lezen Ver verleden

Brits onderzoek: Oorlogvoering gaat al zo’n 10.000 jaar terug

Bekijk Sluit

lezen Ver verleden

Zo’n tienduizend jaar geleden kenden jager-verzamelaars al georganiseerd gewelddadig gedrag, blijkt uit een vondst bij Nataruk (Kenia). Het zou het vroegste bewijs zijn van menselijk conflict. Een prehistorische voorloper van oorlogvoering?

Datum
Auteur
Lisa Dupuy
Fotograaf
Marta Mirazon Lahr

Onderzoekers van het Leverhulme Centre for Human Evolutionary Studies van Cambridge University vonden resten van in totaal 27 mensen, onder wie zeker acht vrouwen en zes kinderen. Tien vrijwel complete skeletten tonen de sporen van een gewelddadige dood: trauma aan de schedel en jukbeenderen, gebroken handen, knieën en ribben, en wonden veroorzaakt door pijlpunten. Een aantal van de lichamen lag met het gezicht naar de grond, andere lagen in een positie die doet vermoeden dat de personen werden vastgebonden. De lichamen waren niet begraven.

De vondst suggereert dat deze jager-verzamelaars werden aangevallen en gedood door een rivaliserende groep. Met koolstofdatering is de ouderdom van de aangetroffen resten geschat op zo’n 9500 tot 10.500 jaar. Die periode markeert het begin van het Holoceen, het moderne tijdperk, waarin de mens zich begon te vestigen. De wetenschappers zeggen dat de resten bij Nataruk daarmee de vroegste bewijzen zijn van gewelddadig menselijk conflict – een prehistorische voorloper van moderne oorlogvoering. 

Onderzoekers van het Leverhulme Centre for Human Evolutionary Studies van Cambridge University lichten hun onderzoek toe.

Geweld van nature aanwezig of sociaal bepaald? 

De ontstaansgeschiedenis van gewelddadig conflict is onderwerp van discussie: is de menselijke neiging om geweld georganiseerd toe te passen voortgekomen uit onze evolutionaire ontwikkeling, of gaat het om gedrag dat pas als noodzakelijk werd gezien toen onze voorouders zich ergens vestigden en land en eigendommen in bezit kregen, wilden verkrijgen, of moesten beschermen? Het bloedbad bij Nataruk vond plaats tussen groepen jager-verzamelaars, die een overwegend nomadische levensstijl hadden.

In vakblad Nature lichtte hoofdonderzoeker Marta Mirazón Lahr de conclusies van haar en haar collega’s toe: “De doden bij Nataruk laten zien hoe lang geweld en oorlog tussen groepen mensen al voorkomt. Deze menselijke resten tonen aan dat een kleine groep verzamelaars opzettelijk werd gedood en geen begrafenis kreeg. Het is uniek bewijs dat oorlogvoering deel uitmaakte van de interactie tussen groepen jager-verzamelaars.” 

Ook de kopfoto: deze schedel behoorde toe aan een man. De gefossiliseerde resten van de jager-verzamelaar werden gevonden in het sediment bij de lagune bij Nataruk. De schedel heeft meerdere letsels aan de voorkant en aan de linkerkan, vergelijkbaar met wonden die worden veroorzaakt door een stomp met een een stomp uit te voeren stomp wapen, zoals een knuppel. Foto: Marta Mirazon Lahr

In andere archeologische vindplaatsen werden eerder overblijfselen gevonden van conflicten tussen prehistorische mensen – maar in die situaties bleven kinderen en vrouwen gespaard. Dat was niet het geval bij de fossielen van Nataruk. Zo’n tienduizend jaar geleden was dit gebied – in westelijk Turkana, nu Kenia – een vruchtbare strook langs een lagune, waarin ook kon worden gevist. Volgens Mirazón Lahr is het denkbaar dat het conflict voortkwam uit een poging toegang te krijgen tot zulke natuurlijke bronnen. “Maar het is ook mogelijk dat verschillende groepen elkaar bij een ontmoeting standaard vijandig benaderden.” 

Wat de precieze oorzaak of het doel van het geweld is geweest, zullen we nooit kunnen achterhalen. Nataruk is wel een van de duidelijkste aanwijzingen voor geweld tussen groepen ten tijde van de jager-verzamelaars, zeggen Mirazón Lahr en collega Robert Foley (ook verbonden aan Cambridge). Foley denkt dat gewelddadig gedrag bij mensen mogelijk even oud is als het altruïsme en de samenwerking die Homo sapiens óók kenmerken: “We kunnen zowel agressief als liefdevol zijn. Veel van de mechanismen die we tegenkomen in de evolutionaire biologie van de mens duiden erop dat die twee uitersten toch bij elkaar horen.” 


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten