In de wolken

(...) Harm Jonker kijkt uit het raam van zijn werkkamer aan de Technische Universiteit Delft. Een dicht, grauw wolkendek, zonder zichtbaar reliëf, laag in de lucht. Over een uur later zouden er dikke druppels uit vallen. Jonker (49) is technisch natuurkundige en sinds zes jaar leidt hij de ‘wolkengroep’. Aan een van de wanden van zijn werkkamer hangt een wit schoolbord, vol lange formules en berekeningen. Soms poetst hij midden in zijn betoog een hoekje van het bord schoon. Dan maakt hij even snel een schets van het wolkentype waarover hij aan het vertellen is. “Er is nog zo veel dat we niet weten,” zegt hij.

In ieders leven spelen wolken een constante bijrol. Ze zijn overal, vrijwel altijd, en al sinds mensenheugenis ontlenen we er talloze metaforen aan.

“De klassieke beschavingen waren zich wel bewust van de wolken,” zegt Jonker; een toneelschrijver als Aristophanes verwees er veelvuldig naar. Maar serieus onderzoek bleef achterwege – misschien wel omdat ze zo vertrouwd waren. De bekende naamgeving – cumulus, cirrus, noem maar op – is pas tweehonderd jaar oud. Ze werden in 1802 gemunt door de Britse meteoroloog Luke Howard. Voor die tijd bestond er kennelijk geen behoefte het ene wolkentype van het andere te onderscheiden.
Door de klimaatdiscussie is het belang van wolken ineens duidelijk geworden. En nu wolken als wetenschappelijk onderzoeksobject serieus worden genomen, blijkt hoe onwaarschijnlijk complex ze zijn.

De aarde warmt langzaam op, daarover zijn de wetenschappers het wel eens. Maar in welke mate en hoe snel is goeddeels ongewis. Zal er bij warmer weer meer of juist minder bewolking ontstaan? En welk effect zullen die wolken vervolgens hebben? Zorgen ze voor afkoeling of versterken ze juist de opwarming? De grafieken in de laatste rapporten van het VN-klimaatpanel (IPCC) laten die onzekerheid duidelijk zien. Daarin zijn twaalf klimaatmodellen opgenomen en voor wie wil weten hoe de klimaatverandering zich zal voltrekken, vormen die het voornaamste referentiepunt. Maar bij een verdubbeling van de uitstoot van CO2 in de atmosfeer, voorspelt het ene model een temperatuurstijging van twee graden Celsius, terwijl het andere het vier graden warmer ziet worden.
“Die verschillen zouden er eigenlijk niet moeten zijn”, zegt Jonker. (...)

Lees ook het artikel Wolkenstraten boven Nederland van Jerome Schalkwijk, promovendus in de groep 'Atmospheric Physics'.

Poll: Wolken zijn het mooiste wat onze natuur te bieden heeft. Onderaan deze pagina kunt u reageren op deze stelling.

Heeft u uw mooiste wolkenfoto al op de Fotocommunity geplaatst?

• Twitter
• Pin It