lezen Planeet aarde

Tekort aan grondwater: staan we op het punt van een wateroorlog?

Bekijk Sluit

lezen Planeet aarde

Grondwater is een belangrijke bron voor de wereldbevolking. Het wordt momenteel zo hard naar boven gepompt dat de bodem daalt, en er geleidelijk tekorten ontstaan. Is dit proces een halt toe te roepen?

Datum
Auteur
Laura Parker/Paul van Beem
Fotograaf
Manish Swarup, AP

In sommige wijken van de Chinese hoofdstad Beijing zakt de grond zo’n tien centimeter per jaar, omdat er massaal water uit het grondwaterbassin dat onder de stad ligt wordt gepompt. Het leidt tot verstoringen in het spoorwegsysteem en de bouw, en ondanks dat de stad kan putten uit het enorme grondwaterbekken van het Chinese Laagland, is Beijing een van de steden op aarde met de hoogste ‘waterstress’. Met andere woorden: de vraag naar water overstijgt hier dan het aanbod. 

Ook op andere plaatsen in de wereld ontstaan verzakkingen of zinkgaten op plaats waar veel grondwater uit de overbelaste bassins wordt gepompt. Hierbij kun je denken aan delen van Shanghai, Mexico Stad en Central Valley in Californië, dat op bepaalde plekken bijna tien meter lager ligt dan voorheen. (We schreven eerder over de Indonesische hoofdstad Jakarta, die onder bevolkingsdruk sneller zinkt dan dat de zeespiegel stijgt.)

Watertekort

Op deze kaart zie je al dat 22 van ’s werelds 37 grootste grondwaterbekkens overbelast zijn, en dat dertien hiervan de classificatie ‘uitgeput’ hebben gekregen. Omdat ongeveer dertig procent van het beschikbare zoet water op de planeet is te vinden in de bassins die onder de continenten liggen, vreest de Verenigde Naties dat in 2030 een mondiaal watertekort ontstaat. 

Meer dan twee derde van het grondwater gebruiken we voor landbouwirrigatie, en het overige deel als drinkwater. De grondwaterbassins konden in het verleden worden aangespoord om droge zomer en warme winters (zonder veel smeltwater die rivieren aanvullen) te compenseren, maar dat wordt een steeds groter probleem. De grootste grondwaterbekkens in Afrika, Europa, Azië en Amerika raken uitgeput.

Infographic: NG MAPS. SOURCES: UNIVERSITY OF CALIFORNIA, IRVINE; WHYMAP; MARGAT, 2008; MARGAT AND VAN DER GUN, 2013, GROUNDWATER AROUND THE WORLD.

Risico op conflicten

Richard Damania is econoom bij de Wereldbank, en stelt dat de economische groei in landen zonder adequate watervoorziening kan dalen met zes procent van het bruto binnenlands product (bbp). Hij geeft tevens aan dat het oppompen van grondwater nauwelijks te reguleren is. “In ontwikkelingslanden doen talloze kleine boeren een beroep op grondwater. Het is erg lastig hun werkwijze te controleren.” De vrees van Damania is dat de economische groei zal afnemen en dat de voedselprijzen zullen stijgen. Het gevolg daarvan is dat het risico op gewelddadige conflicten toeneemt en dat er (nieuwe) migratiegolven zullen ontstaan. Volgens Damania lag een watertekort ten grondslag aan de onrust in Jemen in 2009, en enkele experts menen dat waterschaarste indirect ook heeft geleid tot destabilisatie in Syrië, en de uiteindelijk burgeroorlog aldaar. (Lees ook: ‘Droogte medeoorzaak opstand Syrië’.)

Jay Famiglietti van NASA is hoofdauteur van de vorig jaar in Water Resources Research gepubliceerde studie, waarin de 37 grootste grondwaterbekkens worden geanalyseerd. Volgens hem zijn vooral in de dichtbevolkste gebieden problemen te verwachten. “Zonder duurzame grondwaterreserves staat de mondiale veiligheid onder druk”, zegt hij. Als de droge gebieden nog droger worden, zal men nog wanhopgier gaan zoeken naar grondwater. Dit probleem moet op internationaal niveau worden besproken.” 

Hoeveel water blijft er over?

Hieronder een aantal vragen en antwoorden betreffende het thema: 

In welke regio dreigen de grondwaterbassins al eerste uitgeput te raken?
De meest overbelaste waterbron is the Arabian Aquifer System in Saoedi-Arabië, die meer dan zestig miljoen mensen van water voorziet. Daarna volgt the Indus Basin aquifer in het noordwesten van India en Pakistan, en the Murzuk-Djado Basin in Noord-Afrika. 

Waarom zijn deze gigantische bekken zo uitgeput geraakt?
Door droogte, slecht beheer van pompsystemen, lekkende leidingen in de watersystemen van de grote steden, verouderde infrastructuur, onvoldoende technologie, bevolkingsgroei en de vraag naar meer voedsel zijn stuk voor stuk redenen waarom de vraag naar grondwater toeneemt. Bovendien blijft vloedirrigatie, een inefficiënte irrigatiemethode, wereldwijd de meest toegepaste methode. En in India, de grootste grondwaterconsument op aarde.

Hoeveel water blijft er over?
In 2015 kwamen wetenschappers van the University of Victoria in British Columbia in Canada tot de conclusie dat minder dan zes procent van het grondwater dat dicht bij de oppervlakte ligt hernieuwbaar is binnen een mensenleven. Belangrijker is hoe het water over het bassin wordt verdeeld. Als het waterpeil onder de vijftien meter zakt is het economisch vaak niet praktisch om water naar de oppervlakte te pompen. En veel van dat water bevat zoveel mineralen dat het onbruikbaar is. 

Is er positief nieuws?
Grondwaterbekkens raken niet van de een op de andere dag uitgeput, en dus is er tijd om oplossingen te bedenken. In West-Australië heeft men ontzilt water geïnjecteerd in het bassin dat de inwoners van Perth van drinkwater voorziet. China werkt aan het reguleren van het oppompen van water en in het westen van Texas boort men naar water in een waterrijke laag die onder de High Plains aquifer ligt, om de watervoorraad aan te vullen.


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten