Dieren

In Zuid-Afrika zijn in 2017 meer dan duizend neushoorns gedood

In het Kruger National Park, ooit het belangrijkste doelwit van stropers, is het aantal gestroopte neushoorns afgenomen, maar de stroperijcrisis in het land houdt aan. maandag, 29 januari 2018

Door Rachael Bale

Het grote aantal gestroopte neushoorns bevindt zich volgens de Zuid-Afrikaanse regering nog steeds op een kritiek niveau. Vorige week maakte de regering de cijfers over de stroperij van neushoorns en hun hoorns voor het jaar 2017 bekend. Er werden 1028 neushoorns illegaal afgeslacht, 26 minder dan in 2016 maar nog steeds veel meer dan de 13 die in 2007 werden gedood.

“Hoewel dit op papier misschien een kleine stap voorwaarts lijkt, wordt het cijfer overschaduwd door het feit dat neushoornpopulaties nog altijd ernstig worden bedreigd,” zei Jimmiel Mandima van de African Wildlife Foundation in Nairobi. “Een kleine afname in de jaarcijfers over de stroperij legt weinig gewicht in de schaal als het gaat om dieren die met spoedige uitsterving worden bedreigd.”

In Zuid-Afrika leeft zo’n tachtig procent van de 29.000 neushoorns die nog in het wild op aarde leven. Hoewel dit het derde jaar op rij is dat het aantal gestroopte neushoorns in Zuid-Afrika is afgenomen (van het record van 1215 in 2014), is het aantal gedode dieren nog steeds te hoog om de soort te laten overleven. Volgens TRAFFIC, de internationale organisatie die de handel in wilde dieren in de gaten houdt, was de afname van vorig jaar zó klein dat hij verrekend kan worden met het aantal onopgemerkte kadavers in de grote nationale parken.

In Aziatische landen, met name Vietnam, is neushoornhoorn nog altijd in trek. Sommige mensen daar denken onterecht dat de hoorn een geneeskrachtige werking heeft en wonderen kan verrichten, van het genezen van kanker tot het verhogen van de potentie. Anderen gebruiken neushoornhoorn als een soort partydrug, gemixt met water of alcohol. In werkelijkheid bestaat neushoornhoorn uit keratine, hetzelfde materiaal waaruit haar en vingernagels is opgebouwd, en er is geen enkel bewijs voor enige geneeskrachtige of andere werking van de hoorn. Neushoornhoorns worden ook steeds vaker gebruikt voor siersnijwerk.

De crisis van de Zuid-Afrikaanse neushoorn wordt nog versterkt door corruptie en een gebrek aan samenwerking tussen overheidsdiensten, zegt TRAFFIC-woordvoerder Richard Thomas. In een persverklaring liet de Zuid-Afrikaanse minister van Milieu Edna Molewa weten dat 21 overheidsbeambten in 2017 werden aangehouden voor misdaden die met stroperij te maken hadden.

“Het is duidelijk dat de stropers de gemakkelijkste doelwitten uitkiezen. Als de voornaamste diensten op het gebied van misdaadbestrijding in Zuid-Afrika hun werk niet op elkaar afstemmen om de stroperij een halt toe te roepen, zullen de neushoorns een doelwit blijven,” zegt Thomas.

De buitenlandse handel in neushoornhoorn werd jaren geleden verboden, en van 2009 tot halverwege 2017 was ook de koop en verkoop van neushoornhoorn in Zuid-Afrika zelf verboden. Maar na een gerechtelijke uitspraak in een zaak die door neushoornteler John Hume was aangespannen, werd het binnenlandse verbod vorig jaar april weer opgeheven. Op de boerderij van Hume lopen zo’n 1500 neushoorns rond.

In augustus hield Hume een veiling waarbij een deel van zijn opgeslagen voorraad aan neushoornhoorn werd verkocht. Die voorraad was opgebouwd door de neushoorns met een kettingzaag van hun hoorns te ontdoen, een ingreep die pijnloos is als hij naar behoren wordt uitgevoerd. Volgens Hume en andere voorstanders van legalisering zal de binnenlandse handel de stroperij bestrijden en de bescherming en teelt van neushoorns bevorderen. Maar omdat de internationale handel is verboden en de grootste afnemers van neushoornhoorn in Azië zijn te vinden, zal de legalisering binnen Zuid-Afrika volgens tegenstanders onvermijdelijk leiden tot de smokkel van binnenlandse hoorn naar de internationale zwarte markt en de vraag verder aanzwengelen.

Officiële cijfers over het aantal hoorns dat Hume heeft verkocht, zijn niet vrijgegeven. “Het gerucht gaat dat het erg weinig was,” zegt Thomas. “Als dat het geval is, zal het volgens mij geen meetbare invloed op de cijfers over stroperij hebben.”

Een opmerkelijke verandering is wel dat het aantal gestroopte neushoorns in het Kruger National Park, waar stropers ooit zeer actief waren, met 24 procent is afgenomen. Dat wordt toegeschreven aan een anti-stroperscampagne, met speciale opleidingen voor parkwachters, betere radioverbindingen, de inzet van getrainde honden voor het opsporen van vermeende stropers over langere afstanden en een betere samenwerking met overheidsdiensten in het aangrenzende Mozambique.

Ook het gebruik van een nieuwe bewakingstechnologie genaamd ‘Meerkat’ blijkt efficiënt te zijn. Met dit mobiele systeem kan het verschil tussen menselijke en dierlijke bewegingen opgemerkt worden, zodat parkwachters op eventuele indringers kunnen reageren. Vervolgens kan met behulp van speciale lange-afstandstechnologie de locatie van de verdachte indringers worden bepaald, waardoor parkwachters snel uit kunnen rukken.

Daarentegen is de stroperij op neushoorns in de provincie KwaZoeloe-Natal, in het noordoosten van Zuid-Afrika, toegenomen. In november 2017 werd geschat dat het aantal incidenten van neushoornstroperij daar ten opzichte van 2016 met vijftig procent is gestegen.

Volgens de persverklaring van de regering werden in 2017 in heel Zuid-Afrika 502 verdachten van neushoornstroperij en 16 verdachten van wildsmokkel gearresteerd. De stap van arrestatie naar veroordeling is volgens de regering nu van cruciaal belang.

 

Officiële cijfers met betrekking tot de neushoornstroperij in andere landen zijn voor het jaar 2017 nog niet vrijgegeven, maar in zowel Zimbabwe als Namibië lijkt het aantal gedode neushoorns volgens Thomas te zijn afgenomen. Samen met de lichte afname in Zuid-Afrika heeft het continent als geheel dus een bescheiden voortuitgang geboekt in het terugdringen van de neushoornstroperij.

De non-profitorganisatie Wildlife Watch is een onderzoeksjournalistiek project van de National Geographic Society en National Geographic Partners met speciale aandacht voor wildcriminaliteit en de uitbuiting van wilde dieren. Lees meer verhalen over wildcriminaliteit op de website van Wildlife Watch en leer meer over de non-profitmissie van de National Geographic Society op nationalgeographic.org. Stuur tips, feedback en verhaalideeën naar ngwildlife@natgeo.com.