De Afardriehoek in Oost-Afrika is een van de weinige gebieden op aarde waar vulkanisch onderwatergebergte boven water te zien is. Herdersvolken en zouthandelaren leven er in een landschap dat oogt als een filmdecor vol special effects.
Het leek wel een filmscène vol special effects, die dag in september 2005 in het noorden van Ethiopië. Voor de ogen van verbijsterde Afarherders opende zich de aardbodem, waarin hun geiten en kamelen vervolgens verdwenen. Brokken obsidiaan uit onderaardse grotten vlogen “als reusachtige zwarte vogels” in het rond, aldus een ooggetuige. Drie dagen lang werd de hemel verduisterd door een aswolk uit de Erta Ale, de grootste vulkaan in de regio.
Waar kwam dat natuurgeweld vandaan? Kilometers onder de grond was een enorme bel magma omhooggekomen tussen twee aardschollen, die daardoor verder werden uiteengedrukt. In de woestijnbodem ontstonden over een lengte van zestig kilometer op honderden plekken barsten en breuken die onfortuinlijke dieren verzwolgen. Sindsdien is het gebied nog zeker tien keer opgeschrikt door aardschokken veroorzaakt door kleinere magmabellen.
De Afardriehoek in Oost-Afrika is in geologisch opzicht een van de actiefste gebieden ter wereld. Wie er met een gemotoriseerde hangglider overheen vliegt, zoals fotograaf George Steinmetz, ziet een bodem die zo stil en vredig als het Noordpoolijs lijkt. Maar onder het tijdloze landschap ligt de ware aard van Afar verscholen. Op grote diepte scheurt de aardkorst open en voeden ondergrondse magmakamers liefst twaalf actieve vulkanen, geisers, warmwaterpoelen en een lavameer.
De aardbevingen van 2005 en de serie naschokken zijn onderdeel van een lange reeks seismische gebeurtenissen die zo’n dertig miljoen jaar geleden in gang werden gezet, toen door opborrelend magma het Arabisch Schiereiland van Afrika werd gescheiden en de Rode Zee en de Golf van Aden ontstonden. Dat magma klinkt tijdens het afkoelen geleidelijk in. Sommige delen van de Afardriehoek zijn daardoor al meer dan 150 meter onder de zeespiegel gezakt.
Als gevolg van die lage ligging is de Afardriehoek al diverse malen overstroomd door de Rode Zee, voor het laatst zo’n dertigduizend jaar geleden. Na elke overstroming bleven er dikke zoutlagen achter nadat het water was verdampt. Dat ‘witte goud’ is altijd een belangrijke bron van inkomsten geweest voor de bevolking, die dan ook is verknocht aan deze barre streek, waar het ’s zomers 50 °C kan worden.
De Afardriehoek is een van de weinige plekken ter wereld waar een vulkanisch onderwatergebergte – waaruit magma stroomt dat een nieuwe oceanische korst vormt – boven water te zien is. Er kunnen geologische processen worden bestudeerd die zich gewoonlijk diep onder de waterspiegel voltrekken.
Die processen zullen op termijn – zeker een paar miljoen jaar – het aanzien van Afrika radicaal veranderen. Uiteindelijk zullen de Afardriehoek en de Grote Afrikaanse Slenk een nieuwe zee vormen die de Rode Zee en de Indische Oceaan met elkaar verbindt en de Hoorn van Afrika afsnijdt van het vasteland.
Waar kwam dat natuurgeweld vandaan? Kilometers onder de grond was een enorme bel magma omhooggekomen tussen twee aardschollen, die daardoor verder werden uiteengedrukt. In de woestijnbodem ontstonden over een lengte van zestig kilometer op honderden plekken barsten en breuken die onfortuinlijke dieren verzwolgen. Sindsdien is het gebied nog zeker tien keer opgeschrikt door aardschokken veroorzaakt door kleinere magmabellen.
De Afardriehoek in Oost-Afrika is in geologisch opzicht een van de actiefste gebieden ter wereld. Wie er met een gemotoriseerde hangglider overheen vliegt, zoals fotograaf George Steinmetz, ziet een bodem die zo stil en vredig als het Noordpoolijs lijkt. Maar onder het tijdloze landschap ligt de ware aard van Afar verscholen. Op grote diepte scheurt de aardkorst open en voeden ondergrondse magmakamers liefst twaalf actieve vulkanen, geisers, warmwaterpoelen en een lavameer.
De aardbevingen van 2005 en de serie naschokken zijn onderdeel van een lange reeks seismische gebeurtenissen die zo’n dertig miljoen jaar geleden in gang werden gezet, toen door opborrelend magma het Arabisch Schiereiland van Afrika werd gescheiden en de Rode Zee en de Golf van Aden ontstonden. Dat magma klinkt tijdens het afkoelen geleidelijk in. Sommige delen van de Afardriehoek zijn daardoor al meer dan 150 meter onder de zeespiegel gezakt.
Als gevolg van die lage ligging is de Afardriehoek al diverse malen overstroomd door de Rode Zee, voor het laatst zo’n dertigduizend jaar geleden. Na elke overstroming bleven er dikke zoutlagen achter nadat het water was verdampt. Dat ‘witte goud’ is altijd een belangrijke bron van inkomsten geweest voor de bevolking, die dan ook is verknocht aan deze barre streek, waar het ’s zomers 50 °C kan worden.
De Afardriehoek is een van de weinige plekken ter wereld waar een vulkanisch onderwatergebergte – waaruit magma stroomt dat een nieuwe oceanische korst vormt – boven water te zien is. Er kunnen geologische processen worden bestudeerd die zich gewoonlijk diep onder de waterspiegel voltrekken.
Die processen zullen op termijn – zeker een paar miljoen jaar – het aanzien van Afrika radicaal veranderen. Uiteindelijk zullen de Afardriehoek en de Grote Afrikaanse Slenk een nieuwe zee vormen die de Rode Zee en de Indische Oceaan met elkaar verbindt en de Hoorn van Afrika afsnijdt van het vasteland.
Lees het volledige artikel
National Geographic magazine Editie Januari 2012
€ 4,95 Bestel in webshop ›
