05-10-2012 10:02
Ooit werden ze op de radio voorgelezen: de actuele waterstanden van de grote rivieren die in Nederland uitmonden. Vroeg-wakkere luisteraars vernamen zo ochtend na ochtend hoe hoog het water precies stond in Konstanz (de Rijn) of Grave beneden de Sluis (de Maas). De komst van Teletekst maakte de monotone opsomming overbodig. Nu elk schip internet heeft, kun je je al helemaal niet meer voorstellen dat de waterstanden dagelijks op de landelijke radio werden voorgelezen.
Een deel van de zomervakantie bracht ik door aan de Oosterschelde. Op de dag dat we er aankwamen, was het een eind lopen naar de waterlijn; het strand was zo breed dat het ondanks de vele badgasten leeg oogde. Laag water.
Bij de receptie van het huisjespark waar we verbleven vroeg ik om de eb- en vloedtijden. Ik dacht dat ze ergens op een schoolbord zouden zijn gekalkt, maar kreeg een gidsje met de getijdentabel van het hele jaar. Tot op de centimeter nauwkeurig staan alle hoog- en laagwatertijden daarin opgesomd. Ik heb er misschien wel een uur in gebladerd, gefascineerd door de exacte wetenschap van deze in mijn ogen ongrijpbare natuurkracht.
Begrijpen deed ik het niet, maar dankzij het boekje wisten we in ieder geval precies wanneer we de komende dagen het beste een zandkasteel konden bouwen – en de opwinding wanneer dat door het wassende water wordt verzwolgen – of wanneer we naar oesterschelpen moesten zoeken.
Zo werd onze dagindeling in toenemende mate bepaald door het getij.
Ik merkte dat ik mijn kinderen maar moeilijk kon uitleggen hoe het ook alweer komt, eb en vloed. Ja, de aantrekkingskracht van de maan, maar hoe het precies zit? Op elke vervolgvraag moest ik het antwoord schuldig blijven.
Thuisgekomen ging ik op internet op zoek. Wikipedia is vaak een goed, laagdrempelig beginpunt, maar het lemma over het berekenen van de waterbewegingen bleek zo overladen met mathematische formules, dat ik het maar weer opgaf.
Wat me bijbleef van de uitleg: de getijden veroorzaken wrijving die de rotatiesnelheid van de aarde vertraagt. Als gevolg van eb en vloed zal de planeet dus in een verre toekomst stilvallen. Wat de gevolgen daarvan zullen zijn voor het leven? Ik zal het even moeten opzoeken, maar ik heb zo’n vermoeden dat het lot van de planeet tegen die tijd vergelijkbaar zal zijn met dat van ons zandkasteel.
