Welk dier wordt het oudst?

Ouder worden zit in onze natuur, hoewel de levensverwachting per diersoort nogal kan verschillen. Waar sommige dieren slechts een paar dagen te leven hebben, worden andere soorten honderden of zelfs duizenden jaren oud. Maar welk dier leeft het langst?

Door Lisa Huberts/Liz Langley
Foto van Paul Nicklen, National Geographic Creative

Dit artikel werd gepubliceerd op 28 juli 2016.

Met een gemiddelde levensverwachting van 71,4 jaar (wereldwijd, voor mensen die zijn geboren in 2015) mogen we in vergelijking met sommige diersoorten zeker niet klagen. (Lees ook: Hoe worden oude mensen oud?) Zo leven de vrouwtjes van sommige eendagsvliegen bijvoorbeeld minder dan vijf minuten, nét lang genoeg om zich voort te planten en eitjes te leggen. Andere dieren komen een stuk dichter bij ons in de buurt: zo worden olifanten gemiddeld zestig jaar oud en is de oudste bekende nog levende vogel, de laysanalbatros ‘Wisdom’, maar liefst 65 jaar oud. Aan de volgende diersoorten kunnen wij echter niet tippen.

Het oudste levende landdier

Reuzenschildpadden hebben een gemiddelde levensverwachting van 150 jaar en worden dus ruim twee keer zo oud als de mens – op zich al een prestatie. Jonathan de seychellenreuzenschildpad doet daar nog een schepje bovenop: hij is maar liefst 183 jaar oud en daarmee het oudste nog levende landdier ter wereld. Jonathan leeft sinds 1882 op het afgelegen eiland Sint-Helena, waar Napoleon Bonaparte tot zijn overlijden in 1821 de laatste jaren van zijn ballingschap doorbracht; Jonathan werd slechts elf jaar later, in 1832, geboren op de Seychellen. 

Reuzenschildpadden schuilen onder een plant op Aldabra, een Seychelleneiland.
Foto van Tom Peschak, National Geographic Creative.

IJskoud water

Wat zoogdieren betreft, staat de Groenlandse walvis met stip op één: de soort wordt ruim tweehonderd jaar oud en is daarmee het langstlevende zoogdier. En dat is eigenlijk niet zo vreemd, gezien het extreem koude poolwater waarin de walvis leeft. Dat zorgt namelijk voor een lagere lichaamstemperatuur, waardoor de dieren een langzame stofwisseling hebben en hun lichaamsweefsel minder snel beschadigd raakt. En daarom leven de dieren veel langer.

Een Groenlandse walvis in de koude wateren van de Lancaster Sound, Canada.
Foto van Paul Nicklen, National Geographic Creative

Jaarringen

Een ander zeedier dat heel wat jaren meegaat, is de noordkromp, een mosselsoort die voornamelijk voorkomt in het noorden van de Atlantische Oceaan. Gemiddeld worden de mosselen maar liefst 225 jaar oud, maar er is zelfs een exemplaar gevonden dat meer dan vijfhonderd jaar oud was.

In 2006 haalden wetenschappers namelijk vlak bij de kust van IJsland een noordkromp uit het water, die later maar liefst 507 jaar oud bleek te zijn. Dat kon worden vastgesteld aan de hand van de jaarringen in de schelp van het weekdier. Helaas overleefde de noordkromp, bijgenaamd ‘Ming’, het onderzoek niet, aangezien de schelp moest worden opengebroken om de leeftijd van het dier te kunnen vaststellen.

Een noordkromp die werd gevonden in de Noordzee.
Foto van Hans Hillewaert via Wikimedia Commons.

Ouder dan de geschreven geschiedenis

De meeste mensen weten het niet of vergeten het, maar zeesponzen zijn ook dieren. Dat niet alleen, het zijn enkele van de langst levende dieren op aarde. Schattingen van de levensduur van de zeespons lopen sterk uiteen, maar lopen meestal op tot in de duizenden jaren. 

Een studie in het tijdschrift Aging Research Reviews beschrijft zelfs een zeespons (Monorhapis chuni) die maar liefst elfduizend jaar oud was – ouder dan onze geschreven geschiedenis (vanaf ca. 3500 v.Chr.). Terwijl de zeespons op zijn vaste plekje in de oceaan vertoefde, zag de wereld de opkomst en val van talloze beschavingen en wereldrijken – van het Oude Rijk in Egypte (ca. 3000 v.Chr.) tot de koloniale rijken van de moderne tijd. 

Zeesponzen zijn primitieve dieren die zich vastzetten op de zeebodem. Ze vangen hun voedsel door het zeven van stromend water.
Foto van Jad Davenport, National Geographic Creative.
Lees meer