Geen gebied op aarde is langer permanent bevolkt dan de Middle Awash in Ethiopië. Hier leven en sterven mensachtigen al bijna zes miljoen jaar.
Af en toe komen hun beenderen aan de oppervlakte, die getuigen van de evolutie van een primitieve primaat met een bescheiden herseninhoud tot een soort die de planeet in zijn greep heeft. Kortom, dit is bij uitstek de plek waar de mens zijn oorsprong onderzoekt. In de Afarwoestijn in Ethiopië kan een mens op veel manieren aan zijn eind komen. Hij kan ziek worden, door roofdieren worden aangevallen of overlijden aan een slangenbeet. Een val in een ravijn kan fataal zijn, of anders kan hij terechtkomen in een schietpartij tussen leden van de Afar en de Issa, een stam verder naar het oosten, aan de overzijde van de Awashrivier. Maar dergelijke gevaren liggen in heel Afrika op de loer. Het bijzondere aan dit gebied is dat sommige doden extreem lang bewaard zijn gebleven. Het Afarbekken ligt boven op een uitdijende scheur in de aardkorst. Door een uniek samenspel van vulkanisme, aardbevingen en langdurige sedimentatie zijn beenderen in de loop van de tijd in de aarde weggezakt, om uiteindelijk als fossiel weer aan de oppervlakte te komen. Dit proces duurt nog altijd voort. “Er sterven hier al miljoenen jaren mensen,” zegt paleoantropoloog Tim White van de University of California in Berkeley. “Soms hebben we geluk en vinden we wat er van hen rest.” Vorig jaar oktober deed het team dat onder leiding van White en zijn Ethiopische collega’s Berhane Asfaw en Giday WoldeGabriel onderzoek doet in de Middle Awash, kond van een bijzondere vondst: vijftien jaar geleden waren ze gestuit op het skelet van een verre verwant van de mens die 4,4 miljoen jaar geleden leefde in Aramis, een plaats zo’n dertig kilometer ten noorden van het huidige Yardimeer. Het is een volwassen vrouw die behoort tot de soort Ardipithecus ramidus (kortweg Ardi genoemd). Ze is ruim één miljoen jaar ouder dan het beroemde skelet van ‘Lucy’ en brengt het antwoord naderbij op de vraag welke voorouder wij gemeen hebben met de chimpansee. De paleoantropologie is een mediageniek vak en het is verleidelijk om bij elke nieuwe vondst te verkondigen dat de huidige opvattingen over onze oorsprong ‘totaal achterhaald’ zijn. Tim White houdt niet van zulke grote woorden, maar in het geval van Ardi, zegt hij, lijkt het gerechtvaardigd.
