Geschiedenis en Cultuur

Tekst van ‘Vader van de geneeskunde’ ontdekt in Egyptisch klooster

Het manuscript werd gevonden toen monniken van het afgelegen klooster reparaties in de eeuwenoude bibliotheek uitvoerden. donderdag, 9 november 2017

Door Sarah Gibbens

In de geschiedenis is er waarschijnlijk geen arts die beroemder is dan Hippocrates. Ook tegenwoordig leggen veel medicijnenstudenten nog altijd de eed van de Griekse dokter af, waarbij ze beloven zich aan de ethische principes van de geneeskunst te houden. Hoewel er weinig bekend is over zijn leven (het is zelfs onduidelijk of hij de auteur is van de eed of van andere manuscripten die aan hem worden toegeschreven), wordt Hippocrates beschouwd als de ‘vader van de westerse geneeskunde’.

Archeologen denken nu dat ze een medisch recept van de arts uit de oudheid hebben gevonden in de bibliotheek met de langste ononderbroken geschiedenis ter wereld.

Terwijl ze herstelwerkzaamheden uitvoerden in het Sinaïklooster (Katharinaklooster) in een afgelegen gebied van de zuidelijke Sinaï, een schiereiland in het noordoosten van Egypte, hebben monniken naar eigen zeggen een zesde-eeuws manuscript van de arts gevonden. De ontdekking werd aangekondigd door zowel Egyptische als Griekse regeringsfunctionarissen, die hebben samengewerkt met onderzoekers uit Griekenland.

Het manuscript bevat een medisch recept dat aan Hippocrates wordt toegeschreven, naast drie andere recepten met afbeeldingen van kruiden, van de hand van een anonieme schrijver.

Het handschrift werd ontdekt tussen de beroemde Sinaïtische Palimpsesten van de oude bibliotheek. Handschriften werden ooit geschreven op stukken opgerekt leer (perkament) waarvan de vervaardiging veel expertise en geld kostte. Daarom werden de oorspronkelijke teksten van veel handschriften later weer uitgewist of overgeschreven om te worden hergebruikt voor het vervaardigen van nieuwe manuscripten, die palimpsesten worden genoemd.

In het geval van het nu ontdekte medische recept van Hippocrates was de oorspronkelijke tekst overgeschreven met een tekstfragment uit een bijbel die bekendstaat als de ‘Codex Sinaiticus’.

De tekst werd geanalyseerd door onderzoekers van de Early Manuscripts Electronic Library (EMEL), die een vast samenwerkingsverband met het Sinaïklooster heeft.

Bij de EMEL wordt gebruikgemaakt van spectraalfotografie om de palimpsesten te lezen. Dankzij deze techniek is men in staat om onder de tweede tekstlaag van een handschrift woorden te ontwaren die met het blote oog niet meer zichtbaar zijn.

Tegenover de Egyptische krant Asharq Al-Aswat verklaarde EMEL-onderzoeker Michael Phelps dat “het manuscript, met drie medische teksten, zal worden gerekend tot de oudste en belangrijkste handschriften ter wereld”.

In het Sinaïklooster worden ongeveer 130 bekende palimpsesten bewaard, en bij veel van deze documenten is de betekenis van de uitgewiste woorden onder de zichtbare tekst nog altijd niet ontcijferd.

De plek in de zuidelijke Sinaï waar het huidige klooster staat, een betrekkelijk afgelegen gebied van de woestijn, werd voor het eerst in de derde of vierde eeuw na Chr. gebruikt als toevluchtsoord voor kluizenaars en godgeleerden. Sinds dit gewijde oord in de zesde eeuw werd omringd door muren en een kloostercomplex, hebben hier onafgebroken monniken gewoond. Ook vandaag de dag woont en werkt een kleine groep monniken in het klooster, waar ze religieuze riten volgen die eeuwenlang onveranderd zijn gebleven.

De bibliotheek zelf bevat naar schatting 3300 manuscripten, voornamelijk in het Grieks. Ook zijn er teksten in het Christelijk-Palestijns Aramees, Syrisch, Georgisch, Arabisch en Latijn gevonden.

Lees ook over een verlaten bioscoop midden in de Sinaiwoestijn