Geschiedenis en Cultuur

"Picasso is een planeet met een enorme zwaartekracht: wie eenmaal in zijn baan belandt, komt er niet meer uit"

Antonio Banderas speelt de beroemde schilder in het tweede seizoen van 'Genius' van National Geographic. Hij vertelt over zijn verbondenheid met de kunstenaar, die net als hij werd geboren in de Spaanse stad Málaga. dinsdag, 27 maart 2018

Door Manuel Moncada

Antonio Banderas (Málaga, 1960) is Pablo Picasso in het tweede seizoen van Genius. De serie gaat over het leven en werk van de Spaanse schilder, een van de beroemdste en invloedrijkste kunstenaars van de twintigste eeuw. De acteur ontvangt National Geographic enkele uren voordat de eerste aflevering zijn wereldpremière beleeft in de stad waar beide artiesten werden geboren.

Wat was de eerste keer dat u over Pablo Picasso hoorde? Welke rol speelde hij in uw leven?

Ik hoorde lang geleden, in mijn jeugd, voor het eerst over hem. Málaga was toen een stad onder het bewind van Franco, in het begin van de jaren zestig. Op nationaal, maar ook op internationaal gebied hadden we toen niet veel helden. De persoon Pablo Picasso was wel heel prominent, hoewel het regime geen band had met de schilder. Hij kon natuurlijk niet in Spanje wonen, met name nadat hij lid werd van de Partido Comunista, de Communistische Partij.

Maar Picasso was een zon die moeilijk was af te dekken: hun parasol was daar niet groot genoeg voor. Picasso was invloedrijk via de media, dus kwam er een moment dat afdekken niet meer lukte, en dat het erop aankwam om die zon, waar Picasso al sinds zijn vroege jeugd symbool voor stond, te proberen te beheersen.

Bedenk ook dat we in dezelfde plaats zijn geboren. Ik kan me herinneren dat mijn moeder tegen me zei: “Kijk jongen, daar werd Pablo Picasso geboren.” Hij was een constante, een onzichtbare held die in Frankrijk leefde.

Hoe reageerde je op het telefoontje van National Geographic, gezien je bewondering voor Picasso?

Ik was eerder in mijn carrière al wel gevraagd om Picasso te spelen. De eerste paar keren leek het me een hele verantwoordelijkheid om zo'n personage te spelen waar ik veel bewondering voor heb. Ik voelde er niet veel voor, ik vond het eng.

Pas toen Carlos Saura met een voorstel kwam, ging ik daarop in. Maar dat liep spaak, er ontstond een strijd tussen de financiers over het script. Er werd een tweede script geschreven, maar daar was ik niet tevreden over, en daarom probeerden we het eerste script weer in handen te krijgen. In de tussentijd gingen er jaren overheen, en werden er ook andere pogingen gedaan om zijn leven te verfilmen.

En in die impasse kwamen Ron Howard en Ken Biller op de proppen. Ze belden me op in Londen en boden me aan dat ik een deel van de rol van Picasso kon spelen, zo'n beetje vanaf 1926 - 1927 tot aan zijn dood. Dat is dus ongeveer vanaf zijn veertigste tot zijn dood op zijn 92e.

Het was een heel interessant aanbod omdat National Geographic er ook bij betrokken was. Daardoor konden we er zeker van zijn dat wat we zouden doen op feiten gebaseerd was. En daarna gebeurde wat er altijd gebeurt als iemands levensverhaal wordt verfilmd. We weten wat die persoon zei of wat hij deed, maar we weten niet waarom. Het is gevaarlijk om te proberen een uitleg te geven voor veel van de dingen die gebeurden in het leven van Picasso. Hij leidde een heel rijk leven, vol drama, vol kleur, waarbij zijn kunstenaarschap voorop stond. Het artistieke leven van Picasso valt niet te begrijpen zonder te kijken naar zijn persoonlijke leven en zijn relatie tot vrouwen.

Vertel eens iets meer over Picasso's relatie tot vrouwen?

Bijna alle vrouwen in het leven van Picasso waren een muze voor hem. Ze stonden vaak aan het begin van een nieuwe periode in zijn schilderen. Picasso heeft wel iets weg van Dracula. Hij heeft op een bepaalde manier de spanning van een nieuwe liefde nodig om te kunnen blijven scheppen.

Hij was altijd op zoek naar die vloedgolf van emoties die gepaard gaat met het begin van een relatie. Maar aan de andere kant is er ook iets grappigs aan de hand: hij wil niet ophouden om zijn vrouwen te blijven zien. Hij wil ze op een bepaalde manier in een ‘glazen vitrine’ bewaren, wat heel oneerlijk is. Ik denk niet dat hij dat kwaad bedoelde, in tegendeel misschien, ik denk dat hij tot het eind van zijn leven van ze hield en om ze gaf.

Dat was het geval bij Marie-Thérèse Walter en ook bij Dora Maar, die in een klooster eindigde toen ze bijna negentig was. Of bij Olga Khokhlova. Hun scheiding kwam nooit tot stand omdat Franco scheiden in Spanje had verboden. Het kon ook niet in Frankrijk, omdat zij een Russische was.

En tegelijkertijd verzette hij zich er ook tegen om de helft van zijn artistieke werk af te moeten staan vanwege een scheiding. Het is allemaal heel bizar, maar zo was het gewoon. Uiteindelijk zit er iets kinderlijks in de Picasso zoals wij hem hebben geportretteerd en die naar voren kwam uit ons onderzoek en wat wij over hem lazen. Picasso had al heel jong succes, hij werd al snel rijk en beroemd, en op een bepaalde manier kon hij doen wat hij wilde. En dat deed hij ook.

Picasso is een planeet met een enorme zwaartekracht: wie eenmaal in zijn baan belandt, komt niet meer los. Dat is de grote zonde van Don Pablo Picasso: zijn eigen zwaartekracht. Het was ontzettend moeilijk om van hem los te komen, zelfs voor Françoise Gilot, de enige vrouw die Picasso heeft verlaten.

Maar als je op Wikipedia kijkt en Françoise Gilot opzoekt, dan lees je dat er staat dat ze een Franse schilderes was en blablabla... “die bekend werd als vrouw van Picasso". Zelfs zij, die zo hard haar best heeft gedaan om los van hem te komen, die zelfs een boek schreef dat best kritisch was over het genie uit Málaga, kon niet aan zijn zwaartekracht ontkomen.

Wat zijn de overeenkomsten tussen Antonio Banderas en Pablo Picasso, behalve dat ze allebei uit Málaga komen?

Die zijn er nauwelijks. Er zijn maar weinig kunstenaars die iets gemeen hebben met Pablo Picasso, hij was een bijzonder mens. Hij was een man met een enorme begaafdheid om dingen te uiten via zijn schilderijen, die ook nog eens een hele grote variatie aan stijlen kenden. Dat is een van de dingen die zo kenmerkend voor hem zijn.

Op zijn negentiende schilderde hij als Velázquez, daarna ging hij de richting op van Toulouse Lautrec en kwam zijn periode in Parijs... De dood van [de Spaanse schilder en dichter en belangrijke vriend van Picasso] Carlos Casagemas betekende het begin van zijn Blauwe periode. Daarna maakte hij de overstap naar zijn Roze periode, toen kwam zijn kubistische periode met Georges Braque en Juan Gris en daarna ging hij tijdens zijn relatie met Marie-Thérèse Walter richting het neoclassicisme...

Hij deed het allemaal. In een van de boeken die ik las, stond een anekdote: als Picasso naar de studio kwam van de grote kunstenaars van die tijd (de meesten waren vrienden van hem), zoals bijvoorbeeld Marc Chagall, dan verstopten ze hun nieuwe werken. Want als Picasso er een blik op wierp, dan kon hij ze beter namaken dan het origineel. Daarom waren bezoekjes van Picasso “een voortdurend risico”.

Het tweede seizoen van Genius, dat gaat over het leven van Pablo Picasso, gaat op 22 april om 21:30 van start op National Geographic.