De ziel van Småland: ontdek ‘het échte Zweden’

Glooiende heuvels bezaaid met bossen, meren en schilderachtige rode huisjes: dat is Småland. Digital Nomad Veerle Witte bezoekt de Zweedse regio waar Ikea vandaan komt en het verhaal over Pippi Langkous ontstond. Hier ontdekt zij de ziel van Småland.

Published 8 feb. 2021 11:10 CET, Updated 9 feb. 2021 12:49 CET
De Zweedse regio Småland staat bekend om zijn meren en bossen.

De Zweedse regio Småland staat bekend om zijn meren en bossen.

Foto van Robin Visser

Samen met mijn man Robin en mijn dochtertje Maeve, van nog net geen twee jaar oud, maak ik een autorondreis door het Zuid-Zweedse Småland. We wandelen door eeuwenoude bossen, ontdekken kilometers aan ruige kustlijn en passeren vele van de duizenden meren en rivieren. De natuur in Småland inspireert en maakt creatief. ‘Het echte Zweden’, zoals de regio het zelf noemt. We gaan op zoek naar de tradities en verhalen die hun oorsprong vinden in Småland: de regio waar zowel IKEA als de beroemde kinderboekenschrijver Astrid Lindgren geboren werden.

Centrum van de glasblaaskunst

‘Bossen spelen een cruciale rol spelen in Småland,’ vertelt Henrik Karlsson die we ontmoeten in het dorpje Kosta. ‘Dat blijkt wel uit de kunst, designmeubelen, verhalen en legendes die voortkomen uit het gebied. Zo verwarmen bomen de ovens voor het glas in dit zogenaamde koninkrijk van kristal, de naam voor de dorpen tussen Kalmar en Växjö, waaronder Kosta, die sinds 1742 het centrum van de glasblaaskunst vormen.’ Hier bezoeken we dan ook een van de oudste glasfabrieken van Zweden. Hete ballen worden heen en weer gedragen op lange stokken en ovens van 800 graden staan te loeien. De glasblazers werken aan zeer gedetailleerde en ingewikkelde kunstwerken, zoals een berenhoofdje in een vaas. Maar wat voor kunst glasblazen is, blijkt pas echt tijdens een glasblaasworkshop waarbij ik zelf een whiskyglas mag blazen. Verhitten, draaien, blazen, in een mal steken, weer verhitten, draaien, blazen. Het is secondewerk, dus je moet snel te werk gaan en er is geen ruimte voor fouten. Maar dan heb je aan het einde wel een prachtig zelfgemaakt glas in handen.

Zelf een whiskyglas blazen tijdens een workshop glasblazen in Kosta

Foto van Robin Visser

Mythen en legendes

We reizen verder naar Ljungby waar we in het Museum of Legends ontdekken hoe de Smålandse natuur en bossen inspireerden tot vele mythen en legendes. ‘Legendes werden van oudsher vertelt in Zweden om kinderen bang te maken voor de natuur, zodat zij er bijvoorbeeld niet ’s nachts alleen op uit zouden trekken. Vooral in Zuid-Småland woonden vroeger veel verhalenvertellers en sprookjesverzamelaars. Hier werd een groot deel van de verhalen dan ook opgeschreven,’ vertelt Tine Winther. Vandaag zijn die verhalen terug te vinden in dit charmante museum. Maeve verwondert zich aan de grote houten kunstwerken en rent van de ene naar de andere spannende kamer. Van kijkgaten tot opgezette dieren en een draak waar je doorheen kan kruipen: overal valt iets te ontdekken.

Het museum heeft ervoor gezorgd dat de verhalen tot leven komen in de natuur van Småland. Op 41 plekken in de regio, zogenaamde Legendary Places, staan herkenbare rode houten borden van het museum die de verhalen vertellen op de plek waar ze zijn ontstaan. Zo bezoeken wij de Trollberget, oftewel de trollenberg, in de beukenbossen bij het meer Åsnen: een natuurgebied vol grotten en gangen. Achter een ijzeren deur zou een prachtige hal liggen met al het goud en zilver van de trollen, maar tot de dag van vandaag heeft niemand de deur gevonden.

Het Museum of Legends in Ljungby.

Foto van Robin Visser

IKEA en designmeubels

De bomen uit de bosrijke regio verstrekken ook het hout voor meubels van Ikea. In het zuiden van Småland, in het stadje Älmhult, startte Ingvar Kamprad in 1943 met zijn eindexamengeld zijn bedrijf Ikea waarmee hij accessoires verkoopt. In 1948 worden daar de eerste meubels van meubelmakers in de buurt aan toegevoegd en uiteindelijk opende de eerste echte IKEA winkel ik 1958. Vandaag bezoek je hier het IKEA museum, om het verhaal over de geschiedenis, het heden en de toekomst van de Zweedse de meubelgigant te ontdekken. Wie van meubeldesign houdt is sowieso aan het goede adres in Småland. Tal van getalenteerde meubeldesigners komen hier vandaan. Ontdek typisch Scandinavisch design in Lammhult of klassieke ontwerpen in Värnamo, de thuisbasis van Bruno Mathsson: een van de beste meubelontwerpes van Zweden.

Meer over design in Småland vind je op de site van Visit Småland

In het IKEA museum vind je alles over de inrichting van onze huizen tussen 1960 en 2010.

Foto van Inter IKEA Systems

Kinderboekenschrijver Astrid Lindgren

En natuurlijk is Småland de basis van de kinderboekenschrijver Astrid Lindgren, die internationaal beroemd werd met haar boek over Pippi Langkous. In de prachtige bosrijke omgeving van haar geboorteplaats Vimmerby, een pittoresk stadje in het noorden van Småland, ontdek je de verhalen van deze geliefde Zweedse auteur. Dwaal langs rode huisjes, bezoek de tuinen rond haar ouderlijk huis en het culturele centrum Näs of maak een fietstocht langs plaatsen in de omgeving die verbonden zijn met de schrijver en een decor vormden voor haar verhalen. In het theaterpark Astrid Lindgrens Värld komen de verhalen tot leven met acteurs die de verhalen naspelen. Gaat dat zien!

Wil je meer weten over deze leuke Zuid-Zweedse regio, dan vind je hier meer informatie over Småland en Öland.

Wandelen bij Trollberget, oftewel de trollenberg in het nationale park Åsnen.

Foto van Robin Visser
Lees meer