Astronomie

Videobeelden laten rondtollend Japans ruimteschip in de problemen zien

Het is nog niet duidelijk wat er met de Japanse ruimtetelescoop Hitomi is gebeurd en of deze nog te redden valt.

Door Nadia Drake
Foto's Van NASA

28 maart 2016

Op nieuwe videobeelden is te zien dat het Japanse ruimteschip Hitomi in de problemen zit en om zijn as tuimelt. Wanneer de satelliet over het scherm beweegt (van rechts naar links) wisselt de helderheid sterk, wat betekent dat deze ongecontroleerd door de ruimte beweegt. De ruimtetelescoop heeft na zaterdag geen stabiele verbinding meer gehad met de aarde.

"Als de satelliet niet rondtolde, zou de helderheid niet wisselen", zegt Paul Maley, amateurastronoom en voormalig vluchtleider bij NASA. Hij observeerde Hitomi vanaf de grond in Arizona. "Het feit dat Hitomi ronddraait en de helderheid enorm varieert laat zien dat het niet wordt bestuurd en er iets is gebeurd dat het schip aan het draaien bracht."

Het is nog niet duidelijk wat er is gebeurd maar het Japanese Aerospace Exploration Agency of JAXA onderzoekt het probleem en probeert de controle over Hitomi te herstellen. JAXA heeft sinds 26 maart geen stabiele verbinding meer gehad met de satelliet, maar wel een onderbroken signaal van het ruimteschip ontvangen dat aangeeft dat het om zijn as draait. Radarwaarnemingen door het U.S. Joint Space Operations Center geven aan dat Hitomi (of ASTRO-H) in tenminste vijf stukken is gebroken en de baan snel veranderde op de dag waarop contact met het schip werd verloren.

Men speculeert dat zich een defect aan boord heeft voorgedaan, bijvoorbeeld een ontplofte accu of gaslek, of dat er ruimteafval of een micrometeoriet tegen het schip is gebotst. Het is in ieder geval geen goed nieuws voor JAXA, waar zich al twee keer eerder problemen met röntgenstations voordeden. In 2000 slaagde de ruimtetelescoop ASTRO-E er niet in om in een baan om de aarde te raken; het schip stortte vermoedelijk neer in de Grote Oceaan. In 2005 raakte het hoofdinstrument op Suzaku, de opvolger van ASTRO-E, defect door een heliumlek. Eind vorig jaar slaagde JAXA er echter wel in om het ruimteschip Akatsuki in een baan rond Venus te brengen. Vijf jaar eerder zorgde een ventielstoring ervoor dat het ruimteschip zijn eerste rendezvous met de zusterplaneet van de aarde misliep.

Hitomi, die op 17 februari in een lage baan om de aarde werd gebracht, moest het hoogenergetische heelal gaan bestuderen en een blik werpen op sterrenclusters, enorme zwarte gaten en ontploffende sterren. Er zijn wetenschappers die denken dat het mogelijk is dat de ruimtetelescoop zich herstelt van deze mysterieuze problemen en alsnog naar het heelal kan staren.