Geschiedenis en Cultuur

Nadia Murad: van IS naar de Verenigde Naties

Nadia Murad wordt in 2018 de Nobelprijs voor de Vrede toegekend voor haar strijd tegen het inzetten van seksueel misbruik als oorlogswapen.woensdag 17 januari 2018

Door Romy Roynard

Nadia Murad won in 2018 de Nobelprijs voor de Vrede voor haar strijd tegen het inzetten van seksueel misbruik als oorlogswapen.

Nadia Murad is een tengere jonge vrouw. Ze is ingetogen en heeft een rustige, kalme stem. We ontmoeten elkaar in september 2017. De jonge vrouw is zojuist in Parijs gearriveerd om deel te nemen aan het Global Positive Forum. Dit internationale debat wordt georganiseerd als ondersteuning voor positieve initiatieven die bijdragen aan een mooiere toekomst.

Een geluidstechnicus maakt behoedzaam een miniatuurmicrofoontje vast aan haar jurk. Ze verzekert ons dat het 'geen probleem' is en dat ze het 'niet erg' vindt. Maar ze huivert als ze wordt aangeraakt.

Haar blik is getekend door de onzegbare gruwelen die ze heeft meegemaakt. In haar donkerbruine ogen weerspiegelen zich een verstoorde jeugd, de gruwelen van de oorlog en de gewelddadigheden van IS tegen haar gemeenschap.

Nadia Murad werd in 1993 geboren in een arm gezin in het noorden van Irak en behoort tot de jezidi-gemeenschap. De jezidi's vormen een religieuze minderheid, die zou zijn voortgekomen uit oude Mesopotamische godsdiensten. Jezidi's maken onderdeel uit van de Koerdische bevolking. Ze zijn in de loop der jaren verschillende keren vervolgd geweest, en behoorden in 1988 tot de 180.000 slachtoffers van de genocide onder het autoritaire bewind van Saddam Hoessein. 

De familie Murad spreekt Kurmanci, een plaatselijke Koerdische taal. In deze taal wil Nadia Murad ook door National Geographic worden geïnterviewd.

In augustus 2014 vielen IS-strijders Sinjar aan, in de provincie Ninawah. Deze grootste jezidi-stad van Irak werd verdedigd door Koerdische peshmerga’s. Nadat de Koerdische strijdkrachten zich in het Sinjargebergte hadden teruggetrokken, lag het lot van de burgers in handen van de jihadisten. Die eisten dat de bewoners zich tot de islam zouden bekeren als ze in leven wilden blijven. Gedurende twaalf dagen probeerde een moellah tevergeefs om de bevolking te bekeren, maar de meeste jezidi's weigerden.

Er volgde een gruweldaad: de dorpsbewoners werden bijeen geroepen en de vrouwen, meisjes en kinderen werden van de mannen gescheiden. Nadia werd afgevoerd naar een plaatselijke school en moest machteloos toezien hoe zes van haar broers werden doodgeschoten of onthoofd. Er werden tweeduizend jezidi-mannen vermoord tijdens wat inmiddels bekend is komen te staan als de massamoorden in Sinjar.

Nadia werd vervolgens als seksslavin meegenomen naar het IS-hoofdkwartier in Mosul. Maandenlang werd ze dagelijks door minstens één bewaker geslagen en verkracht. Toen haar laatste eigenaar haar op de zwarte markt wilde verkopen, ging hij weg om een abaya voor haar te kopen, een traditioneel gewaad. In zijn afwezigheid vluchtte zij en zocht onderdak in een naburige woning. Daar zorgde een familie van Iraakse soennieten dat zij een islamitisch identiteitsbewijs kreeg met de naam van een van de familieleden. Ook regelden de familieleden dat ze buiten het door IS gecontroleerde gebied werd gesmokkeld, naar de grens met Koerdistan waar ze haar broer ontmoette.

Tijdens haar verblijf in het vluchtelingenkamp van de stichting Rwanga kwam Nadia in contact met een hulpprogramma voor jezidi-vluchtelingen, waardoor ze kon meedoen aan een programma voor vluchtelingen van de Duitse deelstaat Baden-Württemberg in september 2015. Nadia's verhaal trok de aandacht van de in internationaal recht en mensenrechten gespecialiseerde advocate Amal Clooney. Clooney treedt sindsdien op als haar vertegenwoordigster. In december 2015 deed Nadia Murad verslag bij de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties over mensenhandel en conflicten, waarbij ze IS van genocide beschuldigde.

De jonge vrouw die we twee jaar later ontmoeten combineert ernst en een lichtere kant met een ontwapenende kracht. Ze beantwoordt de vragen van Susan Goldberg, Editor in Chief van National Geographic. Ze wacht geduldig terwijl haar woorden voor ons worden vertaald vanuit het Kurmanci naar het Engels.

Ze beschrijft haar leven bij IS, haar vlucht, haar huidige leven in Duitsland. Ze is inmiddels goodwillambassadeur bij de Verenigde Naties en vertelt over haar wens om ooit weer in Irak te gaan wonen en haar droom om make-upartiest te worden.

Haar ogen verraden het geweld en de gruweldaden waarmee ze te maken kreeg, maar haar lach herinnert ons eraan dat Nadia Murad pas 24 is. Haar gevecht om gerechtigheid te krijgen voor de jezidi-slachtoffers gaat veel verder dan haar eigen belang. Ze vecht niet langer om de nagedachtenis te eren van haar broers, haar moeder en haar neven en nichten. Ze vecht voor de erkenning dat IS oorlogsmisdaden heeft gepleegd tegen de gehele jezidi-gemeenschap.

“Gerechtigheid is mogelijk,” sluit ze af.

Het interview is voorbij. Nadia Murad loopt de kamer uit en laat ons achter met een gevoel van verwarring, alsof de duisternis van de wereld even werd opgelicht door een sprankje hoop.

Dit interview werd afgenomen door Susan Goldberg, Editor in Chief van National Geographic en Editorial Director van National Geographic Partners.