De wereldwijde verspreiding van het coronavirus hindert reizigers. Blijf op de hoogte van de wetenschap achter de uitbraak>>

Wat betekenen de nieuwe vaccins voor toekomstige reizigers?

De prik tegen COVID-19 zal uiteindelijk het toerisme weer op gang brengen, maar de reissector zal moeten wennen aan vaccinpaspoorten, mondspoeltests en aarzelende reizigers.

Gepubliceerd 6 jan. 2021 13:50 CET
Passagiers staan op 21 december 2020 in de rij om in te checken op de nieuwe ...

Passagiers staan op 21 december 2020 in de rij om in te checken op de nieuwe luchthaven Berlin Brandenburg. Veel landen, waaronder Duitsland, hebben reizigers uit het VK tijdelijk de toegang tot hun land ontzegd als gevolg van het opduiken van een extra besmettelijke stam van het coronavirus in dat land.

Foto van Paul Zinken, picture alliance/Getty Images

Eind december 2020 kreeg de wereld weer hoop, ook op een spoedige hervatting van het reizen, nadat meerdere landen waren begonnen aan de officiële goedkeuring van de nieuwe vaccins van Pfizer/BioNTech, Moderna en Oxford-AstraZeneca. Waneer er eenmaal genoeg mensen tegen COVID-19 zijn gevaccineerd, ergens in 2021, kan dat betekenen dat we de wereld weer over mogen reizen (of in elk geval minder riskante uitstapjes op kortere afstand kunnen maken).

Maar de onzekerheden rond het reizen vallen niet opeens weg nu zorgmedewerkers en ouderen als eersten worden ingeënt. In de VS aarzelen nog veel mensen om hun toekomstige reizen te plannen. In een opiniepeiling die in december 2020 in opdracht van National Geographic door Morning Consult werd uitgevoerd, werd mensen gevraagd hoe ze weer zouden gaan reizen nadat de coronavirus-pandemie onder controle was gebracht. Van de respondenten antwoordde 49 procent dat ze ‘minder zouden reizen als gevolg van zorgen over besmetting door andere mensen’ en een derde (34 procent) dat ze niet verwachtten in 2021 méér reizen te maken om het verloren gegane reisjaar 2020 in te halen.

Wat betekenen de nieuwe vaccins tegen COVID-19 op korte en afzienbare termijn voor het reizen? En zal de acceptatie of afwijzing van deze vaccins de hervatting van het reizen versnellen of vertragen? We zetten het op een rijtje.

Er is geen vaccin tegen angst

“De weerstand tegen vaccinatie is een cruciale horde die we moeten nemen,” zegt Tom Kenyon, hoofd volksgezondheid van de internationale hulporganisatie Project HOPE en voormalig directeur van de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Wil de wereld weer gaan reizen, dan zal er eerst groepsimmuniteit opgebouwd moeten worden en die wordt pas bereikt als rond de zeventig procent van de bevolking beschermende antilichamen heeft ontwikkeld. Maar volgens Kenyon is die “zeventig procent een willekeurig cijfer, en kun je groepsimmuniteit niet zomaar aan- of uitzetten.” Uit recente berichtgeving over besmettelijker varianten van het coronavirus komt naar voren dat groepsimmuniteit misschien pas mogelijk is als negentig procent van de burgers antilichamen hebben ontwikkeld.

“Om COVID-19 onder controle te krijgen moet de overgrote meerderheid van de bevolking, zo’n 75 tot 80 procent, worden gevaccineerd,” zegt Michelle Williams, epidemiologe en decaan van de T.H. Chan School of Public Health van de Harvard University. Maar de grootschalige inentingsprogramma’s blijken langer te duren dan werd verwacht en in december zijn slechts drie miljoen van de toegezegde twintig miljoen Amerikanen ingeënt. In Groot-Brittannië wordt rekening gehouden met een tijdsduur van een jaar voordat alle burgers zijn ingeënt.

Om weer te kunnen reizen zoals we dat vóór de pandemie deden, zullen alle landen van herkomst en bestemming groepsimmuniteit moeten hebben opgebouwd. “We maken deel uit van een internationale gemeenschap, en de volksgezondheid, de economie en de toekomst van deze gemeenschap worden allemaal beïnvloed door de pandemie,” zegt Jewel Mullen, assistent-decaan gezondheidszorg en assistent-professor volksgezondheid en interne geneeskunde aan de Dell Medical School van de University of Texas in Austin.

Maar in de VS zal het mogelijk lastig worden om groepsimmuniteit te bereiken. Slechts 47 procent van de respondenten in de peiling van National Geographic en Morning Consult zei dat ze zich zouden laten inenten met een COVID-19-vaccin zodra dat beschikbaar was, terwijl ruim een kwart (27 procent) dat niet van plan was. Toch zegt 58 procent van de respondenten dat ze zich uiteindelijk wel zullen laten inenten.

Mondkapje op, prik in de arm

De nieuwe vaccins tegen COVID-19 blijken mensen effectiever te beschermen tegen de ziekte dan werd verwacht. Experts op het gebied van de volksgezondheid hoopten aanvankelijk op een effectiviteit van vijftig tot zeventig procent, maar uit klinische tests is gebleken dat het vaccin van Pfizer/BioNTech (dat inmiddels in tientallen landen is goedgekeurd) maar liefst 95 procent bescherming biedt. Het vaccin is een maand na de eerste dosis volledig werkzaam (21 dagen daarna is er nog een tweede prik nodig) en begint tien à twaalf dagen na de eerste inenting zijn beschermede werk. Het vaccin van Moderna vertoont ongeveer dezelfde eigenschappen.

Maar het is nog steeds niet duidelijk of mensen die zijn ingeënt het coronavirus nog kunnen verspreiden. “We hebben nog niet voldoende gegevens om antwoord te geven op de vraag of een van deze COVID-19-vaccins ook verspreiding en besmetting tegengaat; momenteel hebben we alleen gegevens over de vermindering van het risico om ziek te worden,” zegt Jennifer Ashton, hoofd medische berichtgeving van ABC News.

Het virus dat COVID-19 veroorzaakt, is geheel nieuw en moet door experts nog nader worden onderzocht. Volgens de CDC wordt meer dan de helft van alle besmettingen met COVID-19 veroorzaakt door mensen die geen symptomen vertonen: 35 procent door mensen die pas later symptomen krijgen en 24 procent door mensen die nooit symptomen ontwikkelen. Volgens Kenyon laat dat “de mogelijkheid open dat sommige ingeënte mensen zonder symptomen nog altijd andere mensen aansteken en ongemerkt het virus verspreiden.”

In een periode dat het aantal nieuwe besmettingen met het coronavirus in Californië razendsnel toenam, wordt bij een passagier op Los Angeles International Airport een COVID-19-test afgenomen (22 december 2020).

Foto van Mario Tama, Getty Images

Iedereen wil natuurlijk graag weer eens op vakantie, maar voor de makers van de nieuwe vaccins lag de prioriteit bij het voorkomen van ziekte en overlijden, niet bij de hervatting van cruises. “Tot dusver is in klinische tests alleen gekeken naar de vraag hoeveel van de gevaccineerde proefpersonen ziek werden door COVID-19, vergeleken met het aantal mensen dat het vaccin niet had gekregen,” zegt Kenyon. Hoewel er een grote kans bestaat dat het virus minder snel op mensen zal worden overgedragen als gevolg van de antilichamen die als respons op het vaccin worden aangemaakt, zullen we dat pas zeker weten als er meer onderzoek is gedaan.

Dat is ook de voornaamste reden dat je een maand na het krijgen van je eerste prik niet zomaar kunt gaan winkelen op een drukke soek in Marokko, alsof het nog 2019 was. Totdat er meer onderzoek is gedaan, zullen reizigers volgens Mullen “zich aan maatregelen moeten houden waarvan we weten dat ze het risico op besmetting verminderen: mondkapjes, handen wassen, social distancing en thuisblijven als je symptomen hebt.”

Bemoedigend is dat de meerderheid van de Amerikanen die door National Geographic en Morning Consult werd ondervraagd (67 procent) van plan is om in het griepseizoen altijd of soms een mondkapje te dragen als ze de straat opgaan of boodschappen doen (63 procent) en als de luchtkwaliteit slecht is (64 procent).

De wereld moet ingeënt worden

Het vaccineren van de hele wereld zal niet eenvoudig of snel gaan. Volgens de People’s Vaccine Alliance – een koepelorganisatie van mensenrechten- en hulporganisaties, waaronder Amnesty International en Oxfam – hebben de ontwikkelde landen inmiddels 54 procent van de toegezegde kandidaat-vaccins gereserveerd, ook al vertegenwoordigen ze slechts veertien procent van de wereldbevolking. Als er geen urgente maatregelen worden genomen, kan volgens de Alliantie slechts tien procent van de inwoners van 67 ontwikkelingslanden in 2021 worden ingeënt. Daardoor zal de bevolking van populaire toeristische landen als CambodjaKeniaSri Lanka en Oeganda een verhoogd risico lopen.

Het feit dat rijke landen omvangrijke contracten met vaccinproducenten hebben afgesloten, was een cruciaal onderdeel van de ontwikkeling van de vaccins. De Vaccin-alliantie beschuldigde de rijke landen van het oppotten van vaccins, en in sommige landen is dat inderdaad het geval. In de komende maanden zal blijken hoe evenredig de wereldwijde distributie van vaccins zal verlopen. Canada heeft méér potentiële vaccins gereserveerd dan enig ander land – ongeveer tien doses per persoon van zeven kandidaat-vaccins – en is van plan overtollige doses van veilig en werkzaam gebleken vaccins te delen met andere landen. Ontwikkelingslanden zijn benieuwd hoe dat zal gebeuren en wanneer het in werking treedt.

(Zelfs de grenzen tussen bevriende landen, zoals die tussen de VS en Canada, zijn tijdens de pandemie gesloten. Waarom?)

Volgens het COVAX-initiatief van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ligt de oplossing in het versnellen van de vaccinontwikkeling en het zorgdragen voor een evenredige wereldwijde verdeling. Dat kan gebeuren door eerst genoeg doses te distribueren onder de meest kwetsbare twintig procent van de inwoners van 184 landen die zich in dit initiatief hebben verenigd, van Afghanistan tot Zimbabwe. Daarbij worden de arme landen financieel ondersteund door de rijke landen, hoewel Rusland en de VS zich nog niet bij het project hebben aangesloten. Bovendien heeft het initiatief nog niet genoeg donaties ontvangen om de benodigde 24 miljard dollar die voor inentingen in het jaar 2021 nodig zijn, te dekken.

Totdat er een wereldwijde groepsimmuniteit is bereikt, zullen we met de nodige voorzichtigheid moeten reizen. Volgens Mullen kan een “te groot of te vroeg optimisme over de werkzaamheid van deze vaccins ertoe leiden dat mensen in andere landen aan risico’s worden blootgesteld. Als toeristen kunnen we bijdragen aan de noodlijdende economieën van deze landen, maar de verspreiding van COVID-19 zal die economieën weer ondermijnen.”

Wat is een vaccinpaspoort?

Nadat de meest kwetsbaren hun levensreddende prik hebben gekregen, zullen er uiteindelijk genoeg doses zijn geproduceerd om ook de rest van de bevolking in te enten. Vanaf dat moment zal de vaccinatiegraad een rol gaan spelen. Het is niet waarschijnlijk dat je ingeënt hoeft te zijn om te mogen reizen, maar het is wel veel eenvoudiger als dat het geval is.

Qantas was de eerste luchtvaartmaatschappij die aankondigde dat ze van internationale passagiers zal eisen dat ze zijn gevaccineerd. Vanaf 1 maart 2021 wil Cyprus iedereen die kan bewijzen dat hij of zij is ingeënt, ontslaan van de verplichting om een negatieve coronatest te tonen. Ook in de VS zal het vaccinatieprogramma de nodige tijd en geld vergen: Live Nation/TicketMaster is van plan om bezoekers aan evenementen en concerten te vragen of ze hetzij zijn ingeënt hetzij een negatieve coronatest kunnen laten zien. Toeristische attracties, winkels en restaurants zouden hetzelfde kunnen doen.

(Als je nu op reis moet, kun je deze dingen doen om dat veilig te doen.)

Totdat de meeste vaccins alom beschikbaar zijn, zullen coronatests een noodzakelijk onderdeel van het reizen blijven. En deze test worden gelukkig steeds eenvoudiger en betrouwbaarder. Zo is er een nieuwe test ontwikkeld waarvoor alleen wat speeksel uit de mond nodig is, in plaats van het irriterende uitstrijkje uit de diepe neusholte; de test zou bovendien voor 99 procent betrouwbaar zijn.

Hoe je kunt bewijzen of je bent ingeënt, wordt nog uitgewerkt. Er zijn al nagemaakte papieren voor COVID-19-tests opgedoken en het zal lastig worden om vast te stellen of degene met een bewijs voor een negatieve test in de hand ook daadwerkelijk degene is die is getest.

Er zijn inmiddels meerdere ‘vaccinpaspoorten’ op de markt verschenen, maar die van CommonPass lijkt de meest veelbelovende. Het paspoort – een initiatief van het World Economic Forum en de ngo The Commons Project – is een betrouwbare manier onder internationaal toezicht om negatieve testresultaten en inentingen van individuen te verifiëren. De eerste overheid die zich heeft aangesloten bij het CommonTrust Network is Aruba, waar bezoekers die aantonen dat ze negatief zijn getest óf zijn ingeënt, vanaf februari 2021 van de Caraïbische stranden van dit eiland kunnen genieten.

Vaccintoerisme is (nog) geen probleem

De nieuwe COVID-19-vaccins behoren nu tot de meest gewilde producten op de wereldmarkt, wat er onvermijdelijk toe zal leiden dat sommige mensen zullen voordringen. De meeste naties zeggen dat ze allereerst het kwetsbare deel van de bevolking zullen inenten (essentiële werknemers, zorgmedewerkers en ouderen), maar in de VS waren het politici die als eersten hun mouw oprolden terwijl ook rijke donoren verwachten dat ze een voorkeursbehandeling krijgen.

Totdat er meer dan genoeg doses van de goedgekeurde en geleverde vaccins beschikbaar zijn, is het voor iemand die niet tot de prioriteitsgroepen behoort, vrijwel onmogelijk om een prik te krijgen. Maar zodra het vaccin van Pfizer/BioNTech in Groot-Brittannië was goedgekeurd, meldden mensen zich in India bij de reisbureaus met vragen over een korte trip naar het Verenigd Koninkrijk om een prik te kunnen halen – iets wat allerlei ingewikkelde protocollen met zich mee zou brengen op het gebied van dubbele nationaliteit, quarantaine en andere kwesties. De aandacht richt zich inmiddels op de VS en Rusland als mogelijke ‘vaccinatiebestemmingen’.

Volgens Mark Warner, handelsjurist en hoofd van het advocatenkantoor MAAW Law in Toronto, zouden mensen die zich snel in het buitenland willen laten inenten, zich eerst moeten afvragen hoe ze kunnen verifiëren of ze wel een “betrouwbaar en goedgekeurd vaccin krijgen toegediend” en niet een of ander nepproduct. Ook zouden ze zich moeten afvragen of de leverantieketen van het vaccin “te allen tijde en gedurende alle fases is bewaakt” en het product daarbij op de juiste temperatuur is bewaard. Bovendien moet je je afvragen of het vaccinatiecertificaat wel echt is.

Niemand is veilig totdat iedereen veilig is

“Dit gaat niet over mij, maar over ons,” zegt Ashton. “Deze pandemie heeft de scheiding tussen verantwoordelijk gedrag voor jouw persoonlijke gezondheid en voor de volksgezondheid van de anderen aan het licht gebracht.” COVID-19 heeft ons doen beseffen dat we in een gedeelde wereld leven: als we allemaal gezond en welvarend willen zijn, zullen we voor elkaar moeten zorgen.

Veilige en werkzame COVID-19-vaccins betekenen dat het dagelijks leven, waaronder het reizen, waarschijnlijk op afzienbare tijd weer normaal zal worden. Aangenomen dat de vaccins ons ook zullen beschermen tegen de meeste mutaties die het coronavirus ondergaat, zouden de coronamaatregelen beëindigd kunnen worden als er eenmaal groepsimmuniteit is bereikt. De wereld als geheel heeft die groepsimmuniteit nodig en het is niet waarschijnlijk dat zoiets al vóór het einde van 2021 bereikt zal worden. Tot die tijd meent Mullen dat “het voorrecht om ergens naartoe te reizen, niet ten koste mag gaan van de inwoners van die bestemmingen.”

De Canadese journaliste Johanna Read schrijft over verantwoord reizen. Als voormalig beleidsmaker bij de overheid is zij bij talloze kwesties betrokken geweest, van de respons op griepepidemieën tot de toekenning van vluchtelingenstatussen. Volg haar op Twitter en Instagram.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

Lees meer

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.