09-07-2012 08:42
In Nederland zijn we de laatste jaren gewend geraakt aan politici die praten over ‘de culturele elite’ die niet zou begrijpen wat ‘gewone mensen’ belangrijk vinden. Maar even over de grens kunnen ze er ook wat van.
In mei reed ik voor een paar interviews naar Frans-Vlaanderen, in het noordelijkste puntje van Frankrijk. De inwoners zijn trots zijn op hun afkomst, wat bijvoorbeeld blijkt uit de vele Vlaamse vlaggen in de dorpen. De afgelopen tweehonderd jaar heeft de Franse staat er alles aan gedaan om het gebied, zo groot is als een kwart van een gemiddelde Nederlandse provincie, volledig te verfransen. Maar anno 2012 biedt één groepje dapper weerstand: de Akademie voor Nuuze Vlaemsche Taele (ANVT). Deze activisten proberen het Nederlands dat hier ooit werd gesproken – nu nog actief gebezigd door hooguit een paar duizend, vooral oudere mensen – nieuw leven in te blazen door het geven van taalonderwijs. Alleen noemt het ANVT het geen Nederlands, maar Vlaemsch – want dat Vlaemsch, dat is een taal, weet u.
Ik sprak erover met classicus-filosoof Luc Devoldere van Belgisch-Nederlandse cultuurvereniging Ons Erfdeel. Hij zou liever zien dat in Frans-Vlaanderen het Standaardnederlands actief gepromoot werd in plaats van een nauwelijks gesproken variant van het West-Vlaams want, zegt hij, daar hebben al die Noord-Fransen die werken in Vlaanderen veel meer aan.
Devoldere kwam op mij over als een bevlogen, welbespraakte man met afgewogen opvattingen. Maar daar denkt een niet nader te noemen lid van het ANVT anders over. Toen ik hem confronteerde met Devolderes opvattingen, antwoordde hij bits: “Het is de arrogantie hè. Devoldere behoort tot een Belgische elite die bezield is door een vurige wens om de Vlaamse dialecten uitgeroeid te zien. Ze hebben gewoon geen empathie met ons. Het Vlaemsch is ons erfgoed, en dat is heel belangrijk.”
Ik had al snel door dat ik het in mijn verhaal (voor het julinummer) niet gauw goed kon doen: het gaat om een kleine regionale identiteit die zich tussen ‘grote’ buren in de verdrukking weet en zich al vlug aangevallen voelt. Begrijpelijk. Het lijkt wel op de discussie zoals die in Nederland wordt gevoerd over de rol van Europa, met Europa als de technocratische moloch die te ver af zou staan van de belevingswereld van gewone burgers.
Later spreek ik een Frans-Vlaming die het Vlaemsch ook goed machtig is, maar met meer afstand naar zijn geliefde taal kijkt: “Het gesproken Vlaemsch werd in Frankrijk nooit als dusdanig geschreven. De Frans-Vlamingen moeten Nederlands leren en, als ze dat wensen, aan de hand daarvan, zo veel van het Vlaemsch redden als mogelijk is.”
Als Zeeuws-Vlaming die een dialect spreekt verwant aan het Vlaemsch, hoop ik natuurlijk dat dat laatste mogelijk is. Maar journalistieke nuchterheid gebiedt te zeggen: vermoedelijk zijn het de laatste stuiptrekkingen.
