Milieu

Reusachtige scheur zichtbaar in Kenia

In het verleden heeft de regio van de Grote Slenk een schat aan archeologische ontdekkingen opgeleverd, en in de verre toekomst zal het gebied zich in twee landmassa’s splitsen. maandag, 9 april 2018

Door Sarah Gibbens

De snelweg Mai Mahiu-Narok, in een streek ten westen van de Keniaanse hoofdstad Nairobi, was altijd een goed begaanbare weg.

Maar na een periode van zware regenval ontstond er een reusachtige scheur in het wegdek. Volgens de Keniaanse krant Daily Nation was de scheur op sommige plekken wel vijftien meter diep en twintig meter breed.

In gesprek met de krant zei geoloog David Adede dat de spleet waarschijnlijk in het verleden is opgevuld met as uit de naburige vulkaan Longonot en was die as nu door de zware regenval weggespoeld.

Volgens Reuters vormde de scheur zich razendsnel. Een man genaamd Eliud Njoroge Mbugua zag hoe de spleet door zijn huis trok; hij kon ternauwernood wat persoonlijke bezittingen bijeenrapen en zijn huis verlaten voordat het instortte.

Maar waar is de scheur eigenlijk door ontstaan?

Grote Slenk

De scheur in de aarde die nu pas zichtbaar is geworden, maakt deel uit van de Grote Slenk, een stelsel van meerdere riftvalleien en slenken tussen Syrië en Mozambique.

(Lees meer over de sociale kloven in deze regio.)

Een riftvallei is een gebied waar twee of meer tektonische platen uit elkaar worden gestuwd. De grote scheur die nu in Kenia zichtbaar is geworden, is maar een minuscuul onderdeel van de zesduizend kilometer lange Oost-Afrikaanse Riftvallei (ook wel de Gregory Rift genoemd), waarlangs talloze vulkanen oprijzen, evenals langs de verder naar het westen gelegen Westelijke Riftvallei (of Albertine Rift).

Naarmate de twee tektonische platen aan weerzijden van de Oost-Afrikaanse Riftvallei – de Somalische plaat in het oosten en de Nubische plaat in het westen – zich van elkaar af bewegen, wordt de slenk steeds breder.

In deze regio zijn enkele van de belangrijkste archeologische ontdekkingen gedaan, waardoor het gebied ook wel de ‘Wieg van de Mensheid’ wordt genoemd. Zo werd hier de ‘Turkana-jongen’ gevonden, een anderhalf miljoen jaar oud skelet van een mensachtige, een belangrijk evolutionair puzzelstukje voor wetenschappers die proberen de ontstaansgeschiedenis van de mens te reconstrueren.

Hoewel de Grote Slenk het omvangrijkste riftstelsel op aarde is, zijn er meer van dit soort geologische formaties. Zo ligt in het oosten van Rusland de Baikal-riftzone en wordt de Zuidpool door de West-Antarctische Riftvallei gesplitst in Oost- en West-Antarctica.

In het zuidwesten van de VS strekt de Rio Grande-riftvallei zich uit van Chihuahua in Mexico tot de Amerikaanse staat Colorado. Deze slenk vormde zich zo’n dertig miljoen jaar geleden en leidde ook tot het ontstaan van de rivier de Rio Grande, die de zuidgrens van de VS vormt.

Groeiende kloof

Uiteindelijk zal de Somalische plaat zich volledig van de Nubische plaats losmaken en wordt er een aparte landmassa ter grootte van Madagaskar of Nieuw-Zeeland gevormd. Maar de mensen in het gebied van de Grote Slenk hoeven zich voorlopig geen zorgen te maken, want die afscheiding doet zich pas over vijftig miljoen jaar voor. In het hele gebied zullen de geologische uitwerkingen van het langzaam uiteen drijven van de beide platen wel voortdurend voelbaar zijn.

Volgens de Daily Nation wijten Keniaanse verkeersdeskundigen problemen met de infrastructuur in hun land vaak aan de tektonische bewegingen van de Grote Slenk en zijn er ook twijfels over de veiligheid van een nieuwe spoorlijn door het gebied.

De tv-zender NTV meldt dat de pas ontstane scheur in Kenia inmiddels is opgevuld met een mengsel van beton en puin en dat de snelweg weer in gebruik is genomen.

Onderzoeker Lucia Perez Diaz van Royal Holloway University of London schreef op de website The Conversation dat de platen aan weerszijden van de slenk zeer langzaam en in verschillende tempo’s uit elkaar zullen drijven. Volgens haar zou het noordelijk deel van de Oost-Afrikaanse Riftvallei, waar zich veel vulkanen hebben gevormd, als eerste kunnen opsplitsen.

Lees meer