Avonturen in het land der reuzen

Het land van Don Quichot varieert van droge vlaktes die tot de verbeelding spreken tot gevarieerde ecosystemen van bergen, bossen en moerassen.

Door Stephen Phelan
Gepubliceerd 17 aug. 2022 14:56 CEST
Avonturen in het land der reuzen
Overal in Spanje’s centrale regio rijzen steden, structuren en natuurlijke formaties als reuzen uit de vlakte omhoog - waardoor de culturele reis net zo divers wordt als het landschap.

In delen van de Spaanse meseta central, of Spaanse hoogvlakte, lijkt alles groter dan een man op een paard enorm boven de vlakte uit lijkt te steken. Daarom werden de windmolens van La Mancha ook aangezien voor reuzen door de fictieve, waanzinnige "ridder" Don Quichot, zijn verbeelding aangetast door het lezen van te veel volksverhalen over fantasiewezens in de regio.

Ondertussen legde zijn schepper Miguel de Cervantes,  - de grote schrijver-avonturier van de Spaanse Gouden Eeuw - het landschap vast in proza dat een mythisch, maar toch wat misleidend beeld geeft van het binnenland van zijn land als een stoffige, platte en vooral lege ruimte tussen de grote steden en de kust. Voor de fans van die 400-jarige roman zijn er nog steeds delen van Castilla-La Mancha die voldoen aan die beschrijving, op de Ruta del Quichot die langs Cervantesque monumenten en kunstwerken leidt.

De expressieve windmolens van Campo de Criptana, hun houten armen uitgestrekt als gigantische X's aan de horizon, met witgeschilderde torens waar nu musea met beeldhouwwerk, poëzie en wijn in huizen. Dit is ook een belangrijke wijnregio. Rijpe druiven zijn een uitbarsting van kleur op het platteland, waar veel wijngaarden DOP (stempel van authenticiteit) status hebben.

Niet raar dat Cervantes' personage Don Quichot de windmolens van Campo de Criptana aanzag voor reuzen: De wieken verzwelgen Juan, de molenaar die ze bestuurt, als uitgestrekte armen.

Foto door Matthieu Paley

Saffraan uit La Mancha is de enige soort met dezelfde stempel, en de velden in een groot deel van de streek vormen schilderachtige vergezichten van paarse bloemen tijdens de oogsttijd, met felrode draden op, bekend als "rood goud". Het werd voor het eerst geplant door de Omajjaden in de middeleeuwen.

"Dit gebied is geel en bruin in de winter, maar groen en blauw in de zomer" vertelt Yuuria Moerano, gids in het park Tablas de Daimiel. "Het is niet het La Mancha wat mensen verwachten". In de zomer is dit een oase, en ondersteunt verschillende populaties watervogels, waaronder flamingo's, kraanvogels, aalscholvers en schildpadden. Lang voor Cervantes' tijd, werden herbalisten die de inheemse planten gebruikten doorgaans als heksen bestempeld. Het Isla del Pan, een bebost eiland dat boven het drasland lijkt te drijven is vernoemd naar de faun uit de heidense legende. "Dit is eigenlijk een magisch bos" zegt Moerano.

Andere uithoeken van de provincie zijn net zo vruchtbaar en etherisch. Zeldzame vogels zoals de Euraziatische zwarte gier en Spaanse keizerlijke arend cirkelen rond de boomtoppen van Nationaal park Cabañeros, en de nog zeldzamere Iberische lynx wordt soms gezien tussen de pijnbomen. (Projecten om dit bedreigde toproofdier te redden - een "reus" in zijn eigen recht - zijn gaande.) 

Het geeft ook een sprookjesachtig effect als je de steden vanuit het achterland nadert. Cuenca bijvoorbeeld, werd door de Moren gebouwd als een onneembaar fort op een kalkstenen rots hoog boven een rivierkloof, en haar casas colgadas, of "hangende huizen" hangen al bijna een millennium boven de afgrond (al zijn er veel gerenoveerd, waaronder één wat nu een museum van abstracte kunst is).

De provinciale hoofdstad, Toledo, vormt een verticale as tegen de horizontale lijnen van de akkers, en rijst in lagen van verschillende architectonische stijlen en periodes omhoog. Romeinse fundamenten liggen onder de Visigotische tempels, Islamitische minaretten en kantelen vermengen zich met de Judeo-Mudejar stijl van de joodse wijk, en een hogere laag torens worden gedomineerd door de toren van de Kathedraal.

De klokkentoren van de kathedraal van Toledo doorboort de hemel - een kolos te midden van een skyline van allerlei architectonische stijlen

Foto door Matthieu Paley

Aan de andere kant van de meseta, in het voormalig koninkrijk Aragon, weerspiegelt de skyline van Zaragoza in de Ebro als nog een buitenaardse dwarsdoorsnede van de Spaanse geschiedenis. Romeinen, moslims, joden en christenen speelden allemaal een rol in golven van conflict en co-existentie. De oogverblindende betegelde Basiliek de Nuestra Señora del Pilar markeert de plek waar sommigen geloven dat de Maagd Maria aan de apostel James verscheen in 40 v.C, terwijl de Aljaferia een middeleeuwse islamitische wonderstructuur is die door de Hudid dynastie werd gebouwd. In de straten en pleinen tussen de twee, vooral tijdens de herfstfeesten van Pilar, zul je vaak optredens van de jota zien, een gekostumeerde vruchtbaarheidsdans van parmantige sprongen vergezeld door luitmuziek, die geïntroduceerd zou zijn door de verbannen Moorse dichter Aben Jot.

Buiten de stadsgrenzen raast een droge wind, bekend als de cierzo, over de vlaktes, die lijken te komen uit de fabelachtige schilderijen van Francisco de Goya - de meester die daar werd geboren en zich baseerde op lokale tradities en bijgeloof. Oude volkeren in de Aragonese Pyreneeën zagen kolossen genaamd Omes Hail op die hoge pieken en hoorden hun stemmen als hagelstormen in de valleien.

Gigantische rotsformaties lijken gebogen, gespierde lichamen van reuzen in Ciudad Encantada, een geologische locatie gevormd door de erosie door wind en water nabij Cuenca.

Foto door Matthieu Paley

Aan de andere kant van de hoogvlakte in Extremadura, heeft die rijkdom aan mythes de bergdorpjes van Las Hurdes verrijkt met evenveel denkbeeldige wezens als levende mensen. De harige reus Pelujancanu, hij-geit Machu Lanú, en Entihnaol die voor regen zorgt, nemen allemaal deel aan de jaarlijkse parade van atavistische waanzin, het Hurdano Carnaval. De agrarische cyclus die wordt gevierd zorgt weer voor de ingrediënten van de lokale gerechten in deze gastronomische regio.

"Het is een eenvoudige, voedzame keuken" zegtchef-kok en kookleraar Francisco Refolio uit Cáceres, de eclectische en archaïsche ommuurde stad die soms "de voorraadkast van Spanje" wordt genoemd. Maar, zegt hij, bepaalde complexe bouillon en stoofgerechten zouden de inspiratie zijn geweest voor de Franse haute cuisine -- één populaire fabel is die van een Napoleontische generaal die het receptenboek stal uit een lokaal klooster en de loop van de epicuristische geschiedenis veranderde. Refolio strooit dan met wat voedingsmiddelen die een DOP-stempel hebben en "voorouderlijke methodes" in Extremadura: kersen uit de Jerte vallei, romige kazen van Casar de Cáceres en Acehúche, melklam uit Cáceres zelf, en de wereldberoemde, gedroogde, Iberische ham uit het unieke ecosysteem van de nabijgelegen dehesa bossen.

“De zintuiglijke bijzonderheden, de aanblik, geur en smaak zijn aanzienlijk.”, zegt hij, en voor een perfecte presentatie raadt hij aan twee vingers lengte dun af te snijden. Je kunt nu zelfs het grasrijke, heuvelachtige domein van het zwarte Iberische varken verkennen met een culinaire tour te paard, Jamón-producenten ontmoeten en samen eten op hun boerderij, speurend als een hongerige Don Quichot.

Vind hier meer Spaanse legendes.

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Reizen
Legendes van Spanje
Reizen
Zeelieden, zeemeerminnen en surfers van de Baskische kust
Reizen
Avonturen in het land der reuzen
Reizen
Mysteries van een middeleeuws koninkrijk
Reizen
Zeelieden, zeemeerminnen en surfers van de Baskische kust

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2021 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.