De unieke wijnen uit Tokaj, een van de oudste wijnregio’s ter wereld

“Deze regio in het noordoosten van Hongarije is een openbaring voor iedere wijnliefhebber.”dinsdag 4 december 2018

Een bezoek aan Tokaj is een openbaring voor de wijnliefhebber, want alles aan dit gebied in het noordoosten van Hongarije – van zijn unieke vulkanische bodem en zijn microklimaat tot zijn inheemse druivenvariëteiten en zijn ondergrondse labyrint van schimmelige kelders – draagt bij aan de bijzondere wijnen die hier worden geproduceerd. De streek dankt zijn roem aan de speciale ‘grauwe schimmel’ (Botryotinia fuckeliana) of ‘edele rot’, het ingrediënt dat overrijpe druiven omtovert in kleine, rozijnachtige bessen met een hoge concentratie aan suikers en smaken. Edele rot treedt doorgaans alleen op wanneer de weersomstandigheden perfect zijn, en elke herfst maken wijnboeren zich druk over de komst van de schimmel (of het wegblijven ervan), want de zoete aszú-wijnen worden uitsluitend bereid in jaren die door de grauwe schimmel zijn bezocht. Deze waardevolle druiven worden met de hand geplukt, druif voor druif.

Tokaj is vooral beroemd om zijn ongelooflijk complexe zoete wijn genaamd Tokaji Aszú. Maar de wijnboeren in de regio maken ook talloze andere witte wijnen, van kurkdroge Furmint tot Tokaji Eszencia, een weelderige drank met zo’n hoog suikergehalte dat de fermentatie een alcoholpercentage van niet meer dan zo’n vier procent oplevert. Bij de zoete wijnen zorgt de hoge concentratie van de gerotte druiven voor een rijke drank met een diepe goudkleur en met smaken die herinneren aan sinaasappelmarmelade, hazelnoot, brood, dille, citrus, abrikoos en honing.

Onder de 22 wijnregio’s van Hongarije neemt Tokaj een bijzondere plaats in. Het was een calvinistische dominee die in 1630 voor het eerst schriftelijk melding maakte van het aszú-procedé van wijnbereiding. Dezelfde methode wordt ook vandaag de dag nog gevolgd, zij het met de voordelen van moderne technologie. In 1737 werd de Tokaj-regio per koninklijk decreet afgebakend en in 1772 werd hier ’s werelds eerste classificatiesysteem voor wijngaarden ingevoerd. Wijn wordt zelfs genoemd in het plechtige volkslied van Hongarije, de ‘Himnusz’: ‘En laat de zilv’ren regen van de nectar de Tokaj-druiven spoedig rijpen.’

Tokaj ligt op ongeveer tweeënhalf uur rijden van Boedapest en is een prima uitstapje vanuit de Hongaarse hoofdstad. Of je hier nu voor de wijn komt of niet, het gebied is zeker de moeite van een bezoek waard. De streek is een beschermd Unesco-werelderfgoed en een van de mooiste landschappen van Hongarije. De natuurlijke afbakening van de regio – tussen het stadje Tokaj in de zuidwesthoek, daar waar de rivier de Bodrog in de Tisza uitmondt, en het Zempléngebergte in het noordwesten – draagt bij aan de vorming van de grauwe schimmel.

De regio telt 28 dorpen, met wijngaarden langs de weggetjes ertussen. Bijzonder fraai zijn de pittoreske dorpen Mád (waar veel topwijngaarden zijn gevestigd), Erdőbénye (waar meerdere veelbelovende jonge wijnmakers zijn neergestreken), Tarcal (met enkele luxehotels) en Tállya (een gezellig dorp met een oude rij kelders). In het voorjaar en de zomer kunnen bezoekers in het hele gebied ooievaars op palen en schoorstenen zien nestelen. Kajak- en kanovaarders kunnen er genieten van de ongerepte natuur langs de rivieren Bodrog en Tisza.

Het charmante stadje Tokaj zelf – met zijn standbeeld van een aangeschoten, naakte feestvierder, met in de ene hand een tros druiven en in de andere een drinkbeker – is de hoofdstad van het district en wordt omringd door heuvels. In het oude centrum met zijn hoofdplein en talloze kerken bevindt zich ook de beroemdste wijnkelder van de regio: de Rákóczi-kelder, die begin vijftiende eeuw werd gebouwd, is ook de plek waar in 1526 koning János Szapolyai werd gekroond in een zaal die aan ruim honderd gasten plaats bood.

Tokaj heeft ook een belangrijke Joodse gemeenschap. Joodse kooplieden speelden een centrale rol in de bereiding, verkoop en distributie van Tokaj-wijnen, waardoor ze eeuwenlang een grote bijdrage hebben geleverd aan de internationale erkenning van deze wijnen. De synagogen van Mád en Tokaj zijn uitgebreid gerestaureerd, en meerdere wijnhuizen zijn gevestigd in oude landhuizen van Joodse wijnhandelaars. Joodse begraafplaatsen als die van Bodrogkeresztúr zijn belangrijke bedevaartsoorden voor chassidische Joden.

Alles in dit gebied draait om de alomtegenwoordige wijn. De Tokaji Aszú is een bijzondere wijn met een lange afdronk en het potentieel om tientallen jaren te rijpen – een wijn die naar geschiedenis smaakt. Intussen richten wijnbouwers zich steeds meer op de droge Furmints die zich een plekje in de competitieve wereld van de wijnen veroveren omdat ze veelzijdig en robuust genoeg zijn om bij talloze verschillende gerechten gedronken te worden. Hoewel de Tokaj de trots van Hongarije is, is deze wijn voor veel mensen nog altijd een geheim. Bezoek de wijnbouwers in het gebied en zij zullen dat geheim maar al te graag met je delen.

Deze content werd geschreven door en aangeboden door onze sponsor. Het geeft niet noodzakelijk de mening weer van National Geographic of haar redactie.

Lees meer