Ruimte

Bekijk de helderste supermaan van 2017

Onze reisgenoot door de kosmos staat op het punt zijn mooiste show van het jaar te geven. Mis het niet! donderdag, 23 november 2017

Door Andrew Fazekas

In de nacht van 3 december hebben sterrenkijkers de kans om te genieten van de eerste – en laatste – volle supermaan van dit jaar.

Een supermaan is de populaire benaming voor een volle of nieuwe maan die zich voordoet op een moment dat de maan bijzonder dicht bij de aarde staat. De baan van de maan rond de aarde is geen perfecte cirkel, maar is ellipsvormig. Daardoor varieert de afstand tussen de maan en de aarde in de loop van de tijd met enige duizenden kilometers. Iedere maand staat de aarde een keer het dichtst bij de aarde (dit heet perigeum) of het verst weg (apogeum).

Welbeschouwd is dit de vierde supermaan dit jaar, maar het is de enige die met het blote oog te zien is. Dat komt doordat de andere drie supermanen in 2017 plaatsvonden tijdens een nieuwe maan, het moment dat de maan totaal verduisterd is.

Op 3 december is het om 16.47 uur officieel volle maan. Minder dan een dag later bereikt de maan het punt waarop hij die maand het dichtst bij de aarde staat. Hij staat op 4 december om 10.00 uur op minder dan 358.000 kilometer afstand van onze planeet. Daardoor lijkt de maan in de nacht van 3 december zo'n zeven procent groter en zestien procent helderder dan anders.

Maar als je geen verschil ziet, is dat niet zo vreemd. De maan staat zo ver weg dat dergelijke subtiele veranderingen lastig met het blote oog te zien zijn.

Het is het best te zien op het moment dat de volle maan opkomt, enkele minuten nadat de zon is ondergegaan. Dan zorgt een optisch effect, genaamd de maanillusie, ervoor dat de supermaan veel groter en helderder lijkt dan wanneer hij eenmaal hoog aan de hemel staat. 

In de loop van de nacht staat de maan in het heldere sterrenbeeld Taurus, of Stier. Als je de maan met je duim bedekt, kun je ook op zoek gaan naar de dichtbij staande ster Aldebaran, een rode reus op 65 lichtjaar die het oog van het mythische rund vormt.

Sterrenkijkers in het noorden van Alaska, Canada, Rusland en grote delen van China kunnen als ze geluk hebben de maan eventjes voor de ster langs zien schuiven.

Je hoeft geen speciale apparatuur te hebben om de hemelshow te bewonderen, maar toeschouwers met een camera met telelens, of met een verrekijker of telescoop hebben de mogelijkheid om het maanoppervlak beter te bekijken.

Als het die nacht bij jou bewolkt is, kun je de supermaan alsnog online bekijken, via een gratis webcast van het Virtual Telescope Project die op 3 december om 17.00 uur begint. Astronomen zorgen voor beelden van onze fraaie satelliet in real time, terwijl die boven de beroemde monumenten in Rome opkomt.

En als je de supermaan deze maand toch misloopt, is er nog niets aan de hand. Begin 2018 zijn er nog twee kansen. De volle maan die op 2 januari te zien is, en ook die op 31 januari, is weer een supermaan.

Mooie nachten!

Andrew Fazekas, de Night Sky Guy, is de auteur van Star Trek: The Official Guide to Our Universeen host van NG Live! Mankind to Marspresentaties. Volg hem op Twitter, Facebook en zijn website.

Lees meer