De unieke tempels van Malta

Digital Nomad Corno ontdekt tempelcomplexen op Malta die ouder zijn dan beroemdere bouwwerken als de piramiden van Egypte en Stonehenge.donderdag 21 november 2019

Door Corno van den Berg

Immens rechtopstaande stenen die me kleineren, tientallen staan er om me heen. Erbovenop kolossale stenen die als dak fungeren. De architectuur van deze tempel is wonderlijk; de verschillende kamers zijn hoefijzervormig. De tempels van Malta en Gozo zijn met veel raadsels omgeven.

Prehistorische tempels als deze zijn uitsluitend op Malta en Gozo gevonden, en Ġgantija – een passende naam – op Gozo is de oudste. Deze tempel is gebouwd in de periode van 3600 tot 2500 v.Chr. Wat ongekend oud is; volgens archeologen behoren ze tot de oudste tempels ter wereld. Alleen het tempelcomplex van Göbekli Tepe in Turkije is ouder.

Alle gebouwen hebben een centrale ingang met daarachter diverse opvallend ronde kamers. Ook over de functie van de tempels is niet veel bekend, al doen verschillende theorieën de ronde. De meeste archeologen denken dat de tempels werden gebruikt voor vruchtbaarheidsrituelen.

In en om de Ggantija bijvoorbeeld zijn veel handgemaakte beeldjes van vrouwen gevonden, veelal met brede heupen. De beeldjes werden gemaakt van dierenbotten. Zij denken dat ook de bijzondere vorm van de tempels een vruchtbaarheidssymbool kan zijn. Anderen denken dat het eerder religieuze tempels zijn, waarbij dieren werden geofferd – in Ggantija zijn tevens talloze botten van dieren gevonden.

Archeologen tasten ook in het duister over de tempelbouwers. De eerste bewoners kwamen rond 5900 v.Chr. naar Malta. Ze kwamen waarschijnlijk vanuit het naastgelegen Sicilië. Vreemd genoeg zijn daar niet dit soort tempels gevonden. De tempels op de Maltese eilanden zijn de enige in hun soort.

Ik loop met verwondering door de vele tempels. Sommige rotsen in de muren zijn intensief bewerkt; met tientallen kleine gaten. Geleerden weten niet waarom. Heeft het een betekenis voor de vruchtbaarheid? Is het decoratief? Of iets anders?

Sommige stenen in de stevige rotswanden hebben minuscule tekeningen en lijken op een soort altaar. De meeste tempels hadden de mogelijkheid om afgesloten te worden met immense stenen. Maar hoe dat precies zat is niet bekend. In de muren van de tempels zitten veel ronde stenen, ze lijken zo geslepen dat ze in elkaar passen. Andere stenen zijn weer kaarsrecht geslepen. 

Ik bezoek ook de andere tempelcomplexen op de eilanden Malta en Gozo: Ħaġar Qim, Mnajdra, Ta' Ħaġrat, Skorba en Tarxien. Continu sta ik versteld hoe mensen dit destijds hebben gedaan. In dit ruige landschap heb je beperkte mogelijkheden, helemaal vierduizend jaar geleden. Het wiel was bijvoorbeeld nog niet uitgevonden.

Bovendien zijn de eilanden droog, is het er warm en eten vinden zal niet eenvoudig zijn geweest. En wie waren de mensen die in deze omstandigheden deze imposante bouwwerken vervaardigden? Door vernieling en erosie is een groot deel van tempels verloren gegaan. Weer en wind, en dan vooral de zon en zeelucht, eisen al duizenden jaren hun tol. Daarmee is ook veel informatie verloren gegaan.

Tegenwoordig hebben diverse tempels een hypermodern zonnescherm om ze te beschermen tegen de elementen. Mooi is het niet, effectief wel. Ondertussen gaan de opgravingen door. Stukje bij beetje wordt de puzzel opgelost, althans dat is de verwachting. Maar het kan nog decennia duren. Of nog veel langer.

Bij de diverse tempels zijn vaak archeologische musea. Ik dwaal erdoorheen op zoek naar antwoorden, maar ik krijg ze maar mondjesmaat. Sterker nog, elk stukje informatie levert nieuwe vragen op. Waardoor ik nog meer wil weten over de mensen, hun leven, hun gedachten.

Hoog tijd om ook online verder te zoeken. Ik bekijk de website van UNESCO op mijn mobiel. Zelfs de UNESCO heeft het over ‘meesterwerken’. Maar ook over het feit dat er opvallend weinig bekend is over deze unieke tempels op aarde. Dat maakt me alleen maar nieuwsgieriger. Zeker is dat deze bijzondere bouwwerken een blijvende indruk achterlaten.

Ontdek de tempels op Malta >

Lees meer