Poging ter bescherming van wateren rond ‘Jurassic Park eiland’ mislukt

De vorige regering van Costa Rica is er niet in geslaagd een plan rond te krijgen voor de bescherming van een zeegebied van ruim tienduizend vierkante kilometer rond het Parque nacional Isla del Coco, een belangrijke habitat voor haaien.woensdag 1 augustus 2018

Door Stephen Leahy
De bijzondere wateren van 'Jurassic Park Eiland'
De bijzondere wateren van 'Jurassic Park Eiland'

Costa Rica had eerder toegezegd een zeereservaat rond het Isla del Coco (Cocoseiland) te creëren, maar zette het plan vervolgens in de ijskast. De nieuwe regering zal echter opnieuw het vraagstuk behandelen.

Twee jaar geleden haalde de toenmalige president van Costa Rica, Luis Guillermo Solís, de internationale krantenkoppen met zijn toezegging om een zeereservaat van ruim tienduizend vierkante kilometer te creëren in de wateren rond het Parque nacional Isla del Coco, een UNESCO-Werelderfgoed op 532 kilometer voor de Pacifische kust van Costa Rica. Deze wateren staan bekend om hun uitzonderlijk hoge biodiversiteit, maar ze worden bedreigd door de illegale visserij en de jacht op de vele haaien die er leven, vanwege hun vinnen. Aan het einde van zijn ambtstermijn, afgelopen mei, was Solís er echter niet in geslaagd het plan door te zetten, hoewel het volgens milieubeschermers hard nodig is.

Volgens Enric Sala, de National Geographic explorer-in-residence die op het gebied van het natuurbehoud van de zee jarenlang met functionarissen van de Costa Ricaanse regering heeft samengewerkt, moeten politici aan hun toezeggingen worden gehouden. Volgens Sala zou het voorgestelde zeereservaat de visserij in het gebied op lange termijn hebben geholpen, maar plaatselijke vissers dreigden om uit protest tegen het plan enkele havens plat te leggen, waardoor Solís bakzeil haalde.

Toch is er hoop dat de nieuwe regering van Costa Rica een andere koers zal varen. Tijdens een recente bijeenkomst op het hoofdkantoor van de National Geographic Society in Washington gaven de pas gekozen president van Costa Rica, Carlos Alvarado, en zijn minister van Milieu, Carlos Manuel Rodriguez, volgens Sala te kennen dat ze vijf nieuwe zeereservaten willen instellen.

Costa Rica heeft al lange tijd een goede reputatie als het gaat om landelijke natuur- en milieubescherming, maar ter zee wordt amper één procent van zijn Exclusieve Economische Zone (EEZ)volledig beschermd – ondanks de internationale toezegging dat het gebied in 2020 met tien procent moet zijn uitgebreid.

"Ongelooflijke plek"

Het Cocoseiland was naar verluidt de inspiratie voor het mysterieuze jungle-eiland in de film Jurassic Parken is het enige zichtbare deel van een onderzeese bergketen die ruim 1500 meter van de zeebodem oprijst. Het eiland bestaat uit steile rotsen van zwart vulkanisch gesteente met talloze watervallen en is bedekt met dichte vegetatie, waaronder het enige nevelwoud op een eiland in de oostelijke Stille Oceaan.

“Het Cocoseiland is een van de wonderbaarlijkste plekken ter wereld,” zei Sala.

Wie zich in deze wateren onderdompelt, waant zich volgens hem terug in een tijd – vier tot vijf eeuwen geleden – waarin de wereldzeeën nog met een onwaarschijnlijke hoeveelheid en variëteit aan zeedieren gevuld waren, waaronder ‘zeemonsters’ als twintig meter lange walvishaaien en reuzenmanta’s met een spanwijdte van zes meter. Het afgelegen eiland, bovenop een onderzeese bergketen die voedingsrijke stromingen naar de oppervlakte stuwt, is slechts bereikbaar via een bootreis van 35 uur en telt grote populaties roofvissen, met name haaien als de hamerhaai.

Dat maakt Isla del Coco een topbestemming voor duikers – maar ook voor illegale vissersvloten. Door de afgelegen ligging is het lastig om de illegale visvangst hier tegen te gaan. Ook legale vissers breiden hun vangstgebied soms uit naar beschermd gebied of richten schade aan aan zeedieren waarop ze niet vissen. Langelijnvissers gebruiken een hoofdlijn die vijftig kilometer of langer kan zijn, met daaraan soms wel 12.000 haken met aas die tot op verschillende diepten naar beneden hangen. De ring rond Cocoseiland waar niet mag worden gevist, is maar smal, met een breedte van ruim 22 kilometer. Langelijnvissers laten hun tuig vaak ruim binnen deze grens drijven en vangen daarbij niet alleen haaien en tonijnen maar strikken ook zeeschildpadden, zeevogels en andere soorten waarop ze niet vissen.

Gerichte handhaving

Volgens gegevens van het satellietbewakingssysteem Global Fishing Watch vissen buitenlandse schepen binnen de beschermde wateren rond Cocoseiland illegaal op tonijn, aldus Carlos Manuel Uribe, president van de Fundación Amigos de la Isla del Coco (Faico), een plaatselijke ngo die streeft naar een adequate bescherming van het zeereservaat.

Samen met gegevens uit andere bronnen laten dit soort berichten zien dat er in de EEZ van Costa Rica veel te veel gevist wordt, vooral door buitenlandse vloten en veelal illegaal, zo blijkt uit een nieuw rapport (in het Spaans) van Faico.

De auteurs van het rapport vonden tussen januari 2012 en juli 2017 geen enkel bericht waarin werd gemeld dat de autoriteiten industriële vissersschepen uit binnen- of buitenland hadden aangehouden en onderzocht of dat de bemanning ervan werd gearresteerd.

Volgens Uribe zouden plaatselijke vissers gebaat zijn bij het verbeteren van de handhaving en het terugdringen van de illegale visserij en zouden deze vissers kunnen overstappen van de vangst van haaien vanwege hun vinnen op het vissen naar tonijn, en wel met een duurzamere methode dan de langelijnvisserij. De uitbreiding van het zeereservaat rond het Cocoseiland zou ook de vispopulaties buiten deze zone doen toenemen, een effect dat ‘spillover’ wordt genoemd.

Dit jaar heeft de Amerikaanse regering drie uit de vaart genomen patrouilleboten van de Coast Guard aan Costa Rica geschonken. De snelle, ruim dertig meter lange boten kunnen het land helpen om zowel de illegale visvangst als de drugssmokkel tegen te gaan.

“Twee jaar geleden begon Indonesië illegale vissersschepen aan te houden en tot zinken te brengen, en nu wagen buitenlandse vissersvloten zich niet meer in Indonesische wateren,” zei Sala. “Handhaving werkt echt.”

Lees meer