Hoogste gletsjer op Everest verloor in 30 jaar tijd 2000 jaar aan ijs

De verrassende ontdekking dat de hoogste gletsjer op aarde binnen enkele decennia verdwenen zou kunnen zijn, is volgens experts “iets wat ons allemaal wakker schudt.”

Gepubliceerd 9 feb. 2022 19:02 CET
Everest drill 2

Met de top van de Mount Everest op de achtergrond boren Mariusz Potocki en een team van sherpa’s een ijskern uit op de hoogste locatie ooit voor dit soort onderzoek. Uit de kern bleek dat er binnen zo’n dertig jaar ongeveer tweeduizend jaar aan ijs op de Everest is gesmolten.

Foto door Dirk Collins

De gevolgen van de klimaatverandering zijn nu ook op het dak van de wereld merkbaar: de hoogste gletsjer op de Mount Everest raakt elk jaar een hoeveelheid ijs kwijt dat gedurende tientallen jaren is opgebouwd. De verrassende bevinding wordt beschreven in een nieuwe studie van een groep onderzoekers die in 2019 een ijskern uit de hoogste gletsjer ter wereld hebben geboord.

In het onderzoek, dat nu is gepubliceerd door npj Climate and Atmospheric Research, voeren de auteurs aan dat de South Col Glacier op de Mount Everest, een gletsjer die door de meeste bergbeklimmers op weg naar de top van de berg wordt overgestoken, mogelijk sinds de jaren negentig de helft van zijn totale ijsmassa is kwijtgeraakt als gevolg van de stijgende temperaturen in de regio. En de gletsjer zou rond het midden van deze eeuw helemaal verdwenen kunnen zijn, aldus de onderzoekers.

De resultaten van de studie berusten op gegevens die in 2019 werden verzameld tijdens de ‘Perpetual Planet Everest Expedition’, een gezamenlijke expeditie van National Geographic en Rolex. Aan de expeditie deden 34 internationale en Nepalese natuurwetenschappers mee, die met behulp van talloze sherpa's en in weerwil van een hele reeks logistieke uitdagingen de berg nader onderzochten. 

In gesprek met National Geographic vertelt expeditieleider en hoofdwetenschapper Paul Mayewski dat de onderzoekers naast het uitboren van de lange ijskern ook biologische monsters hebben genomen, een zeer gedetailleerde kaart van de berg hebben samengesteld en de waterkwaliteit en geschiedenis van de gletsjers op de berg hebben geanalyseerd. Bovendien heeft het team vijf weerstations op de Everest geïnstalleerd, waarvan twee op de hoogste locaties ter wereld voor dit soort apparatuur.

“Het was het meest alomvattende wetenschappelijke experiment dat ooit op de zuidflank van de Everest is uitgevoerd,” zegt Mayewski.

Volgens bergbeklimmer Ryan Waters, die de Everest zesmaal heeft beklommen maar niet bij dit onderzoek was betrokken, hebben alpinisten op de laatste etappe van hun klim een imposant uitzicht over de South Col Glacier. “Je hebt maar weinig tijd om te beseffen hoeveel sneeuw en ijs via deze gletsjer naar beneden stroomt, vanaf regio’s op de berg die boven het hoogste kamp liggen,” zegt hij.

De South Col Glacier was tijdens de expeditie een van de aandachtspunten omdat in de hele wereld gletsjers in hooggebergten snel slinken als gevolg van klimaatverandering. Maar volgens Mayewski, glacioloog en directeur van het Climate Change Institute van de University of Maine, is er relatief weinig bekend over de hoogste gletsjers op aarde.

“Een van de vragen was dan ook: als je op zulke grote hoogten komt, is het uiteraard heel erg koud. Maar slinken ook deze hoge gletsjers op een hoogte van achtduizend meter? Daar waar de South Col zich bevindt?”

Op de foto is Paul Mayewski in de University of Maine te zien met de ijskernen die op de Everest zijn uitgeboord. De grotere ijskern werd in de omgeving van het Everest-basiskamp uit het ijs geboord. De kleinere, in plastic verpakte kernen zijn op een andere locatie uitgeboord. Te zien zijn ook flesjes met watermonsters van gesmolten ijs van alle ijskernen die op de Everest zijn verzameld. De chemische stoffen in het smeltwater zullen nader worden geanalyseerd.

Hoogste ijskern

Een van de belangrijkste onderzoeksdoelen was het uitboren van een cilindervormige ijskern op een locatie die ruim duizend meter hoger lag dan de plek waar de tot dan toe hoogste ijskern ooit was uitgeboord. Om dat doel te bereiken moest de boorapparatuur worden aangepast: ze moest licht genoeg zijn om de berg op gedragen te worden en ze moest in zeer ijle lucht werken. Hoewel het team de instrumenten onder extreem koude omstandigheden in Maine, op IJsland en in de Himalaya had getest, was dat nog geen garantie dat ze ook op de Everest zouden werken.

“Het was echt zenuwslopend,” zegt Mariusz Potocki, de doctoraalstudent glaciochemie van de University of Maine die de ijskern uitboorde. “Het was een enorme opluchting toen alles bleek te kloppen.”

Maar de resultaten van het onderzoek schokten Potocki en het team. Toen de tien meter lange ijskern werd geanalyseerd, bleek uit radiokoolstofdatering dat het ijs aan de oppervlakte van de gletsjer ongeveer tweeduizend jaar oud was. Dat betekende dat al het ijs dat gedurende de afgelopen twee millennia was afgezet, simpelweg was verdwenen. De ijskern was opgebouwd uit jaarlijkse ijsringen, zoals boomringen in de stam van een boom, en uit metingen van hun dikte bleek dat het jaarlijkse tempo waarin sneeuw en ijs op de berg waren afgezet in de loop der eeuwen zeer constant was gebleven maar dat zo’n 55 meter aan ijs verloren was gegaan.

Flesjes met watermonsters van stukjes gesmolten ijs van alle ijskernen die op de Everest zijn verzameld. De chemische stoffen in het smeltwater zullen nader worden geanalyseerd.

Op grond van metingen van het ijsverlies en de stijgende temperaturen elders in de Himalaya konden de onderzoekers berekenen dat het grootste deel van deze ijslagen sinds de jaren negentig was verdwenen. Als het ijs in dat tempo verloren blijft gaan, zal de South Col Glacier volgens Mayewski “waarschijnlijk binnen enkele decennia zijn verdwenen. Dat is een tamelijk snelle overgang.”

Hoewel de omvang van de veranderingen de wetenschappers heeft verrast, weerspiegelt de uitkomst wel degelijk wat bergbeklimmers als Waters al jaren met eigen ogen hebben gezien, niet alleen op de South Col Glacier maar in de hele Himalaya.

“Sinds ik twintig jaar geleden voor het eerst naar de Himalaya reisde, heb ik gemerkt dat veel van de gletsjers op en rond het Everest-massief tamelijk veel zijn veranderd,” zegt Waters. “Zo is de Khumbu-gletsjerbreuk in de loop der jaren behoorlijk veranderd, dus het gaat niet alleen om de hoogste gletsjers, maar ogenschijnlijk om alle gletsjers in het gebied.”

Wat gebeurt er?

De onderzoekers stellen dat het ijsverlies in de regio duidelijk wordt versneld door een proces dat 'sublimatie' wordt genoemd. Daarbij verdampt sneeuw en ijs zonder dat het eerst in vloeibaar water overgaat. Sublimatie komt veel voor in zeer koude en droge omgevingen, vooral op grote hoogten, waar ook de zonnestraling en de windsnelheden intens zijn. Volgens Potocki zijn al deze omstandigheden op de Zuidcol van de Everest te vinden en worden ze op de South Col Glacier nog eens versterkt door het feit dat er op de gletsjer vrijwel geen verse sneeuw blijft liggen.

Sneeuw heeft een zeer hoog albedo, dat wil zeggen dat de meeste zonnestraling die erop valt door de sneeuwwitte bedekking wordt weerkaatst en terug naar de atmosfeer wordt gestraald. “Als er geen verse sneeuw ligt, is het onderliggende ijs duidelijk donkerder en absorbeert de gletsjer meer zonnestraling. Dus lijken de afsmelting en sublimatie daar sneller te verlopen en wordt het ijsverlies groter,” legt hij uit.

“Mariusz en ik boren overal ter wereld ijskernen uit en we hebben voor deze expeditie speciale apparatuur ontwikkeld, waarbij we ervan uitgingen dat we het eerst door lagen sneeuw en daarna door ijs zouden boren,” zegt Mayewski. “We waren echt verbluft toen we die kale ijslaag zagen.”

Voor Mayewski zijn de resultaten het zoveelste bewijs voor de fundamentele veranderingen die de klimaatverandering op zelfs de meest afgelegen plekken op aarde teweegbrengt.

“We weten dat de oceanen zijn vervuild, dat ze warmer worden en verzuren,” zegt hij. “We weten ook dat er zelfs in hartje winter perioden zijn waarin warme luchtmassa’s de Noordpool bereiken en de temperaturen daar boven het vriespunt komen. We weten dat er bepaalde perioden in de zomer zijn waarin het op de hele ijskap van Groenland boven de nul graden is en het ijs smelt.

“En nu hebben we aanwijzingen dat zelfs de hoogste gletsjer op de hoogste berg ter wereld in hoog tempo ijs verliest. Dus inderdaad, dit is iets wat ons allemaal wakker schudt.”

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op nationalgeographic.com

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Milieu
Een vijftig jaar durend onderzoek naar het afsmelten van gletsjers
Milieu
Mogelijk passeert het ijs van Antarctica deze griezelige grens over 40 jaar
Milieu
Nieuwe manier om Antarctische sneeuwval te meten helpt bij voorspellen voortbestaan ijskap
Milieu
Eén manier om klimaatverandering tegen te gaan: maak je eigen gletsjers
Milieu
Foto’s getuigen van klimaatcrisis – en van hoop voor de toekomst

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2021 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.