Van LGBT tot LGBTQIA+: voortschrijdende erkenning

Naarmate de samenleving het bestaan van steeds meer seksuele identiteiten erkent, wordt ook de afkorting waarmee deze categorieën worden beschreven steeds langer.

Gepubliceerd 21 okt. 2021 11:05 CEST
Gay And Lesbian Pride Parade

In de jaren negentig introduceerden lesbische, homoseksuele en biseksuele activisten de afkorting ‘LGB’ (in het Nederlands soms ‘LHB’) om hun gemeenschap te omschrijven. De afkorting is sindsdien uitgebreid om nog meer identiteiten te erkennen. De term ontstond mede dankzij het werk van mensen als de activisten op de foto, die in 1975 aan een Pride-parade in Boston deelnemen.

Foto van Spencer Grant, Getty Images

De maand oktober is LGBT-geschiedenismaand – of zoals sommigen het zouden omschrijven, LGBTQ-geschiedenis maand of zelfs LGBTQIA+-geschiedenismaand.

De termen waarmee de groep wordt aangeduid die bestaat uit mensen die lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, queer, intersex of aseksueel zijn, is zo veelkleurig als de gemeenschap zelf. Naarmate de samenleving uiteenlopende seksuele identiteiten erkent en accepteert, wordt ook de afkorting waarmee deze geaardheden worden aangeduid steeds langer.

(Exclusief voor abonnees: lees het speciale nummer uit januari 2017 over het verschuivende gender-landschap.)

Hieronder zetten we op een rijtje hoe deze evolutie heeft plaatsgevonden en waarom het vrijwel zeker is dat de afkorting opnieuw zal veranderen.

Waar de term ‘lesbisch’ vandaan komt

Van alle letters in de afkorting LGBTQ verwijst de ‘L’ naar de oudste term die op dit gebied werd geïntroduceerd. Eeuwenlang werd het woord ‘lesbisch’ geassocieerd met het werk van Sappho, de Griekse dichteres van het eiland Lesbos wier poëzie handelde over de seksuele passie tussen vrouwen.

Lees ook: Het ludieke protest waarmee de beweging voor homorechten op gang kwam

De term werd in de zeventiende eeuw voor het eerst gebruikt om de liefde tussen vrouwen te omschrijven, maar het moderne gebruik ervan dook op in de jaren negentig van de negentiende eeuw, toen hij werd gebruikt in een Engelstalig medisch woordenboek en in meerdere boeken over psychologie en seksualiteit. In de loop der tijd werd het begrip steeds populairder en vaker gebruikt door vrouwen die destijds heimelijk maar zelfbewust van andere vrouwen hielden.

‘Homoseksualiteit’ en ‘biseksualiteit’

Karl Heinrich Ulrichs, een negentiende-eeuwse Duitse advocaat, schrijver en homoseksueel, was de eerste die zijn eigen gemeenschap als zodanig omschreef. In 1862 gebruikte hij de term ‘Urning’ om een man aan te duiden die zich tot andere mannen voelde aangetrokken. “Wij Urnings vormen een bijzondere klasse van de menselijke sekse,” schreef hij. “Wij vormen onze eigen sekse, een derde sekse.”

Aan het einde van de negentiende eeuw introduceerde de Oostenrijks-Hongaarse journalist Karoly Maria Kertbeny de woorden ‘homoseksualiteit’ en ‘biseksualiteit’, waarmee hij generaties van mensen eindelijk de mogelijkheid bood om hun geaardheid te omschrijven.

Foto van Photograph via Alamy
28 juni 1969 - De LGBT pride

Maar de term werd al snel vervangen door een woord dat werd geïntroduceerd door de Oostenrijks-Hongaarse journalist Karoly Maria Kertbeny. In 1869 overwoog de Pruisische regering om in de Grondwet een passage op te nemen waarin gelijkgeslachtelijke activiteiten tussen mannen werden verboden.

In een reactie daarop schreef Kertbeny een gepassioneerde maar anonieme open brief aan de Pruisische minister van Justitie waarin hij de voorgestelde passage “schokkende onzin” noemde en ook het woord “homoseksualiteit” gebruikte , dat hij eerder in een persoonlijke brief aan Ulrichs had geïntroduceerd. Hij bedacht ook de termen ‘heteroseksueel’, voor mensen die tot het andere geslacht worden aangetrokken, en ‘biseksueel’, voor zij die zich zowel tot mannen als vrouwen voelen aangetrokken.

In zijn brief benadrukte Kertbeny dat de aantrekkingskracht tussen mensen van hetzelfde geslacht een aangeboren eigenschap was en hekelde hij het idee dat het om een schandelijke en schadelijke vorm van seksualiteit zou gaan. Uiteindelijk werd de term overgenomen door de eerste groepen die zich voor homorechten inzetten en ook in het destijds opkomende vakgebied van de psychologie.

‘Gay’ – een geuzennaam

Eind jaren zestig begonnen activisten in de VS een ouderwets scheldwoord voor ‘homoseksueel’ – gay – opnieuw te gebruiken. Gedurende de hele twintigste eeuw waren toenaderingen en activiteiten tussen mensen van hetzelfde geslacht grotendeels verboden en werden denigrerende termen als ‘gay’ en andere woorden alom gebruikt. Hoewel de precieze oorsprong van het woord onduidelijk blijft, werd de term ‘gay’ uiteindelijk omhelsd door mannen die met openlijke verwijzingen naar gelijkgeslachtelijke liefde de status quo wilden doorbreken.

In een poging om de gebruikelijke pejoratieve termen te omzeilen, begonnen homoactivisten alternatieven voor ‘homoseksueel’ te gebruiken, zoals ‘sociaal variant’, ‘sociaal deviant’ en ‘homofiel’ (‘liefde voor dezelfde’), en daarnaast de nadruk te leggen op romantische relaties tussen mensen van dezelfde sekse en in het geweer te komen tegen discriminerende wetgeving. Deze woorden werden gebruikt als “een manier voor individuen om hun eigen ervaringen en hun alledaagse homoseksuele werkelijkheid in een homofobe omgeving te omschrijven,” schrijft de socioloog J. Todd Ormsbee.

Volgens de essayist Edmund White hadden deze termen rond 1980 inmiddels plaatsgemaakt voor het begrip ‘gay’, voor mannen die zich tot andere mannen voelden aangetrokken. White schrijft de populariteit van het woord toe aan het feit dat het “een van de weinige woorden is die niet expliciet naar een seksuele activiteit verwijst.” Het werd gebruikt voor mannen die van mannen houden, en in het algemeen voor personen die de voorkeur geven aan iemand van hetzelfde geslacht of een andere seksuele identiteit dan man of vrouw.

‘Transgender’ opgenomen in ‘LGBT’

In de jaren negentig leidden de aloude banden die in het dagelijks leven en in de homorechtenbeweging tussen lesbische, homoseksuele en biseksuele mensen waren opgebouwd tot de algemene acceptatie van de afkorting ‘LGB’ of (in het Nederlands) ‘LHB’ (voor mensen met een lesbische, homoseksuele of biseksuele geaardheid).

Het duurde wat langer voordat een andere term in de afkorting werd opgenomen: ‘transgender.’ Hoewel er door de hele geschiedenis heen transseksuele mensen hebben bestaan, is de term pas in de jaren zestig opgekomen. Historici hebben het vroegste gebruik ervan herleid tot een handboek voor psychologie uit 1965 dat werd aangeprezen door transfeminiene activistes als Virginia Prince, die meende dat sekse en gender twee verschillende noties zijn. Terwijl het woord ‘transgender’ andere spottende of kleinerende benamingen voor transseksuelen begon te vervangen, werd de term ook steeds meer omarmd binnen de bredere homorechtenbeweging en was hij in de jaren 2000 inmiddels ingeburgerd.

Transgender personen hebben langer op erkenning moeten wachten. Pas in de jaren 2000 werden ze algemeen als onderdeel van de bredere LGBT-gemeenschap gezien. En nog altijd stuiten ze op grote obstakels, zoals blijkt uit deze foto uit oktober 2019, waarop demonstranten de straat voor het Hooggerechtshof van de VS blokkeren. Daar boog men zich op dat moment over de vraag of homoseksuelen en transgenders door de federale wetgeving werden beschermd tegen arbeidsdiscriminatie op basis van hun geaardheid. Het hof oordeelde uiteindelijk in het voordeel van de LGBT-gemeenschap.

Foto van Caroline Brehman, CQ-Roll Call / Getty Images

Het woord ‘queer’

In recenter tijden is de letter ‘Q’ aan de afkorting toegevoegd. Het woord ‘queer’ wordt op z’n minst al sinds het eerste decennium van de vorige eeuw gebruikt, maar dan alleen als scheldwoord voor mensen die binnen een heteronormatieve samenleving als afwijkend werden gezien. In de jaren negentig en daarna werd de term ‘queer’ binnen de homorechtenbeweging steeds vaker gebruikt. De linguïst Gregory Coles schrijft dat het woord tegelijkertijd “als pejoratief en als eretitel” kan worden opgevat, afhankelijk van de identiteit en bedoeling van de gebruiker ervan. Wetenschappers zien de term ‘queer’ grotendeels als een bevestigend woord. 

(‘Wij zijn overal’: hoe queer-gemeenschappen op het Amerikaanse platteland via het uitwisselen van ervaringen contact met elkaar zoeken.)

De letter ‘Q’ stond traditioneel ook voor een vraag (‘question’) of vraagteken en was daarmee een vorm van erkenning voor diegenen die hun eigen sekse of seksuele identiteit verkenden. Deze dubbele definitie wijst weer op het bredere en huidige debat over de betekenis van persoonlijke identiteit. Sommigen vragen zich zelfs af of het gebruik van overkoepelende termen als ‘LGBTQ’ wel recht doet aan de geleefde ervaringen van mensen.

Lees ook: Hoe is het om als transgender op de eerste hulp te belanden?

Onvoltooide revolutie

Met nieuwe toevoegingen aan de afkorting wordt geprobeerd een nog breder scala van seksuele identiteiten binnen de gemeenschap te erkennen. Zo duidt het plusteken ‘+’ op een brede variëteit aan gender- en seksuele identiteiten, terwijl soms ook de letters ‘I’ (voor ‘interseksueel’) en ‘A’ (voor ‘aseksueel’) worden toegevoegd.

De afkorting wordt ook bekritiseerd, vooral door diegenen die menen dat er geen enkele term is die het hele spectrum van gender- en seksuele uitdrukkingen kan omvatten. Uiteenlopende academische organisaties en overheidsinstellingen, waaronder de National Institutes of Health in de VS, hebben onlangs de omschrijving ‘gender- en seksuele minderheid’ aangenomen om nog meer groepen te kunnen omschrijven en erkennen.

En het lijdt geen twijfel dat de woorden waarmee mensen gender- en seksuele identiteiten aanduiden, zich verder zullen ontwikkelen.

“Geen enkele term is perfect of volledig inclusief,” luidde het oordeel in een rapport van een comité van de National Academies of Sciences, Engineering and Medicine in 2020. “De schoonheid van de individualiteit is gelegen in het feit dat zelfexpressie en persoonlijke en romantische keuzes zich op veel verschillende manieren kunnen manifesteren.”

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in het Engels op nationalgeographic.com

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Geschiedenis en Cultuur
Het ludieke protest waarmee de beweging voor homorechten op gang kwam
Geschiedenis en Cultuur
Bombardement op Hamburg was voorproefje van atoombom op Hiroshima
Geschiedenis en Cultuur
Hoe snel kan het Congres een president afzetten? Hieronder leggen we uit hoe dat in zijn werk gaat.
Geschiedenis en Cultuur
‘Dit is geen les in vergeving.’ Waarom Frederick Douglass op bezoek ging bij de man die hem tot slaaf maakte.
Geschiedenis en Cultuur
Wat als een Amerikaanse president niet wil vertrekken?

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.