Dieren

Deze vogels verstoppen zich om seks te hebben

Naast de mens zijn er maar weinig soorten die hun seksuele activiteiten verbergen. De Arabische babbelaar is zo’n soort. Waarom houden deze vogels hun paargedrag liever geheim?vrijdag 23 november 2018

Door Joshua Rapp Learn
Waarom deze vogels hun seksafspraakjes liever geheim houden
Waarom deze vogels hun seksafspraakjes liever geheim houden

Ondanks hun naam hangen Arabische babbelaars hun bedgeheimen niet aan de grote klok.

Nieuw onderzoek toont aan dat deze vogels hun best doen om hun (weliswaar korte) seksuele escapades voor andere vogels te verbergen. Daarmee hebben ze wel wat weg van de mens.

“Dominante mannetjes en vrouwtjes doen er alles aan om hun communicatie en het paren zelf te maskeren,” zegt Yitzchak Ben-Mocha, promovendus aan het Max Planck Institute for Ornithology en hoofdauteur van eenstudiedie onlangs in Evolution and Human Behavioris gepubliceerd. “Ze glippen ertussenuit, paren en komen weer tevoorschijn.”

Bij veel soorten komt het voor dat seksueel gedrag soms wordt verborgen, maar het gaat dan meestal om onderdanige oftewel bètamannetjes. Deze hebben een goede reden om hun afspraakjes geheim te houden voor dominante en agressieve alfamannatjes. Ben-Mocha zegt dat Arabische babbelaars op mensen na de enige soort zijn waarbij wetenschappers hebben geconstateerd dat dominante mannetjes en vrouwtjes hun affaires gewoonlijk privé houden.

Naast de mens is de Arabische babbelaar de enige soort waarvan in wetenschappelijke literatuur is beschreven dat dominante dieren de seksuele daad verborgen houden. Dit gedrag kan er volgens onderzoekers aan bijdragen dat de eenheid bewaard blijft in de coöperatieve broedzorggroep en paartjes er een exclusieve relatie op kunnen nahouden.

Ben-Mocha denkt dat de vogels hun meest expliciete handelingen verbergen omdat ze in sociale groepen leven. Arabische babbelaars zijn coöperatief broedende vogels. Dat wil zeggen dat gewoonlijk alleen dominante mannetjes (alfamannetjes) en vrouwtjes zich voortplanten. De rest van de sociale groep helpt met de verzorging van de kuikens door ze te voeren, het territorium te verdedigen en roofdieren weg te jagen.

Door openlijk te paren, zouden conflicten kunnen ontstaan in de groep. Zeker als bètamannetjes mee willen doen. Onder babbelaars eindigt een gevecht tussen mannetjes er meestal mee dat de verliezer wordt verjaagd. Discretie zorgt er dus voor dat vervelend sociaal verkeer wordt vermeden en de samenwerking blijft bestaan.

Gluren

De onderzoekers voerden hun werk uit in het natuurreservaat Shezaf in Zuid-Israël bij de grens met Jordanië. Het nam drie broedseizoenen in beslag, die sporadisch voorkomen nadat het heeft geregend in de woestijngebieden waar de vogels leven.

Ben-Mocha zegt dat de onderzoekers hebben gewacht tot een vrouwtje haar eerste ei had gelegd voordat ze haar met camera’s gingen volgen. Vrouwelijke Arabische babbelaars leggen meestal een ei per dag in een periode van vier tot zes dagen. Na elke leg gaat ze weer paren om het volgende ei te bevruchten. Het dominante mannetje blijft dan dicht bij haar in de buurt en wacht op het juiste moment voor een geheim afspraakje.

Zodra de tijd rijp is, glipt een van hen weg, wat alleen de partner ziet. Volgens Ben-Mocha maakt het mannetje zijn bedoelingen soms kenbaar door met zijn snavel bijvoorbeeld een stokje, eierschaal of stukje eten te pakken en dit heen en weer te zwaaien. Ze kruipen vervolgens achter een struik of gaan ver genoeg weg, zodat de rest van de groep hen niet kan zien.

De tedere momenten zijn kort. Ze paren een of meerdere keren voordat ze enkele minuten later weer opduiken alsof er niets is gebeurd.

Ken uzelf

Deze manier van paren heeft een interessante parallel met mensen die ook coöperatieve voortplanters zijn volgens Ben-Mocha, die ook aan de afdeling Evolutionaire Antropologie van het Max Planck Institute is verbonden.

In traditionele culturen over bijna de hele wereld verbergen mensen hun intieme momenten. Als het al gebeurt, vindt seks in de openbaarheid alleen plaats in een rituele context.

Ben-Mocha zegt dat moet worden benadrukt dat mensen, en waarschijnlijk ook Arabische babbelaars, niet het feit dat ze seks hebben maar voornamelijk de daad zelf willen verhullen.

“De daad wordt verhuld, niet het feit dat het gebeurt,” zegt hij.

Hij denkt dat mensen dit om dezelfde reden doen als de vogels: om exclusieve seksuele relaties met partners te beschermen en tegelijkertijd de samenwerking met anderen in de groep in stand te houden. Dat gaat gemakkelijker als de seks niet te zien is voor anderen, wat tot sociale conflicten zou kunnen leiden en de samenwerking in de groep zou kunnen wegnemen.

“Hierdoor kunnen we de samenwerking in stand houden en tegelijkertijd een exclusieve seksuele relatie met onze partner hebben,” zegt hij.

Het privéleven van vogels

Volgens Ben-Mocha is het mogelijk dat andere vogelsoorten, zoals de struikgaai, ook in het geniep seks hebben en dat geldt dan ook voor de dominante dieren. Tot op heden is dit echter de enige gepubliceerde studie waarin dit gedrag bij dieren wordt beschreven.

Walt Koenig, senior gastwetenschapper aan het Cornell Lab of Ornithology, zegt dat het hem verheugt dat iemand eindelijk over dit interessante onderwerp heeft geschreven. Hij had het graag zelf gedaan.

Andere Arabische babbelaars vermoeden misschien dat er iets speelt tussen het dominante mannetje en vrouwtje, maar ze zijn zelden getuige van de daad. Dit paartje spant zich in om de fysieke daad voor de andere vogels in hun sociale groep verborgen te houden door achter een struik te duiken.

De eikelspecht houdt de seks ook verborgen, aldus Koenig. Hij heeft deze vogels vier decennia lang bestudeerd en kan zich niet herinneren dat hij ze ooit bezig heeft gezien. Spechten zijn ook coöperatief broedende vogels. Een mogelijke reden voor geheime affaires zou volgens hem kunnen zijn dat ontrouwe vrouwtjes geheim willen houden wie de echte vader is van hun jongen.

Ben-Mocha pareert dat deze hypothese niet waarschijnlijk is. Vrouwtjes paren namelijk alleen met onderdanige mannetjes nadat het ei is gelegd, zodat de bèta’s niet de illusie hoeven te koesteren dat zij de vader zijn.

Maar ook al zou dit wel de reden zijn, dan nog zou het verborgen houden van seks met bèta’s ertoe dienen om de samenwerking in de groep in stand te houden. Als het alfamannetje niet ziet wat er gebeurt, worden de bètamannetjes niet verjaagd na een rendez-vous.

Wat de reden ook is, een ding is duidelijk: zelfs de babbelaarsgemeenschap kent intriges en affaires.

Lees ook: Dierenkoningin boost haar immuunsysteem met seks

Lees ook: Seks, leugens en haakjes: hoe parasitaire kevers bijen voor de gek houden

 

 

 

Lees meer