Maagdelijke voortplanting, ook wel parthenogenese genoemd, werd tot nu toe altijd beschouwd als een evolutionair nieuwtje: als een logische manier om de stamboom voort te laten bestaan bij afwezigheid van geschikte mannetjes. Niets is echter minder waar.
Hoewel in de mensenwereld het krijgen van kinderen soms leidt tot heikele discussies, voegen sommige dames in het dierenrijk zelf maar de daad bij het woord wanneer zij zich willen voortplanten. Onder meer kikkers, slangen, komodovaranen, haaien en bepaalde vogels hebben aangetoond dat voortplanting zonder geslachtsgemeenschap helemaal niet zo’n zeldzame noodoplossing is. Het team van bioloog Warren Booth, van de University of Tulsa in Oklahoma, VS. onderzocht het fenomeen en kwam er na verloop van tijd achter dat parthenogenese in erg kleine testgroepen voorkwam – zelfs wanneer er geschikte mannetjes in de groep aanwezig waren.
Een duidelijke verklaring voor dit voortplantingsmechanisme is er nog niet. Het kan zijn dat de betreffende dieren in het verleden moeilijker een paarpartner konden vinden, maar er zou ook een boosdoener als een bacterie of virus in het spel kunnen zijn. Wel is duidelijk hoe ‘het’ gebeurt. Wanneer een vrouwelijke kikker, slang of haai met moedergevoelens kinderen wil, zorgt ze ervoor dat het poollichaampje, dat samen met de eicel wordt geproduceerd, zich als een spermacel gedraagt.
Een opmerkelijk feitje uit Booths onderzoek is dat het kroost van bijvoorbeeld de eenouderslangen bestond uit slechts één exemplaar – erg weinig vergeleken met de gebruikelijke zes tot negen. Hoe het met de voortplanting van parthenogenetisch geboren dieren staat, is nog niet bekend. “Aangezien ze afwijkingen vertonen of vaak vroegtijdig sterven, is dit misschien niet eens mogelijk”, vertelt Booth. “Maar dat is ook niet erg vreemd, aangezien maagdelijke voortplanting een zeer zware vorm van inteelt is.” Parthenogenese is niet mogelijk bij zoogdieren. “Voorlopig”, zegt marien bioloog Demian Chapman van de Stony Brook University, “zal er dus geen parthenogenese plaatsvinden bij de mens.”
