Reizen

De ‘wonderen’ van het moderne Egypte

Van een boom die een bloedachtige vloeistof afscheidt tot locaties met helende krachten: mystiek alom in het alledaagse Egypte. woensdag, 1 november 2017

Door Alexandra Genova
Foto's Van David Degner

De onverklaarbare en ondefinieerbare aard van ‘wonderen’ prikkelt de nieuwsgierigheid van de mens al millennialang. Bomen die ‘bloeden’, schilderijen die wenen, zeeën die splijten. Er moet wel sprake zijn van goddelijke interventie. Hoewel deze vage gebeurtenissen gewoonlijk zijn voorbehouden tot stoffige geschriften, lijken ze in het moderne Egypte op straat, in huizen en in de natuur voor te komen. Ze zijn onderdeel van het dagelijks leven.

De Amerikaanse fotograaf David Degner legt de ‘moderne wonderen’ van Egypte al zeven jaar vast. Zijn interesse werd gewekt door de ogenschijnlijke regelmaat waarmee deze onverklaarbare verschijnselen zich voordoen. Niet alleen vrienden onder elkaar spreken erover, maar ook de nationale pers maakt er melding van.

“Het beeld dat Egyptenaren van wonderen hebben, verschilt enorm van dat waar ik mee ben grootgebracht,” aldus Degner. “Ik kom uit Georgia. Ik heb op een christelijke school gezeten en ben met christenen opgegroeid. Wonderen zijn eerder een abstract, historisch iets dat aan de andere kant van de wereld en niet elke dag plaatsvond.”

Religie is diep geworteld in de Egyptische cultuur. Bijna iedereen is christen of moslim. In dat licht worden ‘wonderbaarlijke’ gebeurtenissen gevoed door bijgeloof, diepgewortelde overtuigingen of onwaarschijnlijke folklore, afhankelijk van wie ernaar wordt gevraagd.

“Ik heb een hele slimme vriend die antropoloog is en niet in een god gelooft, maar wel een gelukssteen bij zich draagt,” vertelt Degner. “Een andere vriend van mij [Nour al-Dein Zaki] is een hoogopgeleide geoloog. Hij weet hoe gesteente wordt gevormd, maar denkt nog steeds dat God daar de hand in heeft gehad. De stenen met vreemde, schijnbaar onverklaarbare formaties worden door Zaki ‘ayats’ genoemd, wat ‘een teken van God’ betekent.

Als fotojournalist is Degner het gewend om diep te moeten graven naar de waarheid achter een verhaal. Zijn reis vanaf het eerste gerucht over een wonder tot de manifestatie ervan, bracht hem naar kleine dorpen, steden met kronkelige straatjes, onvruchtbare woestijnen en rotsgebergten. Hij onderzocht ijverig elke aanwijzing die hij vond. Vaak leidde dat tot een dood spoor.

Sommige wonderen waar Degner op stuitte, hadden een compleet visueel verhaal: de boom die op vrijdag en maandag ‘bloedt’, kamelen met het teken van God in hun ribben gedrukt of voetafdrukken die van de profeet Mohammed afkomstig zouden zijn waren eenvoudig te vinden.

Andere wonderen, zoals de bovennatuurlijke wezens uit de Arabische folklore en islamitische leer, de zogeheten djinn, vormden een grotere uitdaging. Sommigen vergelijken deze kinderlijke geesten met vuur. Ze kunnen destructief zijn, maar ook positief worden ingezet als ze onder controle worden gehouden. Degner toonde hun ontwrichtende aard aan de hand van foto’s van een brandend veld.

Wat hij hoopte vast te leggen, en waarvan hij wist dat het niet zou lukken, was de ruimte waarin de materiële en immateriële werelden elkaar raakten. Deze ‘derde dimensie’, een nexus waarin spirituele en fysieke deeltjes botsen en chaos veroorzaken, is niet met het blote oog zichtbaar. Dat bedwelmende mysterie zorgt er juist voor dat de mens blijft geloven.

Lees meer