De wereldwijde verspreiding van het coronavirus hindert reizigers. Blijf op de hoogte van de wetenschap achter de uitbraak>>

Laat je opslokken door de sterrenhemel in Friesland

Echte duisternis is steeds zeldzamer in de wereld, en al helemaal in Nederland. Lichtvervuiling verstoort ons slaapritme en vertroebelt ons nachtelijke uitzicht op de sterrenhemel.

Het Dark Sky Park Terschelling op de Boschplaat is een van de twee Dark Sky Parken van Nederland.

Foto van Hans Jellema
Gepubliceerd 27 jul. 2021 10:23 CEST, Geüpdatet 14 sep. 2021 09:04 CEST

Toch zijn er nog plekken waar we ons kunnen verwonderen over de sterren en planeten, en waar de nachten donker genoeg zijn om te kunnen staren naar de Melkweg. En de allerdonkerste nachten, die vind je in Friesland.

Het oudste nog werkende planetarium

Aan het plafond van de woonkamer van een grachtenhuis in Franeker bevindt zich het oudste nog werkende planetarium ter wereld. Dit bewegende model van het zonnestelsel werd tussen 1774 en 1781 gebouwd door de Fries Eise Eisinga, en zo’n 250 jaar later beweegt het nog steeds. De planeten van het planetarium draaien in dezelfde tijd rond de zon als de echte planeten van ons zonnestelsel. Zo toont de constructie tot op de dag van vandaag de actuele stand van de planeten.

Eise Eisinga was wolkammer, een beroep dat niets met astronomie te maken heeft; zijn fascinatie voor sterren en planeten was eerder een hobby. Dat maakt het des te indrukwekkender dat hij een planetarium construeerde dat al eeuwenlang werkt. Het planetarium bestaat uit een ingewikkeld raderwerk van houten hoepels en schijven, met tienduizend handgesmede spijkers als tanden. Een slingerklok en negen gewichten drijven het geheel aan. Naast het planetarium zelf, is in het huis in Franeker ook een museum gevestigd met historische astronomische instrumenten en een filmzaal waar documentaires worden vertoond.

De donkerste plekken van Nederland

Het is niet makkelijk om in Nederland, een van de landen met de meeste lichtvervuiling, een plek te vinden waar de nachten écht pikkedonker zijn. Toch kent Nederland twee officiële Dark Sky Parken, gebieden waar het ’s nachts donker genoeg wordt om de hemel in volle glorie te kunnen bewonderen. Eén daarvan ligt in natuurreservaat de Boschplaat op Terschelling en de ander bevindt zich in Nationaal Park Lauwersmeer, op de grens tussen Friesland en Groningen.

Bezoek het Dark Sky Park bij nieuwe maan om de sterrenhemel optimaal te aanschouwen.

Foto van Marcel van Kammen

Deze Dark Sky Parken zijn niet alleen aantrekkelijke bestemmingen voor sterrenkijkers, ze liggen ook in twee van de mooiste natuurgebieden in Friesland. De uitgestrekte stranden, de hoge duintoppen en het golvende water van de Waddenzee dragen bij aan het romantische plaatje. De Dark Sky Parken zijn zowel op eigen houtje als met een excursie te bezoeken. Denk er bij het plannen van een bezoek aan dat de sterrenhemel het best te zien is wanneer de maan weinig licht weerkaatst.

Nachtelijke boottocht met spookverhalen

Veenplassen, rietvelden, moerasbossen en trilveen: het laagveenmoeras van Nationaal Park De Alde Feanen vormt een uniek landschap. Het drassige natuurgebied staat ook wel bekend als het natte hart van Noord-Nederland – een ideale omgeving om vanaf het water te verkennen. In het gebied worden roeiboten, kano’s, zeilboten en motorboten verhuurd, maar voor de nachtbrakers onder ons is er een spannendere optie. Verken het moeras tijdens een nachtelijke vaartocht in een sloep, waarbij de schipper spookverhalen en feiten vertelt die te maken hebben met dit unieke Friese landschap.

Geïnspireerd geraakt door de wonderlijke verhalen over het Nederlandse landschap? Doe mee, laat anderen zien hoe jíj een ode brengt aan het landschap en deel je post met de rest van Nederland via de hashtag #odeaanhetlandschap.

Lees meer

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.