Bij deze reportage
Uit de shop
Bij het binnenrijden van de oude binnenstad overheerst de verbazing, vooral over het behoud van de unieke klassieke allure. In Savannah heeft de standaard Amerikaanse hoogbouw geen bezit genomen van het hart van de stad, op een enkel lelijk hotel na.
Als vanzelf voert de weg naar de rivier die al veel langer Savannah heette. Langs de lange kade staan de hoge pakhuizen met hun verweerde gevels bijeen als stenen erfgoed uit de grote dagen van het katoen. Het is mooi om te beseffen dat die pakhuismuren bespaard zijn gebleven voor totale verwoesting aan het eind van de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-’65). Ook daarom is Savannah een aangename, authentieke stad. Die pakhuizen bieden nu onderkomen aan toeristenshops en standaard horeca – het is niet het beste van het historische centrum. Het mooiste ligt allemaal achter Bay Street tussen de statige oude huizen verscholen.
Op 21 december 1864 bereikte Union-generaal William Tecumseh Sherman de stad. Hij rukte met zijn zuidelijke troepen de stad binnen over Bay Street en hield halt voor het Beursgebouw. Sherman raakte zo verrukt door de schoonheid om hem heen dat hij besloot dat Savannah niet mocht worden platgebrand. In plaats daarvan gaf hij de stad cadeau aan president Abraham Lincoln. Op 22 december 1864 telegrafeerde de generaal aan zijn president: ‘Excellentie: ik bied u als kerstgeschenk de stad Savannah, met 150 zware kanonnen en veel munitie, en ook 25.000 balen katoen.’
Zo bleef Savannah ongeschonden overeind staan aan de oever van de rivier aan de monding van de Atlantische Oceaan. Te mooi om te veranderen in een verzameling smeulende puin-hopen – het lot van alles waar de Union-troepen van Sherman daarvoor waren langsgekomen. Het was een verschrikkelijke reeks van verwoestingen waar ze vol oorlogsrazernij mee begonnen waren in Atlanta. Het was genoeg, maar nóg had het anders kunnen aflopen met al die nobelheid. Sherman had de geconfedereerde verdedigers van Savannah de tijd gegeven zich over te geven. Als ze dat niet hadden gedaan, was ook het vuur op deze stad geopend, onverbiddelijk. Het werd het behoud van wat het 18de-eeuwse ontwerp was geweest van een andere militair, James Oglethorpe.
Deze Britse generaal was op 17 november 1732 met 113 kolonisten aan boord gegaan van de Anne. De kolonie kreeg de naam Georgia, naar de toenmalige koning George II. Oglethorpe stelde opvallende bepalingen in: geen slaven, geen katholieken, geen sterke drank, geen juristen. Het was exclusieve, idealistische regelgeving die in de jaren daarna niet haalbaar bleek. Het alcoholgebruik werd excessief en de katoenwinning vergde veel slavenarbeid.
De landhoogte boven de rivier Savannah was een sterke strategische positie. Heel geschikt voor een bolwerk tegen de Spanjaarden die nog heersten in het zuidelijke Florida. De nieuwe stad moest dienen als bescherming van de belangrijke havenstad Charleston, een bloeiende handelsaristocratie, iets noordelijker gelegen in South Carolina. Oglethorpe wilde er ook de groenste stad van de wereld laten verrijzen. Met planoloog William Bull ontwierp hij een raamwerk van 24 vierkante pleinen, in een ritmisch, ruimtelijk patroon, doorsneden door kaarsrechte avenues. Zo is het er gekomen en zo is het gebleven, heel oorspronkelijk. De pleinen hebben een tijdloze sfeer, ondanks het moderne verkeer dat eromheen gaat.
Op 21 december 1864 bereikte Union-generaal William Tecumseh Sherman de stad. Hij rukte met zijn zuidelijke troepen de stad binnen over Bay Street en hield halt voor het Beursgebouw. Sherman raakte zo verrukt door de schoonheid om hem heen dat hij besloot dat Savannah niet mocht worden platgebrand. In plaats daarvan gaf hij de stad cadeau aan president Abraham Lincoln. Op 22 december 1864 telegrafeerde de generaal aan zijn president: ‘Excellentie: ik bied u als kerstgeschenk de stad Savannah, met 150 zware kanonnen en veel munitie, en ook 25.000 balen katoen.’
Zo bleef Savannah ongeschonden overeind staan aan de oever van de rivier aan de monding van de Atlantische Oceaan. Te mooi om te veranderen in een verzameling smeulende puin-hopen – het lot van alles waar de Union-troepen van Sherman daarvoor waren langsgekomen. Het was een verschrikkelijke reeks van verwoestingen waar ze vol oorlogsrazernij mee begonnen waren in Atlanta. Het was genoeg, maar nóg had het anders kunnen aflopen met al die nobelheid. Sherman had de geconfedereerde verdedigers van Savannah de tijd gegeven zich over te geven. Als ze dat niet hadden gedaan, was ook het vuur op deze stad geopend, onverbiddelijk. Het werd het behoud van wat het 18de-eeuwse ontwerp was geweest van een andere militair, James Oglethorpe.
Deze Britse generaal was op 17 november 1732 met 113 kolonisten aan boord gegaan van de Anne. De kolonie kreeg de naam Georgia, naar de toenmalige koning George II. Oglethorpe stelde opvallende bepalingen in: geen slaven, geen katholieken, geen sterke drank, geen juristen. Het was exclusieve, idealistische regelgeving die in de jaren daarna niet haalbaar bleek. Het alcoholgebruik werd excessief en de katoenwinning vergde veel slavenarbeid.
De landhoogte boven de rivier Savannah was een sterke strategische positie. Heel geschikt voor een bolwerk tegen de Spanjaarden die nog heersten in het zuidelijke Florida. De nieuwe stad moest dienen als bescherming van de belangrijke havenstad Charleston, een bloeiende handelsaristocratie, iets noordelijker gelegen in South Carolina. Oglethorpe wilde er ook de groenste stad van de wereld laten verrijzen. Met planoloog William Bull ontwierp hij een raamwerk van 24 vierkante pleinen, in een ritmisch, ruimtelijk patroon, doorsneden door kaarsrechte avenues. Zo is het er gekomen en zo is het gebleven, heel oorspronkelijk. De pleinen hebben een tijdloze sfeer, ondanks het moderne verkeer dat eromheen gaat.
