Waarom witte haaien graag rondhangen in warme bubbelbaden

Uit nieuw onderzoek naar de beroemde witte haaien Mary Lee en Lydia blijkt dat de grote vissen verrassend veel tijd doorbrengen in warme draaikolken in de oceaan.Thursday, July 12, 2018

Door Douglas Main
Een witte haai of mensenhaai zwemt voor de kust van de Neptune Islands.

Ondanks zijn beruchte reputatie blijft het leven van de witte haai in raadselen gehuld.

De belangrijkste vraag die wetenschappers bezighoudt, is nog altijd: waar brengen ze het grootste deel van hun leven door en wat drijft hun mysterieuze verplaatsingen? Waarom trekken volwassen witte haaien vaak naar de open oceaan, ver van de voedingsrijke kustwateren waar ze het grootste deel van hun jeugd doorbrengen?

Nieuw onderzoek heeft nu licht geworpen op beide kwesties. In een studie die onlangs verscheen in het vakblad Scientific Reports, konden wetenschappers twee vrouwtjeshaaien – Mary Lee en Lydia genaamd – met behulp van zendertjes op hun trektochten door de westelijke Atlantische Oceaan volgen. Wanneer de dieren naar de open oceaan trekken, zo ontdekte het team, brengen ze al duikend veel tijd door in warme oceaanwervelingen, zogenaamde ‘anticyclonische draaikolken’. Al met al zouden de dieren driekwart van de tijd in deze natuurlijke ‘bubbelbaden’ kunnen doorbrengen.

Ook brengen de haaien tot wel veertig procent van hun tijd door op een diepte van 180 meter of meer, aldus Camrin Braun, doctoraalstudente aan het MIT en het Woods Hole Oceanographic Institution en medeauteur van de nieuwe studie.

Haaien van A tot Z

bekijk galerij

Dat was een verrassing voor de auteurs van de studie, omdat deze warme draaikolken over het algemeen werden gezien als plekken met weinig zeeleven en dus minder prooidieren.

“In het begin krabden we onszelf achter de oren,” zegt Braun.

Het leven in de diepte

Maar recent onderzoek duidt erop dat de draaikolken wel degelijk zeeleven bevatten.

Hoewel ze aan de oppervlakte relatief levenloos zijn, keken de wetenschappers ditmaal naar grotere diepten en ze vonden daar veel meer dan ze hadden verwacht.

In een studie uit 2014 wordt geschat dat er in de schemerzone van de oceaan – tussen de 200 en 1000 meter diepte – tienmaal meer vissen voorkomen dan voorheen werd gedacht. De biomassa of totale massa aan zeeleven in deze zone is wereldwijd honderdmaal zo groot als de totale visvangst van alle landen op aarde, zo schreef The New York Times.

Uit een ander onderzoek, waarin de biomassa op verschillende punten in de Atlantische Oceaan werd geschat, bleek dat deze warme draaikolken de grootste dichtheid aan zeeleven bevatten.

De nieuwe studie is ook verrassend omdat witte haaien “feitelijk warmbloedige dieren zijn en hun lichaamstemperatuur boven de watertemperatuur moeten handhaven om voedsel te kunnen verteren,” zegt onderzoeksleider Peter Gaube, oceanograaf aan het Applied Physics Laboratory van de University of Washington.

Door naar grote diepten te duiken worden de haaien blootgesteld aan kouder water, dus als de dieren dit gedrag vertonen, moet daar een goede reden voor zijn, zegt Braun. De auteurs van de studie vermoeden dat de haaien het doen om te profiteren van de overvloed aan prooidieren als pijlinktvissen.

De bubbelbaden ontstaan wanneer oceaanstromingen die iets warmer zijn dan het omringende zeewater, op elkaar botsen. Daarbij kan warm zeewater tot op een grotere diepte dan normaal doordringen, tot in de schemerzone.

Tobey Curtis is haaienexpert van de U.S. National Marine Fisheries Service en was niet betrokken bij het nieuwe onderzoek. Hij denkt dat deze kolken de witte haaien in staat stellen om dieper te duiken en op prooidieren te jagen, maar dan zonder te veel af te koelen.

“Het onderzoek verklaart mede hoe deze haaien ver van de voedingsrijke kustwateren toch in hun levensonderhoud kunnen voorzien,” zegt hij.

Volg de prooi

De twee vrouwtjeshaaien die de hoofdrol in het nieuwe onderzoek spelen, werden in 2012 en 2013 met zendertjes uitgerust waarmee hun horizontale verplaatsingen gevolgd kunnen worden. Maar Lydia werd eveneens voorzien van een apparaatje dat de watertemperatuur en diepte meet. Dankzij de zendertjes konden de onderzoekers de verplaatsingen van de haaien door de Atlantische Oceaan in drie dimensies volgen.

Het nieuwe onderzoek werd uitgevoerd oor een team van wetenschappers aan boord van een onderzoeksschip van OCEARCH, een ngo die witte haaien in realtime op hun reizen door de wereldzeeën volgt.

In het algemeen bleek uit de trajectgegevens dat witte haaien overdag meer tijd op grotere diepten doorbrengen en ’s nachts naar de oppervlakte komen. Dat sluit aan op de dagelijkse migratie van prooidieren als pijlinktvissen en lijkt erop te wijzen dat de haaien hun prooi volgen.

Hoewel gegevens van slechts twee haaien niet doorslaggevend zijn, zijn ze wel in overeenstemming met informatie die werd verzameld tijdens een andere studie waaraan Brown vorig jaar meewerkte. Uit het nieuwe onderzoek bleek ook dat haaien die naar de open oceaan trokken, een groot deel van hun tijd op diepten van 180 meter of meer doorbrachten, waarschijnlijk omdat ze op jacht waren.

“Deze resultaten gelden zeer waarschijnlijk ook voor andere witte haaien en voor andere roofvissen die zulke ver van de kust gelegen habitats gebruiken” om op prooien te jagen, zegt Curtis.

Kijk van 16 - 20 juli ook naar Sharkfest op NatGeo Wild. Dagelijks om 18 uur.

Foto's van haaien

bekijk galerij
Lees meer