Frisse wind waait door de geschiedenis in het Scheepvaartmuseum

Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam heeft in de hoofdgalerij een nieuwe opstelling geopend met de titel Republiek aan Zee. In ruim vijftig topstukken wordt duidelijk hoe de Republiek in de 17de en 18de eeuw een maritieme natie werd. dinsdag 9 juli 2019

Door Renette Kwakkenbos
Schepen op een Hollandse rede, Adam Willaerts (1577-1664), Utrecht, 1627
Schepen op een Hollandse rede, Adam Willaerts (1577-1664), Utrecht, 1627
fotograaf Scheepvaartmuseum
Dit artikel verscheen in National Geographic Historia editie 3, 2019. 

‘Water verbindt werelden.’ Zo luidt het nieuwe motto van het Scheepvaartmuseum. De Republiek stond vanaf de 17de eeuw in verbinding met een groot deel van de overzeese wereld. De vijftig nieuwe topstukken die onderdeel zijn van de nieuwe hoofdgalerij tonen deze relatie van de Republiek met verre windstreken. Handel en welvaart floreerden in deze periode en zorgden voor een ongekende economische groei. De Gouden Eeuw was echter lang niet voor iedereen zo glansrijk; verhalen over nederlagen, gewone mensen en slaven blijven vaak onderbelicht in de maritieme geschiedschrijving van Nederland.                        

‘Het verhaal ging vaak meer over schepen en admiraals, dan over de opvarenden. En ook over de slavenhandel werd eenzijdig verteld. We hebben dus besloten een nieuw zwaartepunt in onze collectievorming aan te brengen,’ vertelt Jeroen van de Vliet, conservator van het museum. ‘Om deze nieuwe verhalen te vertellen, waren er ook nieuwe objecten nodig. We tonen nu bijvoorbeeld een Brits schilderij van een zeeslag die door de Nederlanders werd verloren.’

Afrikaanse man

Een Europeaan bestelde dit beeldje in China. Naast de duidelijk Chinese en Afrikaanse stijlelementen, valt direct de gouden halsband op, een Europese verwijzing naar slavernij.
Afrikaanse man Een Europeaan bestelde dit beeldje in China. Naast de duidelijk Chinese en Afrikaanse stijlelementen, valt direct de gouden halsband op, een Europese verwijzing naar slavernij.
fotograaf CA 1720, Scheepvaartmuseum

Ook richt het museum zich in Republiek aan Zee meer op de gewone man binnen de maritieme natie. Het schilderij Schepen op een Hollandse rede (boven) laat als een stripverhaal zien hoe de inwoners van de Republiek hun dagelijkse kost met de visserij en de scheepvaart verdienden. Op het strand op de voorgrond worden verschillende vissen te koop aangeboden. Aan de horizon varen gewapende koopvaarders voorbij. 

Ook nieuw in het museum: Cartografie & Curiosa, over navigatie sinds de 17de eeuw. 

Lees verder

Een belast verleden

Een belast verleden

In 1863 werd in Nederland de slavernij afgeschaft. 150 jaar na dato is haar erfenis nog altijd onderwerp van felle discussies. Tentoonstellingsmaker Richard Kofi illustreert met zes objecten de relevantie van het slavernijverleden.
De Synode van Dordrecht: een historisch keerpunt

De Synode van Dordrecht: een historisch keerpunt

Op 13 november 1618, vierhonderd jaar geleden, begon in Dordrecht een belangrijke kerkvergadering die een einde moest maken aan felle godsdiensttwisten en politieke schermutselingen die de Nederlandse Republiek dreigden te verscheuren.
Klimaatverandering in de Middeleeuwen

Klimaatverandering in de Middeleeuwen

Het warme en droge klimaat in Europa van de 8ste tot de 14de eeuw zorgde voor rijke oogsten, bevolkingsgroei, de opkomst van steden en een explosie in de bouw van kathedralen. 
Lees meer