80 jaar na de Februaristaking: het verhaal van drie moedige Amsterdammers

Het is dit jaar 80 jaar geleden dat de Februaristaking plaatsvond. Drie Amsterdammers genaamd Willem, Coba en Joop speelden een actieve rol in dit eerste massale, openbare verzet tegen de Jodenvervolging.

Gepubliceerd 5 mei 2021 11:08 CEST
Razzia op Joden, Jonas Daniël Meijerplein, Amsterdam, februari 1941.

Razzia op Joden, Jonas Daniël Meijerplein, Amsterdam, februari 1941.

Foto van Beeldbank WO2 - NIOD

In het kader van 76 jaar bevrijding staat National Geographic van 1 mei t/m 9 mei in het teken van WOII WeekBekijk hier de speciale programmering.

Het is 25 februari 1941 wanneer Willem Kraan, Coba Veltman en Joop IJsberg samen met tienduizenden Amsterdammers het werk neerleggen om te protesteren tegen de Duitse bezetters. Vanuit Amsterdam slaat de staking over naar omliggende streken. Grote groepen stakers trekken door de straten van Amsterdam. Het zou het eerste en enige openlijke protest worden tegen de Jodenvervolging tijdens de Duitse bezetting van Nederland.

Het Verzetsmuseum in Amsterdam vertelt het verhaal van de mensen die een actieve rol speelden in de Februaristaking. Wie waren deze dappere mensen? Hoe liep het met ze af? De tentoonstelling Wees Moedig! Geeft antwoorden op deze vragen.

'Gewone' Amsterdammers

Het is 1941, Nederland wordt al maanden bezet door Duitse millitairen. Willem werkt als stratenmaker, Coba is een alleenstaande moeder en typiste voor de communistische krant en Joop werkt als tramconducteur. Naast het feit dat ze alle drie in Amsterdam wonen, hebben ze nog iets gemeen: Willem, Coba en Joop zijn lid van de Communistische Partij van Nederland (CPN).

Na de eerste razzia op Joden in Amsterdam is Willem diep geschokt door de gruwelheden die hij heeft gezien. Samen met een kameraad besluit hij dat er moet worden gestaakt. De partijleiding van de CPN neemt het initiatief over en er wordt een pamflet geschreven. Coba Veltman is betrokken bij het vermenigvuldigen en verspreiden van het pamflet.

Pamflet waarin wordt opgeroepen tot de Februaristaking, 1941.

Foto van Collectie NIOD

Willem Kraan.

Foto van Stadsarchief Amsterdam

'Staakt! Staakt! Staakt!'

Als tramconducteur roept Joop zijn collega's op om niet uit te rijden die dag. Hij stapt in rijdende trams en roept: “Leg het werk neer, doe mee met de staking!” Al gauw rijdt er geen enkele tram meer in Amsterdam, waardoor heel de stad weet dat er wordt gestaakt. 

De eerste stakingsdag zijn de Duitse bezetters overrompeld, maar de tweede dag wordt er hard ingegrepen. Willem Kraan wordt opgepakt. Hij komt in het Huis van Bewaring aan de Weteringschans. Joop krijgt het advies om onder te duiken.

Uiteindelijk wordt Joop ruim 9 maanden na de staking ook aangehouden en meegenomen naar het Huis van Bewaring. Tijdens zijn gevangenschap wisselt hij 'smokkelbriefjes' uit met zijn vrouw die zijn wasgoed verzorgt. Het lukt de vrouw van Joop zelfs om tabak, potloodjes en vispastei mee te smokkelen in de schone was. Willem Kraan wordt langdurig verhoord en mishandeld om de relatie van Joop met de CPN aan te tonen.

Na maanden gevangenschap wordt een groep verzetsmensen berecht. Willem en Joop worden ter dood veroordeeld. Coba wordt getransporteerd naar een vrouwenconcentratiekamp in Duitsland. Maar trouw aan hun moedige karakter leggen Willem, Joop en Coba zich niet zomaar neer bij hun straf.

De tentoonstelling vertelt verhalen over moed, gevangenschap en hoop, en verbindt verleden met heden. Je leert meer over het verhaal van de moedige Amsterdammers en hun nabestaanden in de (virtuele) tentoonstelling van het Verzetsmuseum: Wees Moedig!

De nieuwe tentoonstelling Wees Moedig! is te zien in het verzetsmuseum.

Foto van Verzetsmuseum Amsterdam

Wees Moedig! is na heropening van de musea te beleven in drie talen: Nederlands, Engels en Nederlandse Gebarentaal. Voor doven en slechthorenden is er een videotour met een doventolk in Nederlandse Gebarentaal. Voor blinden en slechtzienden is de tentoonstelling zelfstandig te bezoeken dankzij een audiotour, vloermarkeringen, brailleteksten en voelobjecten. 

Lees meer

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.