lezen Ver verleden

Zó zag deze gevederde dino eruit

Bekijk Sluit

lezen Ver verleden

Paleontologen hebben met nieuwe beeldvormingstechnieken gereconstrueerd hoe de gevederde dino Anchiornis er miljoenen jaren geleden uit moeten hebben gezien.

Datum
Auteur
Jason Bittel
Fotograaf
Wang XL, Pittman M et Al. 2017

Bij onderzoek naar uitgestorven prehistorische dieren blijft vooral de anatomie vaak een mysterie. Zacht weefsel is meestal allang verdwenen tegen de tijd dat de hardere exoskeletten verstenen, en fossielen zich vormen. Dit is bij de Anchiornis, een kleine dino die zo’n 150 miljoen jaar geleden leefde, niet anders. Deze vleeseter werd naar schatting ruim dertig centimeter lang, en sinds 2010 weten we dat hij een zwartgrijs lichaam had en een rode hanenkam. Een nieuwe studie in het tijdschrift Nature Communications onthult meer over de anatomie van deze dino.

Onderzoekers stelden negen Anchiornis-fossielen in een donkere ruimte bloot aan laserstralen, en ontdekten dat de dino veel overeenkomsten vertoont met de hedendaagse vogels en onder meer beschikken over een zweefhuid – een elastische huid die de bovenarm met de onderarm verbindt. Hoofdauteur Michael Pittmann: “Anchiornis behoorde wellicht tot de Paraves, een groep dinosauriërs waartoe ook vliegende dino’s behoorden.”

De eerste Anchiornis-fossielen werden in 2009 ontdekt in het noordoosten van China, en sindsdien zijn meer dan tweehonderd fossiele resten gevonden. Dankzij die opgravingen weten we dat dino’s uit dit geslacht vier vleugels en veren hadden, en een studie in 2010 wees zelfs uit dat het beestje een zwartgrijs lichaam had en een rode hanenkam!

Deze illustratie van Anchiornis bevat de huidige bekende informatie over zijn uiterlijk.

En nu zijn dus meer anatomische details van Anchiornis naar buiten gebracht. Organen, huid en spieren overleven de tand des tijds vaak niet, maar zijn soms tóch nog in een fossiel aanwezig. Ze zijn alleen onzichtbaar voor het blote oog. Om die zachte weefsels zichtbaar te maken gebruikte het team dus laser-gestimuleerde fluorescentie. Fossielen werden in een donkere kamer blootgesteld aan de lasers, waarna werd vastgesteld welke golflengten voor een bepaald effect zorgden.

“Deze techniek kan ons meer leren over de evolutie van zachte weefsels onder uitgestorven geslachten”, stelt John Hutchinson, hoogleraar evolutionaire biomechanica aan the Royal Veterinary College aan de Universiteit van Londen. Hutchinson doet onderzoek naar het bewegen van dino’s, en is zeer te spreken over de resultaten van deze studie. “Maar ik ben wel benieuwd of je op basis van tweedimensionale (platte) fossielen die miljoenen jaren aan enorme druk zijn blootgesteld, inderdaad de driedimensionale vorm van soorten kan nagaan.”

Kan hij vliegen?

Het weten van de grootte, de vorm en de kleur van dino’s is fascinerend, maar paleontologen zijn ook benieuwd naar het antwoord op de vraag: kon de Anchiornis vliegen? De aanwezigheid van de vlieghuid doet vermoeden van wel. Pterosauriërs hadden ze ook, net als de vleermuizen en vogels die nu leven. Dit geldt echter ook voor de in Nieuw-Zeeland levende loopvogel weka, die níet kan vliegen. Uitsluitsel hierover hebben we dus nog niet.

De kleuren in deze schematische weergave van Anchiornis laten zien welke lichaamsdelen met behulp van de lasermethode zijn gereconstrueerd.


Bekijk ook

Ads for you!

Beste bezoeker,

We zien dat je waarschijnlijk een adblocker of andere software gebruikt die onze banners ontregelt.
Dat vinden we jammer, hiermee missen we inkomsten voor onze site die we hard nodig hebben.
Merk daarom onze site als 'veilig' aan en volg deze instructies.

Dankjewel voor je tijd.
National Geographic Nederland/België

Sluiten