Dieren

Waarom Pasen slecht is voor konijnen

Omdat er zo weinig informatie is over het houden van konijnen, zijn ze een van de meest opgegeven huisdieren ter wereld. donderdag, 9 november

Door Natasha Daly

Het is de zaterdag voor Pasen. We zijn in dierenwinkel Petland in Fairfax, een stadje in de Amerikaanse staat Virginia. Zestien babykonijntjes, allemaal te koop, zitten in drie open kooien. Twee tienermeisjes steken hun armen in een kooi, tillen een van de diertjes eruit en zetten hem hardhandig op de grond. Intussen gillen ze opgewonden hoe schattig hij wel niet is: “Die moet ik gewoon hebben!”

De konijnen zijn allemaal heel jong. Er zijn hier geen volwassen exemplaren te koop.

“Wat gebeurt er met de konijnen die niet als jonkie al worden verkocht?” vraag ik aan de verkoper. “Die worden opgehaald door de fokker,” antwoordt hij.

“Wat doet die ermee?”

“Weet ik niet.”

Konijnen staan, na katten en honden, op de derde plaats in de lijst van meest geliefde huisdieren in Amerika, volgens de Amerikaanse dierenbeschermingsorganisatie Humane Society of the United States. En ze staan ook derde op de lijst van dieren die het meest worden weggedaan. Veel Amerikanen weten wel ongeveer hoelang katten en honden leven, wat voor verzorging ze nodig hebben en hoe ze zich gedragen. Maar konijnen? Ik stel een aantal collega's de vraag hoe lang zij denken dat konijnen als huisdier leven. “Een of twee jaar?” “Misschien drie?” Maar konijnen kunnen, als ze goed worden verzorgd, wel tien tot twaalf jaar oud worden. Er blijkt een groot gat te zitten tussen hoeveel mensen weten van konijnen en hoe normaal het is ze te houden.

“Die moet ik gewoon hebben!”

En juist daardoor lijken mensen vaak impulsief een konijn als huisdier aan te schaffen, aldus Anne Martin, directeur van de House Rabbit Society, de grootste beschermingsorganisatie voor konijnen in de VS. Omdat veel mensen denken dat konijnen kort leven, weinig zorg nodig hebben en in een kooi te houden zijn, zien ze de dieren als ‘instaphuisdieren’, net als hamsters en goudvissen ideaal voor kinderen. Dit misverstand zorgt voor een fikse toename van het aantal babykonijntjes dat vóór Pasen wordt gekocht – en vervolgens een toename van het aantal konijnen dat wordt weggedaan.

Jennifer McGee, medebestuurder van de afdeling Georgia van de House Rabbit Society, die een opvang heeft in het zuidoosten van de staat, vertelt dat er normaalgesproken een of twee telefoontjes per week binnenkomen over achtergelaten konijnen. Maar in de zes weken na Pasen zijn dat er wel drie of vier per dag. Afdelingen van de House Rabbit Society in Idaho en Chicago melden dat ze juist in de zomer vaker worden gebeld, op het moment dat de ‘Paaskonijnen’ in de puberteit raken en hun eigenaren met de realiteit worden geconfronteerd.

En dit is die realiteit: konijnen zijn geweldig gezelschap, maar hun verzorging is niet eenvoudig. Amerikaanse dierenartsen en verzekeringsmaatschappijen zien ze als exotische huisdieren, dus medische zorg voor de dieren kan duurder uitvallen dan voor een kat of een hond. Konijnen hebben veel beweging nodig, en kunnen niet steeds in een hok blijven. Dat betekent dat je ze moet leren om zindelijk te worden (ja, dat kan bij konijnen). En daar is geduld voor nodig, net als bij katten. Bovendien zijn het prooidieren. En wij zijn, zeg maar, roofdieren. Ze houden er meestal niet zo van om door mensen opgepakt te worden. Ze houden liever zelf de controle, met hun pootjes op de grond.

“Je moet veel geduld hebben om vrienden te worden met deze stille, subtiele dieren,” stelt Margo DeMello, voorzitter van de House Rabbit Society.

Omdat het geen makkelijke dieren zijn, wacht konijnen die in een opwelling zijn gekocht vaak een grimmig lot. De babykonijntjes die er zo schattig en knuffelbaar uitzagen, kunnen als ze tussen de drie en zes maanden oud worden, agressief worden en zelfs dingen gaan vernielen. Die problemen kunnen bij de meeste konijnen worden opgelost door genoeg beweging, zindelijkheidstraining en sterilisatie of castratie. Maar veel nieuwe eigenaren denken dat het ongewenste gedrag een teken is dat het konijn een probleem heeft en doen het dier weg. Anderen zoeken even wat informatie op en schrikken terug voor de hoeveelheid tijd en geld die het kost om het gedrag van een konijn te veranderen. McGee kent de vaak geschokte reacties van ouders: “Hoezo moet ik 200 dollar uitgeven aan een konijn dat 30 dollar kostte?”

ACHTERLATEN: HET GEBEURT HET HELE JAAR DOOR

Het is niet bekend hoeveel konijnen worden weggedaan in de VS en hoeveel daarvan ‘Paaskonijnen’ zijn. Er is geen centrale organisatie die daarover cijfers bijhoudt, vertelt DeMello. De meeste individuele opvangcentra houden bij hoeveel honden en katten worden gevonden, geadopteerd of geëuthanaseerd. Maar konijnen vallen, samen met vogels, reptielen en kleine zoogdieren, vaak in de categorie ‘overig’.

Dierenbeschermers bij verschillende lokale opvangcentra voor konijnen, of ze nou actief zijn in het California Bay-gebied, het landelijke Georgia of in de buitenwijken van de grote steden in Connecticut, zeggen allemaal dat er in de weken en maanden na Pasen weliswaar de meeste dieren worden achtergelaten, maar dat er eigenlijk het hele jaar door een groot probleem is.

Volgens Martin zijn tweederde van de konijnen die worden gered in Noord-Californië dieren die in het wild zijn achtergelaten. In bepaalde steden, zoals Las Vegas en Spokane (Washington), worden parken en braakliggende terreinen overspoeld door honderden van dat soort konijnen. Mensen laten konijnen vaak ergens buiten achter, waarschijnlijk zonder zich te realiseren dat dit een doodvonnis is. Tamme konijnen hebben niet het overlevingsinstinct van hun wilde soortgenoten, vertelt Martin. Ze zijn niet bestand tegen allerlei infectieziekten, kunnen geen veilig onderkomen voor zichzelf bouwen en kunnen zich niet aanpassen aan warmte en kou.

Opvangcentra kunnen de aanvoer nauwelijks bijbenen. De afdeling Georgia van de House Rabbit Society krijgt jaarlijks meer dan 500 aanvragen van eigenaren die van hun konijn af willen, wat veel meer is dan ze aankunnen. Edie Sayeg, die actief is bij de opvang, denkt dat er in Georgia duizenden konijnen gewoon ergens buiten worden achtergelaten.

Volgens Elizabeth Kunzelman, woordvoerster bij de grote Amerikaanse dierenwinkelketen Petland, is de lente “de ideale tijd voor kinderen om voor een nieuw huisdier te zorgen en zo te leren om hun verantwoordelijkheid te nemen." Maar volgens DeMello zorgt dat idee juist voor problemen. “Echt waar, kinderen hebben meer aan dieren die knuffelbaarder zijn en die meer op ze reageren. Ze raken vaak gefrustreerd als konijnen niet op ze reageren zoals ze verwachten." Andere dierenwinkels, waaronder Petco en Petsmart, zijn enkele jaren geleden gestopt met de verkoop van konijnen, met het oog op de hoeveelheid dieren die werden weggedaan. Kunzelman wijst erop dat klanten van Petland konijnen en andere dieren terug kunnen brengen naar de winkel.

Maar het gaat niet alleen om dierenwinkels. In de VS bieden ook boerderijwinkels, de Amerikaanse jongerenorganisatie 4-H, hobbyfokkers, en gebruikers van Facebook en de Amerikaanse variant van Marktplaats, Craigslist, vóór Pasen jonge konijntjes te koop aan. Suzanne Holtz, directeur van het in Illinois gevestigde Bunnies United Network, stelt dat deze verkopers misschien wel meer problemen veroorzaken dan dierenwinkels, omdat het lijkt alsof kopers de dieren ‘beschermen’. Soms benaderen mensen haar opvang om onderdak te vinden voor een konijntje dat ze hebben ‘gered’ van Craigslist, waar de verkoop van dieren zogenaamd is verboden.

Het is een uitdaging om te zorgen dat mensen geen konijnen als Paascadeau kopen, zonder mogelijke nieuwe eigenaren die wel weten waar ze aan beginnen af te schrikken, stelt Martin. Want konijnen zijn geweldige huisdieren voor mensen die weten hoe ze ze moeten verzorgen.

En ik kan het weten: ik heb zelf twee konijnen uit de opvang. Roger, een Witte van Hotot – een van oorsprong Frans ras dat bekendstaat om de zwarte ‘eyeliner’ rond de ogen –, werd in een klein kooitje in een park gevonden. Hij werd opgevangen door de afdeling Washington van Friends of Rabbits en is nieuwsgierig, dapper en lief. Penelope, een Engelse Angora, werd als baby op straat gevonden. Zij werd gered door de Washington Humane Society. Deze eigenwijze en knorrige dame kan goed met Roger overweg, het zijn maatjes die elkaar verzorgen en met elkaar spelen. Ze zijn zindelijk en mogen vrij in ons appartement rondlopen. En mijn man en ik beleven elke dag heel veel plezier aan ze.

Ga naar de website van de House Rabbit Society via rabbit.org voor meer informatie over de verzorging van konijnen. Als je zelf een konijn wilt adopteren, kun je contact opnemen met de afdeling van HRS of een dierenopvang bij jou in de buurt.