Ze bestaan uit ronddraaiend gloeiend heet plasma, zijn gemiddeld 2900 kilometer hoog en razen rond met een snelheid van 14.500 kilometer per uur. Uit recent onderzoek blijkt dat er voortdurend 11.000 supertornado’s op onze zon wervelen.
Afgelopen week maakte een team van zonneonderzoekers bekend dat ze veertien reusachtige tornado’s op de zon hadden ontdekt. Het team vermoedt al sinds 2008 dat zonnetornado’s bestaan, maar kon het niet eerder aantonen. “We namen opmerkelijk heet plasma boven het zonneoppervlak weer, dus er moest iets aan de hand zijn. We wisten alleen niet wat”, vertelt Sven Wedemeyer-Böhm, astrofysicus aan de Universiteit van Oslo en coauteur van het onderzoeksrapport. Aan de hand van de grootte van het bestudeerde zonneoppervlak en het aantal waargenomen tornado’s rekende het team uit dat er continu rond de 11.000 wervelwinden op de zon aanwezig zijn die elk zo’n dertien minuten in stand blijven.
De onderzoekers denken dat dit fenomeen het antwoord zou kunnen zijn op een vraag waar deskundigen zich al ruim driekwart eeuw mee bezighouden: waarom is de zonneatmosfeer, ook wel de corona genoemd, driehonderd keer heter dan het zonneoppervlak? “Je zou verwachten dat de temperatuur van de zon lager wordt naarmate je verder van de kern af beweegt, maar dat is niet het geval”, zegt Wedemeyer-Böhm. “Er is iets dat de hitte naar de zonneatmosfeer stuurt, maar wat?”
Met de ontdekking van de zonnetornado’s is een verklaring voor het fenomeen in zicht; de tornado’s kunnen zich tot duizenden kilometers in de corona van de ster verspreiden, en daarbij beweegt plasma van het hete oppervlak mee. Volgens Wedemeyer-Böhm kan zijn team met de huidige informatie nog niets zeggen over de relatie tussen de zonnetornado’s en de weercyclus op de zon. Zo kan het zijn dat het team de overvloed aan tornado’s heeft waargenomen omdat de zonneactiviteit zich opbouwt richting het maximale niveau in de huidige cyclus.
Wedemeyer-Böhms team probeert nu meer informatie over zonnetornado’s te verkrijgen. In de tussentijd zullende onderzoekers de resultaten van hun computersimulaties gebruiken om buiten ons eigen zonnestelsel te kijken. “Er zijn aanwijzingen dat dit ook voorkomt op andere sterren dan de zon. We hebben simulaties gemaakt van de oppervlakte van sterren waar het half zo warm is als op de zon, en ook op deze sterren wervelen vermoedelijk tornado’s”, aldus Wedemeyer-Böhm.
