Bij deze reportage
IJsberen worden bedreigd met uitsterven, walvissen vinden steeds minder voedsel en zeehonden hebben geen rustplaats meer. De opwarming van de aarde eist haar tol.
Het Canadese noordpoolgebied maakt een onaantastbare indruk. Maar in werkelijkheid krimpt het zee-ijs op de noordpool in verontrustend tempo. Met de huidige opwarming komt het moment dat het noordpoolgebied er 's zomers merendeels ijsvrij bij ligt, met de dag dichterbij. Er zijn wetenschappers die denken dat het noordpoolgebied het helemaal zonder zomerijs zal moeten stellen, wat zou betekenen dat diersoorten als de ijsbeer binnen een eeuw uitsterven. Op een koude middag in mei glip ik door een scheur in het zee-ijs. Na het eerste contact met het water van de Noordelijke IJszee moet ik haast overgeven. Ik maak een duik even ten zuiden van de Lancaster Sound, vlak bij de noordpunt van Baffineiland in het Canadese poolgebied. De watertemperatuur is -1,6 °C, in dit zoute water net boven het vriespunt. Ik klem het mondstuk van de ademautomaat tussen mijn tanden, vechtend tegen de misselijkheid. Mijn ademhaling wordt al snel rustiger en ik zwem, nog enigszins daas, de duisternis in. Even later kijk ik omhoog naar het ijs, in de verwachting dat het eruitziet zoals vroeg in het seizoen normaal is: blauw, vlak, levenloos. Maar er klopt iets niet. In het ijs zitten bewegende groene en bruine vlekken. Ik knipper met de ogen en controleer mijn diepte. Opeens daagt het me: dit is geen ijs maar een gigantische wolk vlokreeften, kleine schaaldieren die zich laven aan het fytoplankton dat aan de onderkant van het ijs welig tiert in het voorjaar, wanneer de zon zich weer boven de pool meldt. Wat ik zie, is de basis van het ecosysteem, de combinatie van ijs en minuscule levensvormen waarvan alle grotere soorten (ijsberen, walvissen, vogels, zeerobben) afhankelijk zijn. Ik heb altijd in het Canadese noordpoolgebied gewoond en heb het grootste deel van mijn loopbaan foto’s gemaakt op plekken waar het pakijs grenst aan de open zee. Toen ik als fotograaf begon, maakte het ijs een onaantastbare indruk: zelfs in de warmste maanden was er meer dan genoeg van. Het ijs is meer dan een landschap, het is de biotoop van diverse dieren en planten die zijn toegerust voor het overleven in een bevroren wildernis. Het hele jaar door, maar vooral in de lente, dwalen en jagen ijsberen op het ijs. Er zijn rustende en jongende zeehonden. Als een vloot onderzeeërs komen kolossale Groenlandse walvissen zich hier te goed doen aan vlo- en roeipootkreeftjes. Beloega’s en narwallen voegen zich bij hen en jagen op kabeljauwen, die hun larven verbergen in flinterdunne waterrichels in het ijs. Maak met National Geographic een virtuele duik onder het ijs.
