Stop met plastic

Nieuw onderzoek: hoe schadelijk is plastic voor onze gezondheid?

Het plastic probleem gaat verder dan onze omgeving en de natuur: microplastics beïnvloeden mogelijk ook onze gezondheid, blijkt uit nieuwe onderzoeksresultaten.donderdag 10 oktober 2019

Door Aislinn Sletterink
Plastic wordt op steeds meer plekken aangetroffen: van de Himalaya tot de Marianentrog, en van ons drinkwater tot de lucht die we inademen.

Tijdens de eerste Plastic Health Summit, georganiseerd door de Plastic Soup Foundation, presenteerden onderzoekers van over de hele wereld hun eerste resultaten. Wat is het effect van microplastics op een foetus, kunnen virussen meeliften op plastic deeltjes, of is plastic ook de oorzaak van de toename van bepaalde ziektes? 

Er wordt ontzettend veel onderzoek gedaan naar de invloed van plastic op het menselijk lichaam. Wat vaststaat, en ook duidelijk werd tijdens de Plastic Health Summit, is dat plastic overal wordt aangetroffen: van de Himalaya tot de Marianentrog, en van ons drinkwater tot de lucht die we inademen

Wat ook uit wetenschappelijke onderzoeken blijkt, is dat iedereen plastic in zijn lichaam heeft: sporen van vele plastic stoffen (zelfs stoffen die door de EU worden aangemerkt als ‘gevaarlijk’) worden aangetroffen in urine en zelfs in bloed.

Tijdens de Plastic Health Summit presenteerden een aantal onderzoeksteams hun meest recente bevindingen over plastic in het menselijk lichaam.

Concrete antwoorden over de invloed op het menselijk lichaam zijn er nog niet, maar op een dierlijk lichaam zijn de gevolgen van plastic duidelijk te zien. Tijdens de Plastic Health Summit presenteerden een aantal onderzoeksteams, gefinancierd door ZonMW, hun meest recente bevindingen. Zo zijn microplastics, gevoerd aan een zwangere muis, zelfs in de foetus terug te vinden. Ook is er bij bloed duidelijk te zien dat immuuncellen de plasticdeeltjes aanvallen, maar deze niet altijd kunnen verwerken waardoor de cellen afsterven. 

Plastic in menselijk bloed

Jo Royle, zeilster, activiste en managing director van Common Seas, doet sinds 2018 onder andere onderzoek naar de aanwezigheid van plastic in menselijk bloed. Door bloed af te nemen van mensen over de hele wereld kan er onderzoek worden gedaan naar zowel de microplastics als de stoffen die vrijkomen van plastic in bloed. “We weten nog best weinig over wat deze minuscule plastic deeltjes voor effecten met zich meebrengen. We weten dat ze er zijn, dat ze in ons eten zitten en we ze inademen, maar we weten nog niet zeker of dit ook schadelijk voor ons is. Daar is dringend meer onderzoek naar nodig.”

Door het combineren van verschillende onderzoeken hoopt zij te identificeren om welke stoffen het precies gaat, waar het grootste gevaar dreigt en wat de bron is van deze stoffen. “Door dat in kaart te brengen kunnen we de problemen in elk gebied gericht aanpakken. We merkten dat veel landen snel een verbod op bepaalde plastic items legden, terwijl het best zo kan zijn dat dat specifieke item helemaal niet het grootste probleem van dat land is. We willen een toolkit gebaseerd op bewijs opstellen, waarmee de overheden gemakkelijker een strategisch plan kunnen maken.”

Meeliften tot op grote afstand

Microbioloog Bas van der Zaan werkt aan een onderzoek waarbij een heel ander mogelijk gevaar van plastic wordt belicht. Als ziekteverwekkers en virussen zich aan plastic (en zelfs microplastics) hechten en hierop overleven, kunnen deze mogelijk ook grotere afstanden afleggen via dat plastic. “We weten dat micro-organismen zich graag hechten aan materialen, bijvoorbeeld plastic of een natuurlijk materiaal als hout of bladeren. Het probleem met plastic is alleen dat het heel langzaam afbreekt - dus heel lang in het milieu aanwezig blijft - en dat als die micro-organismen daar eenmaal op zitten, die over een lange afstand kunnen worden getransporteerd.”

Daarnaast zou je met elk plasticdeeltje dat je inslikt of inademt, ook rechtstreeks een ziekteverwekker binnenkrijgen. “Hierdoor wordt je immuunsysteem ontweken en dat kan dus schadelijker zijn. We weten op dit moment niet wat het risico van deze micro-organismen die zich aan plastic hechten is, dus dat onderzoeken we.” 

Onderzoekers van het onderzoeksteam van Bas van der Zaan filteren met een speciaal systeem microplastics uit het water in de rivier de Citarum op Java, Indonesië. De kinderen die op de oevers van de rivier leven, helpen uit nieuwsgierigheid mee bij de monstername.

Maar Van der Zaan ziet ook een oplossing: “Heel veel microplastics komen via rioolwaterzuiveringen in het water terecht. Dat is eigenlijk een bron naar het milieu toe, dus zou een plek zijn waar je kunt interfereren en plastics uit het water kunt halen. Daarnaast is het natuurlijk sowieso belangrijk om plastics te reduceren.” Ook hoopt hij voorzichtig met dit onderzoek bacteriën te vinden die plastic als voedselbron gebruiken en dus kunnen verwerken. “Er zijn al bacteriën gevonden die PET-plastic kunnen verwerken, maar het zou mooi zijn als we deze ook voor andere soorten plastic kunnen vinden”. 

Een ding is zeker: de precieze invloed van plastic op onze gezondheid is een compleet nieuw onderzoeksgebied. Tijdens de Plastic Health Summit werden de eerste onderzoeksresultaten op dit gebied gepubliceerd, met als welkome nuance: “Er is geen reden om nu al bang te worden, er kunnen ook ontdekkingen gedaan worden die juist kunnen helpen bij dit plastic probleem.”

lees verder

Stop met Plastic
Stop met plastic

Stop met Plastic

Lees meer over #STOPMETPLASTIC
De wereldwijde plastic-crisis uitgelegd
Stop met plastic

De wereldwijde plastic-crisis uitgelegd

Het grootste deel van de planeet zwemt in weggegooid plastic, wat schadelijk is voor dieren en mogelijk ook voor de volksgezondheid. Kunnen we het opruimen?