wereldkundig maakten. 

Op de website van National Geographic hebben we in recente maanden al veel geschreven over de vernietiging van erfgoed, dat verweerd wordt door omgevingsfactoren of natuurrampen, maar ook onder vuur ligt als het een doelwit in gewelddadige conflicten. Vooral die laatste opzettelijke vernieling roept een reactie op – door die doelbewuste schending “verliest de wereld een deel van haar identiteit”, zo zei conservator Lucas Petit eerder.

Digitaal collectief van ‘reparateurs’

Maar zelfs wat vernietigd is, hoeft niet verloren te zijn. Dat bewijst Project Mosul, opgericht door twee archeologen, waarin cultureel erfgoed digitaal wordt gereconstrueerd. Dat kan met behulp van fotogrammetrie, waarin foto’s (2D-afbeeldingen) worden gecombineerd tot 3D-versies.

Project Mosul bestaat volledig uit vrijwilligers. De collectieve reconstructie begon met een simpele oproep: Stuur ons je foto’s van het museum en de objecten toe. Oprichter Chance Coughenour: “Daar hebben ontzettend veel mensen, vooral toeristen, op gereageerd. Ook mensen die Mosul nooit hebben bezocht, kunnen een steentje bijdragen door uit de ingezonden foto’s bruikbaar materiaal te selecteren en te sorteren. Tenslotte zijn er de specialisten, die weten hoe om te gaan met de software en dus virtual reality-versies kunnen maken van de artefacten.” 

Hij vertelt met trots over deze globale samenwerking, die inmiddels 250.000 bezoekers heeft gehad. “Er is een echte online gemeenschap ontstaan van mensen die zich in hun vrije tijd voor ons inzetten.”

De Leeuw van Mosul, een beeld dat met fotogrammetrie werd gereconstrueerd door een vrijwilliger binnen Project Mosul. Beeld: RecoVR Mosul: A Collective Reconstruction

Virtueel museum

Project Mosul werd onlangs uitgebreid, toen multimedia-kunstenaars Ziv Schneider en Laura Chen samen met het Economist Media Lab een echte collectie maakten van het ‘gerepareerde’ erfgoed: “In een virtueel museum voor virtuele objecten. In die digitale omgeving hebben we geprobeerd de objecten terug te zetten op de plek die ze in het echt ook hadden.” Met een 3D-bril en koptelefoon op, begeven bezoekers zich dus in een virtuele kopie van het oude museum, in de installatie RecoVR Mosul. Bij de installatie horen ook in 3D-geprinte kopieën van de artefacten.

Opvallend aan zo’n ‘bezoek’ is wel dat de vernieling van de objecten, die je van dichtbij en in detail kunt bewonderen (hoewel dat afhangt van de kwaliteit van de fotogrammetrie; het aantal foto’s dat voorhanden was), nooit ver weg is. Op sommige van de digitale ‘muren’ van het museum worden de filmpjes getoond van de IS-strijders die al plunderend en slopend door het gebouw trekken. “We hebben er heel bewust voor gekozen de kijkers weer aan die feiten te herinneren”, vertelt Schneider. “Het is belangrijk dat mensen zich realiseren dat dit echt gebeurd is en wat de betekenis is van zo’n daad. En tegelijkertijd is het ook een duidelijk statement, en poëtisch: dat zelfs dingen die met opzet en geweld vernietigd zijn, tóch kunnen voortbestaan.”

Een van de gangen van de virtuele versie van het museum in Mosul. Bezoekers krijgen een audio-tour en naast de virtuele objecten 'hangt' informatie (waarin vaak ook wordt genoemd welke vrijwilliger de 3D-versie vervaardigde). Beeld: RecoVR Mosul: a Collective Reproduction

Erfgoed voor iedereen

Het museum is nog niet ‘vol’, zeggen Coughenour en Schneider. “Het ligt er maar net aan welke foto’s mensen nog kunnen en willen delen. En in sommige gevallen zijn objecten al ver gereconstrueerd, maar moeten ze nog in het juiste formaat worden gedownload om ook echt ‘plaatsbaar’ te zijn”, aldus de kunstenaar. En ook aan het museum zelf kan nog het een en ander worden geschaafd, want de buitenkant en de omliggende straten zijn nog niet volledig in beeld.

Wil het project zich ook op ander erfgoed in de regio richten? Graag, zegt Coughenour, “maar dat wordt waarschijnlijk lastiger. Een plek als Palmyra [kopfoto], die hard is getroffen door IS, moet behouden blijven. Maar dat is één grote site: oude Romeinse architectuur. Dat is veel moeilijker om via fotogrammetrie te reconstrueren. Kleinere objecten worden vaak veel en vanaf alle mogelijke hoeken gefotografeerd. Maar architectuur, daarvan maken we vaak allemaal dezelfde foto, vanaf dezelfde positie, en niet van bovenaf, bijvoorbeeld. Er mist dus veel meer informatie, maar we gaan het wel proberen.”

Uiteindelijk moet het museum open zijn voor iedereen – Coughenour heeft van de Iraakse overheid de volledige medewerking en er is hem hem verzekerd dat de overheid geen eigendom zal claimen op deze ‘nieuwe’ kunstschatten. Schneider en het Economist Media Lab werken aan een manier om het museum voor het publiek openbaar te maken, waarschijnlijk in de vorm van een app of website.

‘RecoVR Mosul, a Collective Reproduction’ is voor het eerst te zien in het DocLab-programma van IDFA. Tot en met zondag 29 november kun je dus zelf het  virtual reality-museum bezoeken!

 


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten