Reizen

In deze parken kun je het beste sterren kijken

Deze week kun je meerdere clusters van hemellichamen zien. Maar als je geen voor- of achtertuin hebt, of er is te veel kunstmatig licht in de stad, waar ga je dan heen om sterren te kijken?Thursday, August 23, 2018

Door Lisa Dupuy/Andrew Fazekas

Het is de laatste week om de cluster van vijf planeten bij elkaar te zien aan de hemel. Wie rond de avondval naar boven kijkt, kan Mercurius, Venus, Saturnus, Mars en Jupiter netjes op een rij zien, met het blote oog. Na deze week verdwijnt Mercurius in de schittering van de zon en moeten we weer een aantal jaar wachten op de terugkeer van dit bijzondere fenomeen.

Voor wie meer wil zien: de maan en Saturnus staan in de dageraad van woensdag (3 februari) ook in een bijzondere formatie. ’s Ochtends kun je het tweetal in samenstand zien staan, zo’n 7 graden van elkaar verwijderd. Op zaterdagochtend (6 februari) staat de maan nogmaals met andere hemellichamen aan de hemel. Eerst staat hij op 3,4 graden ten noorden van Venus; enkele minuten daarna nadert de maan Mercurius. Vermoedelijk is die samenstand wat moeilijker waar te nemen.

De vijf planeten op een rij. Illustratie: Andrew Fazeka, de ‘night sky guy’.

Lichtvervuiling: last voor sterrenkijkers en nachtdieren

Er is dus veel te bewonderen aan de hemel deze week. Maar waar ga je heen om het ook echt te kunnen zien? In de meeste plaatsen in Nederland is veel lichtvervuiling. De oplossing: zoek een Dark Sky Park op. Dit zijn natuurparken of -reservaten die volgens de International Dark-Sky Association (IDSA) voldoende donker zijn. De organisatie houdt niet alleen natuurparken bij, maar zoekt ook Dark Sky Communities (voor steden die op zoek gaan naar betere vormen van verlichting), en Sanctuaries (ver afgelegen en daarmee vaak de donkerste plaatsen op aarde, waar het ecosysteem fragiel is en moet worden beschermd).

Volgens de IDSA moeten onverlichte plekken op aarde worden gekoesterd. De duisternis is niet alleen een uitkomst voor astronomieliefhebbers, maar is ook cruciaal voor ecosystemen en diersoorten, zoals nachtdieren. Het gedrag en de levenscycli van veel dieren en planten (denk aan slaappatronen, paring, het jagen op voedsel) worden ook gedicteerd door het dag-en-nachtritme op aarde. Het kunstmatige licht dat ook ’s nachts brandt, kan deze systemen aardig in de war schoppen. Vogels, schildpadden en salamanders bijvoorbeeld hebben allemaal last van een teveel aan licht.

Dark Skies in de buurt

De meeste parken in de Verenigde Staten (de hele lijst omvat 31 gebieden). In Nederland is vooralsnog één officieel Dark Sky Park: de Boschplaat op Terschelling kreeg dat predicaat in juli 2015. Ook in het Nationaal Park Lauwersmeer is het erg donker; dat gebied heeft nog een aanvraag openstaan bij de organisatie.

De International Dark-Sky Association heeft tot doel de donkere hemel te behouden – voor de dieren, planten en ecosystemen die ‘gewend’ zijn aan het ritme van dag en nacht en dus verward raken door kunstlicht. Maar ook voor ons mensen. We laten ons immers al duizenden jaren inspireren en nieuwsgierig maken door de nachtelijke sterrenhemel, schrijft de organisatie op haar website, en het zou zonde zijn als we die niet meer konden aanschouwen.

En er liggen nog enkele andere parken in de buurt: in Duitsland ligt het nationaal park Eifel. Bijzonder aan dit gebied is de locatie, in Noordrijn-Westfalen. Dat is juist erg dichtbevolkt, en het park zelf ligt in de buurt van grote steden als Aken en Keulen. Het is dus een uitdaging om het park echt donker te houden. Wie het kanaal wil oversteken, kan terecht in de parken Northumberland National Park, Kielder Water and Forest Park, de Elan Valley (Wales) en het Galloway Forest Park (Schotland).

Nu nog een heldere hemel (daarop hebben we nog het minste invloed, helaas) en je bent helemaal klaar voor een avondje sterrenstaren.

(Benieuwd naar andere adembenemende donkere parken? Bekijk deze galerij bij National Geographic Traveler.)

Lees meer