Italië

Napels: 14 hemelse tips

Snelle scooters, verliefde stelletjes en smalle steegjes overspannen met wasgoed: Italiaanser dan Napels kan bijna niet. maandag, 3 juli

Von Ralf Groothuizen

Het leven is niet eenvoudig in Napels. Al eeuwen niet. Misschien wel voor de vele koningen die de stad heeft voortgebracht en de edelen die er gewoond hebben. Maar voor het Napolitaanse volk dat sinds jaar en dag de sfeer in de stad bepaalt, nee.

Napoli ‘na carta sporca e nisciuno se ne importa e ognuno aspetta a ‘ciorta.’ Een regel uit het lied ‘Napule’ van Napels’ blueszanger Pino Daniele. ‘Napels is bevuild wc-papier, waar niemand ook maar een zier om geeft en iedereen wacht er op het geluk.’ Weinig liedjes weten het gevoel in de stad zo goed te pakken. En bovendien: Napels kampt al jaren met een vuilnisprobleem.

Napels heeft talloze overheersers gehad: de Grieken, de Fransen, de Spanjaarden, de Oostenrijkers en de Noormannen. Allemaal proefden ze van het heerlijke Napels, lieten er hun sporen achter. Maar niemand kreeg de Napolitanen onder de duim. Napels is nog helemaal Napels. ‘Nel bene e nel male,’ in het goede en in het slechte, zoals iedere inwoner zal bekennen.

Laten we het hier vooral over het goede hebben. Goed Leven terwijl het leven niet makkelijk is. Laat de Napolitanen daar nu juist een kunst van gemaakt hebben. L’arte di arrangiarsi – de kunst van het overleven. Hier kunnen ze van niets iets maken. En wat wil je ook, levende in de ontroerendste stad van het land in de mooiste baai van Europa.

Dankzij l’arte d’arrangiarsi weten de Napolitanen zich perfect staande te houden in de chaos. Ze weten waar het lekkerste eten te vinden is, en waar je rustig kunt wandelen. Bovendien: stiekem kunnen ze niet zonder die chaos. Op zoek naar die chaos, op zoek naar toeval, kwam ik met een koffer aan in de stad en ben er twee jaar gebleven. De eerste avond stond ik op mijn balkon aan de Via Foria, pal tegenover het nationaal museum. In de verte de Vesuvius, op haar toppen lag nog sneeuw. Ik hoorde vanaf zee een schip zijn komst aankondigen in de haven. Een vrouw aan de overkant klopte haar tafelkleed uit van tien hoog terwijl ze haar man binnen op de bank op een scheldkanonnade trakteerde. En beneden het altijd voortrazende verkeer. Duizenden auto’s, met daartussendoor jongens op scooters die gevaarlijke capriolen uithaalden. Een zucht van geluk. Ik was thuis. 

1. Bezoek het theater

Theater vind je in Napels 24 uur per dag, in de straten, gewoon tussen de bewoners. Maar zoals Milaan haar Scala heeft, heeft Napels het San Carlo en dat doet geen stuiver onder voor haar Milanese tegenhanger. Het theater is net gerenoveerd. 

2. Doorkruis de stad

Napels heeft welgeteld één rechte straat, de Spaccanapoli. Dit betekent letterlijk: snijdt Napels doormidden. De weg brengt je van de ene kant van het historisch centrum (Montesanto) naar de andere, de volksbuurt Forcella. De straat is de levensader van Napels. Je vindt er ontelbare bars, winkels en restaurants. 

3. Ga naar de markt

De markt is de ideale plek om de Napolitaan te observeren. Voor de vis-, groente- en fruitmarkt ga je op alle doordeweekse dagen naar de Mercato Antignano in Vomero (Piazza Antignano). Op donderdag is er de grote kledingmarkt in de residentiële wijk Posillipo (Viale della Rimembranza), vlak bij het grote Parco Virgilliano. In het weekend is er bij de gevangenis waar heel veel grote maffiabazen zitten opgesloten, de Mercato di Poggioreale (Via Nuova Poggioreale), een schoenenmarkt. Voor een multiculture setting ga je naar Piazza Mercato bij het station. 

4. Neem de funicolare

In misschien wel het beroemdste Napolitaanse liedje, op ‘O sole Mio’ na, komt deze zin voor: ‘Jamme, jamme ’ncoppa, jamme jà, funiculì, funiculà!’ Pavarotti zong het, André Rieu speelde het op de viool. Het gaat over een treintje dat in het verleden tergend langzaam de Vesuvius optufte. Vandaag de dag telt het centrum van Napels tal van treintjes die langzaam de hogergelegen wijken (Vomero, Mergellina en Posillipo) bereiken. De funicolare is ook een goede ontsnappingsroute voor als het centro storico letterlijk en figuurlijk te benauwd wordt. De leukste treinrit start vanaf het Piazzetta Montesanto. 

5. Wandel met de ogen dicht

Regelmatig dwalen geblinddoekte bezoekers giechelend het Piazza Plebiscito over, het grootste plein van Napels. Ook meedoen aan het spel? Start voor de ingang van het Palazzo Reale en kijk naar de twee stenen paarden aan de overkant, zo’n vijftig meter uit elkaar. Probeer met de ogen bedekt tussen de paarden door te lopen. Het lijkt een koud kunstje, maar dat is het niet. Met gesloten ogen beleef je de stad nog intenser, met links de zilte zeelucht en het geluid van golven en rechts de scooters en het geroezemoes van de café’s. 

6. Ga ondergronds

Napels heeft een tweelingzuster. Een spiegelstad onder de grond. De bodem onder de stad bestaat uit tufsteen, vulkanisch materiaal, eenvoudig te bewerken en in overdaad aanwezig onder het aardoppervlak. De Grieken en latere bewoners van Neapolis maakten driftig gebruik van deze steensoort om hun stad uit te breiden. Zo ontstonden er gigantische holle ruimtes onder grond, met een gezamenlijke oppervlakte van meer dan 600.000 vierkante meter. Die ruimtes zijn in de loop der eeuwen gaan dienen als waterwegen, schuilplaatsen, offerplekken en catacomben. Op verschillende punten kan er afgedaald worden om dit ondergrondse Napels te zien. Bijvoorbeeld bij Napoli Sotterranea, of bij de Tunnel Borbonico. Hier zie je hoe de Napolitanen ten tijde van de Tweede Wereldoorlog hun ondergrondse stad als schuilkelder gebruikten. 

7. Koop een herdertje

In de Via San Gregorio Armeno is het 365 dagen per jaar kerst. Het hele jaar door maken handwerkers – pas op voor de goedkope troep uit China – er engelen, kerstballen en herdertjes. Van piepklein voor in het poppenhuis tot levensgroot voor enkele duizenden euro’s. In de maand voor kerst barst de straat werkelijk uit haar voegen. Hier begrijpt men in een klap de liefde van de Napolitaan voor alles wat met Christus te maken heeft. 

8. Proef de tranen

De grond rondom de Vesuvius is uiterst vruchtbaar. Het lekkerste fruit, de beste groenten: ze komen uit de fertiele bodem van de vulkaan. De beroemdste wijn is de Lacryma Christi. Volgens de mythe was Christus bedroefd over de val van Lucifer uit de hemel, en zijn tranen schonken goddelijke inspiratie aan de wijnranken op de hellingen van de Vesuvius. Andere goede Napolitaanse wijnen zijn de Aglianico, Greco di Tufo en de Falanghina. Genieten van een goed glas wijn kan in het chique Chiaia bij Enoteca Belledonne. Een mooie, tikje alternatieve locatie, is de bar Aret’a Palm (Piazza Santa Maria La Nova 14). 

9. Groet Maradonna

Napolitanen doen veel aan de verering van heiligen. Elk straathoekje, elk nisje heeft zijn eigen kapelletje. Grootse afgod van de stad is Diego Armando Maradonna. In de jaren tachtig werd voetbalclub Napoli Italiaans kampioen onder leiding van de wereldberoemde Argentijn. In de stad herinneren nog veel muurschilderingen aan deze gouden jaren. Bij Bar Nilo hangt een foto van Maradonna met daarbij een echt haarlokje. 

10. Laat je maat meten

Kleermakers uit Napels zijn beroemd over de hele wereld. Kiton maakt de duurste pakken ter wereld. Bij Attolini maken ze de zogeheten cravatta a sette pieghe (seven fold-das). In de aan zee gelegen wijk Chiaia zitten de beste – en duurste – sartoria van Italië. Bij Marinella hebben alle Amerikaanse presidenten hun das laten maken, en de groten der aarde komen er nog steeds.

11. Vergaap je aan Caravaggio

In de wirwar van straatjes in de volskbuurt Forcella staat een kerk genaamd Il Pio Monte della Misericordia. Hier hangen de beroemde Zeven Werken van Barmhartigheid. Velen zien in de werken van Caravaggio het lijden van de Napolitanen afgebeeld. Boven op de heuvel Capodimonte staat het mooiste museum van Napels, alleen geen toerist die het weet te vinden. En het verkeersbureau doet weinig moeite mensen te trekken. Resultaat: je loopt helemaal alleen door een koninklijk paleis. Aan de muren hangen ook Botticelli’s en Titiaans. 

12. Laat een kop koffie achter

Napolitanen doen het vaak en de hele dag door. Hoeveel haast de zakenmannen ’s ochtends ook hebben, niemand komt aan hun dagelijkse ritueel: het kopje koffie, staand gedronken aan de bar, terwijl er drie woorden gewisseld worden met andere klanten of de barista. Koffiedrinken is een privilege en mag eigenlijk niet alleen gedaan worden. Oude Napolitanen zie je weleens een extra kop koffie kopen, op de bar zetten en weglopen. Deze caffè sospeso is voor een vriend die misschien later langskomt. En komt die niet, dan geeft de barman hem aan een arme bezoeker die geen koffie kan betalen. Caffè Gambrinus is het meest chique koffiehuis van de stad. Of bestel een espresso in Bar Augustus (Via Toledo 147). 

13. Neem plaats op de heilige stoel

Midden in de quartieri spagnoli staat een kerkje genaamd la Maria Francesca delle Cinque Piaghe (Vico Tre Re a Toledo 13). Elke ochtend staat hier een rij jonge mensen voor de deur, met of zonder baby in de armen. De nonnetjes van Francesca beheren een heilige stoel. Wie daarop plaatsneemt, wordt zwanger, luidt de mythe. Het kerkje puilt uit van de blauwe en roze geboortevaantjes. 

14. Bevaar Europa’s mooiste baai

Dat Napels een schitterende stad is, ontdek je vooral door gewoon wat door de smalle  steegjes te dwalen. Maar vanaf het water is de stad pas echt zichtbaar in haar grootsheid. Neem de Metró del Mare en laat je door de mooiste baai van Europa varen. Zie in de verte de eilanden Ischia, Capri en Procida liggen. En zie hoe de Vesuvius vervaarlijk dicht bij die grote stad ligt.

Lees ook het verhaal over Procida, een eilandje voor de kust bij Napels.

Kijk hier voor meer informatie

Volg