Dieren

Wat denken katten over ons? Dit kan je verrassen

In tegenstelling tot honden behandelen katten ons alsof wij andere katten zijn, volgens de auteur.

Door Christine Dell'Amore
Foto's Van Fstop, Alamy

28 januari 2014

Sinds de eerste kat zijn schattige klauwen in ons zette zo'n 9.500 jaar geleden, is de mens verliefd op katachtigen. Vandaag de dag leven er meer dan 80 miljoen katten in de Verenigde Staten bij mensen thuis, met naar schatting drie katten per hond op de rest van de wereld. Maar er is nog steeds veel wat wij niet weten van onze poezelige vrienden - bijvoorbeeld: wat zij nou eigenlijk denken over hun baasjes.

 

John Bradshaw is een dierengedragswetenschapper voor katten aan de Universiteit van Bristol en de auteur van het nieuwe boek Het geheim van de kat. Nadat hij het gedrag van huiskatten jarenlang bestudeerd had, kwam hij tot een interessante conclusie: ze begrijpen ons niet echt zoals honden dat doen.

 

Bradshaw deelde onlangs enkele van zijn inzichten met National Geographic.

 

Hoe kwam je erbij om kattengedrag te bestuderen?

 

De eerste 20 jaar van mijn carrière bestudeerde ik de invloed van reuk op het gedrag van ongewervelde dieren. Ik ben altijd gefascineerd geweest door deze andere wereld waarin dieren leven - voornamelijk op gebied van geur, wat het belangrijkste zintuig van een hond is. Dus begon ik in de vroege jaren '80 te werken op het gebied van hondengedrag. Ik raakte vrij snel gefascineerd door katten, en wat hun idee is over de wereld, vergeleken met dat van ons.

 

Wat doe je als jij bezig bent met jouw onderzoek?

 

Heel veel observeren - kijken naar groepen katten, om te zien hoe ze onderling met elkaar omgaan en om te achterhalen hoe hun sociale structuur is opgebouwd. Ik bestudeer katten in die in groepen in het wild leven en in asielen waar ook grote aantallen bij elkaar gehouden worden — dat levert je interessante interacties op wanneer nieuwe katten worden geïntroduceerd.

 

Ik heb ook wel situaties beïnvloed, door te bekijken hoe katten reageren op een speeltje, of door katten(gedrag) te testen op verschillende momenten van de dag. Ik keek ook hoe de relaties waren met de eigenaren, interviewde ze en gaf ze vragenlijsten om erachter te komen hoe zij tegen hun kat aankijken.

 

Waarom concludeerde je dat katten ons niet begrijpen zoals honden dat doen?

 

Er is al veel onderzoek gedaan naar de manier waarop honden omgaan met mensen. Het is duidelijk geworden dat honden ons beschouwen als een ander wezen dan ze zelf zijn: als ze een mens zien, verandert hun gedrag. De manier waarop een hond met een mens speelt, is compleet anders dan de manier waarop hij met een andere hond speelt.

 

We hebben nog niks waargenomen in kattengedrag wat erop wijst dat ze mensen in een ander hokje stoppen wanneer ze met ons omgaan. Ze weten uiteraard dat wij groter zijn dan zij, maar zij lijken hun sociale gedrag niet echt aangepast te hebben. Hun staart de lucht in steken, tegen onze benen wrijven, naast ons gaan zitten en ons schoonlikken is precies wat ze ook met andere katten zouden doen.

 

Ik heb artikelen gelezen waarin jij stelde dat katten ons zien als grote, dommige katten. Klopt dat?

 

Nee, in het boek zeg ik dat de manier waarop katten zich naar ons gedragen niet te onderscheiden is van de manier waarop ze zich zouden gedragen als naar een andere kat toe. Ze denken wel dat wij lomp zijn: er zijn maar weinig katten die over mensen struikelen, terwijl wij wel over katten struikelen.

 

Maar ik geloof niet dat ze ons zien als dom en achterlijk, aangezien katten geen kopjes geven aan katten die ze als minderwaardig beschouwen.

 

Kunnen we er ooit achter komen wat katten echt van ons denken?

 

Er is nog meer onderzoek nodig. Het is een onderzoeksgebied dat niet voldoende aandacht heeft gekregen. Katten zijn geen wilde dieren, zoals ecologen kunnen denken, eigenlijk zijn het helemaal geen dieren.

 

Wat vond jij het meest verrassend aan jouw onderzoek?

 

Hoeveel stress veel huiskatten kunnen hebben, zonder dat hun baasjes het doorhebben, en hoezeer dit een effect heeft op hun geestelijke en fysieke gezondheid. Katten kunnen niet altijd overweg met andere katten, en mensen beseffen niet hoeveel stress dat op kan leveren. Verder is een wond, opgelopen in een gevecht met een andere kat, naast de vaste controles de meest voorkomende reden dat een kat bij de dierenarts komt.

 

Steeds meer katten krijgen vreemd genoeg last van dermatitis en cystitis (blaasontsteking) en het wordt langzaamaan steeds duidelijker dat deze problemen verergeren door psychologische stress. Ontsteking van de blaaswand wordt bijvoorbeeld in verband gebracht met de aanwezigheid van stresshormonen in het bloed.

 

Een mogelijke oplossing ligt in het bekijken van het sociale leven van de kat, in plaats van het dier vol medicijnen te gooien. Dan kun je er bijvoorbeeld voor gaan zorgen dat twee katten die niet met elkaar overweg kunnen elk op een andere plek in het huis wonen. Relatief vaak gaat het probleem dan vanzelf weg.

 

Ik heb nog wat vragen die katteneigenaren stelden op Facebook. Allereerst, waarom kan een kat janken als hij alleen in een kamer is?

 

Katten weten precies hoe hun eigenaren reageren op de verschillende geluiden die ze maken. Dus als die kat denkt: “Ik wil dat mijn baasje uit de andere kamer naar me toekomt”, dan helpt het om geluid te maken. Ze gebruiken rechttoe-rechtaan leermethoden. Lees ook over het National Geographic's kleine kittens voor grote katten initiatief.

 

Waarom behandelen katten iemand in een huishouden soms anders dan de rest?

 

Ze zijn veel slimmer dan wij soms denken: ze weten precies wat werkt bij elke persoon. Ze weten precies of een persoon in het gezin zo gek is om rond 4 uur 's nachts uit bed te komen om ze een snoepje te geven.

 

Waarom kneden katten ons?

 

Ze gebruiken dan gedrag dat ze anders zouden gebruiken bij hun moeder - al het gedrag dat ze richting ons gebruiken is op de een of andere manier afgeleid van het moeder-kitten gedrag. Een kitten leert om zijn staart in de lucht te steken, kopjes aan zijn moeder te geven, te kneden en te spinnen. Schoonlikken doen moeders weer bij hun kittens.

 

Zo gebruiken ze dus delen van hun gedrag wat ze al kennen ook om ook met ons te communiceren. Er zijn niet veel verschillende manieren om zich te gedragen - ongeveer zes.

 

Kun je katten opvoeden?

 

Ja, katten kunnen leren wat ze niet mogen doen. Als jouw kat er een gewoonte van heeft gemaakt om op de keukentafel te springen, dan zijn er een beperkt aantal manieren om dat te stoppen.

 

Je kunt een opwindspeeltje gebruiken dat, als de kat ergens opspringt, ineens omhoog springt en lawaai maakt - katten houden daar niet van en springen er snel weer af. Een andere redelijk vriendelijke methode is om een waterpistooltje te gebruiken. Zorg er dan wel voor dat de kat niet door heeft dat jij het vasthebt. Katten vergeven het je niet en als ze er eenmaal achter zijn dat een persoon de oorzaak is van angst of pijn, dan blijven ze voortaan uit de buurt.

 

Wat zou je katteneigenaren mee willen geven?

 

Erken dat katten op zich sociale dieren zijn, maar niet zo sociaal als honden. Veel mensen met een kat lijkt het leuk om er nog een te nemen, omdat ze denken dat twee katten twee keer zo leuk is. Maar katten zien dat anders.

 

Ik zou simpelweg het punt willen maken dat, als je meer dan één kat wilt hebben, je dat voorzichtig aanpakt - en dat je bereid bent dat verlangen op te geven als het niet werkt met jouw kat.

Lees meer