Dit waren de eerste nationale parken ter wereld

Wat kunnen deze historische – en magnifieke – ecosystemen ons leren over onze veranderende manier van omgaan met natuurbehoud?Friday, September 14, 2018

Door Christina Djossa
Ondanks besparingen en bosbranden boezemt de natuur van het Yellowstone National Park miljoenen mensen in de wereld nog altijd ontzag in.

In 1872 betekende de instelling van het Yellowstone National Park het begin van iets dat voor de VS ongekend was. Het park was het eerste in Noord-Amerika en stond model voor het behoud van biodiversiteit en cultuurgeschiedenis op nationale schaal. Hoewel het Yellowstone-park als oudste nationale park ter wereld wordt erkend, was het niet het eerste door een overheid beschermde natuurgebied. Deze nieuwe aanpak werd ook elders in praktijk gebracht. De oudste nationale parken van de zes continenten hebben een geheel eigen ontstaansgeschiedenis en vertellen ons veel over onze veranderende en gecompliceerde houding ten opzichte van nationaal natuurbehoud.

Met zijn hoog oprijzende vulkanen en dichte regenwouden is het Nationaal Park Virunga – het oudste van Afrika – een frontlinie in de uitdagende strijd voor het behoud van de berggorilla.

Nationaal Park Virunga, Democratische Republiek Congo

In 1925 heette het Virunga-park nog het Albert National Park. De koloniale heerser over Belgisch Congo, Albert I van België, stelde het park in om de berggorilla’s van het Virunga-massief te beschermen. Nadat het land in 1969 onafhankelijk werd, werd het 7800 vierkante kilometer grote park omgedoopt tot Nationaal Park Virunga. Dankzij gerichte beschermingsinitiatieven in samenwerking met de plaatselijke bevolking nam de populatie berggorilla’s toe van 254 in 1981 tot circa 1000 in 2018. Maar door jaren van burgeroorlog, stroperij, houtskoolhandel en landbezettingen blijft dit gebied, met zijn 706 vogel- en 218 zoogdiersoorten en de mensen die er wonen, nog altijd een bedreigd natuur- en cultuurgoed.

Nadodelijke aanvallen op parkopzichters, kidnappings van toeristen en een weer oplaaiende burgeroorlog moest de Virunga Foundation het park onlangs tot nader order sluiten.

Biosfeerreservaat Bogd Khan Uul, Mongolië

De berg Bogd Khan (‘Heilige Koning’) en zijn omgeving is voor veel Mongolen gewijde grond. Reisorganisaties bieden wandel- en fietstochten door het gebied aan, naast bezoeken aan naburige kloosters.

Sinds de veertiende eeuw wordt de berg Bogd Khan als een van de heiligste van Mongolië beschouwd. Ook nu nog maken praktiserende boeddhisten bedevaartstochten naar het gebied. In 1778 verzocht de gouverneur van Ulaanbaatar, nu de hoofdstad van het land, aan de Chinese keizer Qianlong om hier tweemaal per jaar inwijdingsceremonies toe te staan, wat de keizer deed. In 1783 verklaarde de regering van de Qing-dynastie de Bogd Khan tot beschermd gebied. Sindsdien hebben de dichte dennenwouden, bedreigde muskusherten en andere wilde dieren de politieke omwentelingen van de jaren negentig van de vorige eeuw overleefd. In 1996 riep de UNESCO het gebied tot biosfeerreservaat uit en een jaar later werd het park officieel erkend door de Mongoolse regering. Ondanks zijn gewijde status kampt het park met problemen als een overvloed aan toeristen, afval en niet-duurzame infrastructuur.

Royal National Park, Australië

Dit kustgebied is een schatkamer van cultureel en natuurlijk erfgoed – van de rijke geschiedenis van de Aboriginals tot landschappen met een grote biodiversiteit. Het Royal National Park is open van zeven uur ’s ochtends tot half negen ’s avonds en biedt gelegenheid tot kamperen, boswandelen, barbecueën en nog veel meer.

Dit 150 vierkante kilometer grote natuurgebied omvat steile klippen langs de kust, zeldzame vogelsoorten en prachtige lagunes. Maar voordat het ter ere van de Britse koningin Elizabeth II werd omgedoopt tot het Royal National Park, heette het gewoon ‘The National Park’. Eeuwen eerder werd dit gebied bewoond door de Aboriginal-stam van de Gweagal. In 1879 riep de premier van Nieuw-Zuid-Wales, sir John Robertson, door middel van een reeks landhervormingen het park in het leven. In de loop van tientallen jaren werd het gebied tweemaal zo groot, geëxploiteerd voor de houtkap en verder ontwikkeld met dorpjes van houten hutten, de ‘cabin communities’. Tegenwoordig wordt de plaats die het park in de geschiedenis van Australië inneemt, bedreigd door bosbranden en besparingen.

Nationaal Park Sarek, Zweden

Met de vorming van het Nationaal Park Sarek liep Zweden voorop in Europees natuurbehoud, maar er moest in het gebied een balans worden gevonden tussen de bescherming van de biodiversiteit en van de levenswijze van het Sami-volk. Het park is een geliefd oord voor wandelaars, fietsers en skiërs.

Met zijn ruim 100 gletsjers en zijn duizenden schuwe elanden is het Zweedse Nationaal Park Sarek een natuurlijk juweel met een grote diversiteit aan flora en fauna. Bezorgd over de schadelijke invloed van de mens op de natuur, was ontdekkingsreiziger Adolf Erik Nordenskiöld de eerste die voorstelde om beschermde natuurgebieden te creëren, waarna het Zweedse parlement in 1909 onder zijn invloed het eerste nationale park van Europa instelde. Het inheemse Sami-volk bewoonde het gebied al millennia en kwam na de vorming van het park in conflict met de Zweedse overheid over de exploitatie van de grond en ertsen. Halverwege de vorige eeuw werd het gebied behoed voor de aanleg van waterkrachtcentrales en sinds kort wordt het park beschermd tegen elke verdere ontwikkeling.

Yellowstone National Park, Verenigde Staten

Met zijn wilde wolven en stomende geisers biedt het Yellowstone National Park natuurwonderen die nergens anders ter wereld zijn te vinden. Dat de Amerikaanse president Ulysses S. Grant dit gebied in 1872 tot nationaal park uitriep, was een groot succes voor de opkomende beweging voor natuurbehoud en had grote invloed op de instelling van nationale parken elders in de wereld. Zoals andere nationale parken werd ook het Yellowstone-park in de laatste decennia van de negentiende eeuw geplaagd door stroperij en illegale houtkap, totdat het Amerikaanse Congres striktere beschermingsmaatregelen uitvaardigde. Tegenwoordig kampt het Yellowstone-park met problemen als een te grote bizonpopulatie,bosbranden en besparingen. Desondanks blijft het park eraan werken om het gebied toegankelijker te maken voor een diverser publiek en voor achtergestelde groepen.

Parque nacional Nahuel Huapi, Argentin

Ruim een eeuw na de instelling van het Parque nacional Nahuel Huapi is duurzaam ecotoerisme nog altijd van cruciaal belang voor dit ruige park, waar vooral bergwandelaars aan hun trekken komen. Raadpleeg de officiële website om vergunningen voor trektochten aan te vragen.

Diep in het noorden van Patagonië ligt een uitgestrekt landschap van voorgebergten en gletsjers dat ruim achthonderdduizend hectare beslaat. Eind negentiende eeuw bracht de ontdekkingsreiziger Francisco Pascasio Moreno het gebied in opdracht van de Argentijnse regering in kaart, zodat het onder toezicht van de overheid kwam. In 1903 doneerde hij een deel van het land aan de staat, met de wens om het tot een nationaal park uit te roepen. In 1934 werd de droom van Moreno werkelijkheid. Tijdens de vroege ontwikkeling van het park richtte de overheid zich vooral op de ontwikkeling van infrastructuur voor ecotoerisme, wat bijdroeg aan de bestrijding van de illegale visvangst, de stroperij en de illegale houtkap, en ook ten goede kwam aan de plaatselijke bevolking.

JournalisteChristina Djossais een audioproducer die zich richt op de vergeten geschiedenissen van onze wereld.

Dit verhaal werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

Lees meer