Hollands spoor

Door een stille prairie in het zuidoosten van de Verenigde Staten wordt ruim een eeuw geleden een spoorlijn aangelegd – met geld uit Nederland. Langs de ‘Dutch American Railroad’ ontstaat een dorpje. De eerste bewoner, een Friese emigrant, haalt tientallen landgenoten over zich bij hem te voegen. De verwachtingen van veel emigranten, voornamelijk landbouwers, blijken echter te hooggespannen. De kop op de website van de Amerikaanse nieuwszender CNN was alarmerend. “Ook in Nederland grote schade door orkaan.” Ik keek uit het raam van de redactieruimte. Het regende, maar stormachtig was het zeker niet. Ik klikte het kopje aan. Het bericht bleek te gaan over een orkaan die enkele Amerikaanse staten aan de Golf van Mexico had geteisterd en het nieuws al dagen beheerste. ‘Rita’ was een paar dagen voordien ‘recht over Nederland’ getrokken, las ik, en de burgemeester beklaagde zich over het uitblijven van hulp voor de bewoners, die het nu al dagen zonder drinkwater, stroom en riolering moesten stellen. Het werd mij duidelijk: van dit Nederland had ik nooit gehoord. De naam intrigeerde me. Hoe is het stadje aan deze naam gekomen? Welke rol speelden Nederlanders daarin? “Leuk dat u interesse toont,” schrijft Jan Rienstra, de secretaris van de Nederland Historical Society, “maar als u het Hollandse erfgoed hier in kaart wilt brengen, dan bent u een jaar of tien, vijftien te laat.” Het voorbije decennium, legt hij uit, zijn de laatst overgebleven pioniers overleden; orkanen, extreem hoge luchtvochtigheid en de termieten hebben veel van hun sporen bovendien uitgewist. De rol van de Hollanders (laten we degenen uit het Europese Nederland maar zo noemen in dit verhaal) in de 110 jaar oude geschiedenis van het stadje is groot, maar nu vrijwel onzichtbaar, maak ik op uit Rienstra’s verhaal. Nederland, Texas dankt zijn ontstaan aan de ‘Dutch American Railroad’: een spoorlijn van Kansas City, in het agrarische hart van de Verenigde Staten, naar de Golf van Mexico. Rond 1885 kwam de jonge ondernemer Arthur Stilwell met het idee voor de spoorverbinding. Het was een tijd waarin overal in de Verenigde Staten rails werden aangelegd. De industrialisatie was goed op gang gekomen, de productie navenant gestegen en voor het bereiken van de afzetmarkten waren spoorwegen essentieel geworden. Aanvankelijk verliep de aanleg van de lijn voorspoedig, maar in 1893 belandden de Verenigde Staten in de grootste economische recessie die het land ooit had gekend. Diverse spoorwegbedrijven gingen bankroet en Stilwell slaagde er niet meer in investeerders aan te trekken. Van lieverlede zocht hij zijn heil in Europa, maar ook daar ving hij bot. Totdat hij een Amsterdamse vriend benaderde, Jan de Goeijen. Ooit hadden ze elkaar ontmoet tijdens een trans-Atlantische boottocht. Stilwell was geïmponeerd geraakt door de vlotte koffiehandelaar en wist De Goeijen voor veel geld over te halen voor hem te werken. De Goeijen had goede contacten op de Amsterdamse effectenbeurs. Hem lukte het grote en kleine beleggers ertoe te bewegen geld te steken in de lijn: drie tien miljoen dollar. Bezoek voor meer informatie de volgende websites: W. T. Block, Jr. Historian Website van historicus William Block, vol artikelen over de geschiedenis van Zuidoost-Texas Arthur E. Stilwell Het levensverhaal van Arthur Stilwell, de ondernemer die de Kansas City Southern liet aanleggen The KCS Historical Society's Website Hier vindt u meer informatie over de geschiedenis van de Kansas City Southern Project 'Landverhuizers' Het levensverhaal van Gatze Rienstra stond centraal in een Fries schoolproject over emigratie op Friese scholen Groeten uit Holland Verhaal uit onze uitgave van februari 2004, over het stadje Holland, Michigan, dat eveneens een Nederlandse ontstaansgeschiedenis kent

• Twitter
• Pin It